Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza w województwie – granice regulacji prawa miejscowego – wyrok z 19 marca 2026 r., III OSK 1306/23 

Sprawa dotyczyła zgodności z prawem uchwały sejmiku województwa określającej zasady korzystania z obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, w szczególności w zakresie wymogów formalnych oraz przebiegu procedury. Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza została uregulowana w art. 89a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa.

NSA potwierdził, że zakres przedmiotowy obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej obejmuje wyłącznie sprawy mieszczące się w kompetencjach organu stanowiącego województwa. W konsekwencji dopuszczalne jest doprecyzowanie w akcie prawa miejscowego, że projekty uchwał składane przez mieszkańców muszą dotyczyć zadań samorządu województwa oraz spraw należących do właściwości sejmiku.

Jednocześnie NSA podkreślił, że akt prawa miejscowego nie może prowadzić do ograniczenia ustawowego prawa inicjatywy uchwałodawczej ani do nadania mu charakteru iluzorycznego. W tym kontekście za istotne naruszenie prawa uznano brak określenia terminu na dokonanie oceny formalnej projektu uchwały przez przewodniczącego sejmiku. Taka regulacja umożliwia bowiem nieograniczone w czasie wstrzymywanie procedury, co pozostaje w sprzeczności z art. 89a ustawy o samorządzie województwa.

NSA wskazał również, że niedopuszczalne jest ograniczenie zbierania podpisów poparcia pod projektem uchwały zgłaszanym w ramach obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej wyłącznie do okresu po zawiadomieniu o spełnieniu przez projekt warunków formalnych. Projekt uchwały wraz z poparciem co najmniej 1000 uprawnionych mieszkańców może zostać zgłoszony w każdym czasie, także łącznie z zawiadomieniem o powołaniu komitetu inicjatywy uchwałodawczej. Sejmik województwa nie został upoważniony do wyznaczania ram czasowych, w których można zbierać podpisy poparcia pod projektem.

Link do orzeczenia