Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W rozpatrywanej sprawie spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy skarżącemu przysługuje prawo do zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: u.p.t.u.) w związku z art. 132 ust. 1 lit. i Dyrektywy 112, usług edukacyjnych realizowanych w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej w charakterze wykładowcy na uczelni w cyklu trzyletnich studiów I stopnia, czy też świadczone usługi będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Zdaniem skarżącego jego działalność jako wykładowcy będzie korzystała ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 1 pkt 26 u.p.t.u. ze względu na charakter edukacyjny usług przez niego wykonywanych na zlecenie uczelni w postaci m.in. wykładów, ćwiczeń, zajęć laboratoryjnych, seminariów kierowanych do studentów i słuchaczy trzyletnich studiów I stopnia. Skoro bowiem podmioty niepubliczne o celach komercyjnych mogą korzystać z przedmiotowego zwolnienia, to nie ma żadnego uzasadnienia, by osoba będąca wykładowcą akademickim, prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, świadcząca na zlecenie uczelni jako podwykonawca usługi o charakterze edukacyjnym nie korzystała ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 26 u.p.t.u.

W indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że stanowisko skarżącego jest nieprawidłowe, ponieważ świadczone przez niego usługi edukacyjne objęte zakresem wniosku nie wypełniają przesłanek/warunków podmiotowych zwolnienia, wskazanych w art. 43 ust.1 pkt 26 u.p.t.u. (tj. jednoosobowa działalność gospodarcza nie może być uznana za podmiot prawa publicznego – „jednostkę objętą systemem oświaty w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, w zakresie kształcenia i wychowania", ani też „uczelnię, jednostkę naukową Polskiej Akademii Nauk czy instytut badawczy, w zakresie kształcenia".

Uwzględniając skargę Sąd pierwszej instancji uznał stanowisko organu interpretacyjnego za nieprawidłowe. 
Oddalając skargę kasacyjną organu, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że przepis art. 43 ust. 1 pkt 26 u.p.t.u. jest wynikiem wadliwego implementowania do polskiego porządku prawnego art. 132 ust. 1 lit. i Dyrektywy 112, zgodnie z którym państwa członkowskie UE zwalniają od podatku m.in. kształcenie dzieci lub młodzieży, kształcenie powszechne lub wyższe, łącznie ze świadczeniem usług i dostawą towarów ściśle z taką działalnością związanych, prowadzone przez odpowiednie podmioty prawa publicznego lub inne instytucje działające w tej dziedzinie, których cele uznane są za podobne przez dane państwo członkowskie. Pojęcie podmiotu użyte w art. 132 ust. 1 lit. i Dyrektywy 112 jest na tyle szerokie, że obejmuje ono także podmioty prywatne, działające w celach zarobkowych. Zdaniem Sądu, skoro podmioty niepubliczne o celach komercyjnych, świadczące usługi edukacyjne – co potwierdzają orzeczenia TSUE - mogą korzystać ze zwolnienia, to nie ma żadnego uzasadnienia, by osoba będąca wykładowcą akademickim, świadcząca na zlecenie uczelni jako podwykonawca usługi edukacyjne, nie korzystała z ze zwolnienia odnoszącego się do usług edukacyjnych.

Organ interpretacyjny przyjmując na gruncie rozpoznawanej sprawy, że skarżący nie spełniła warunku do uznania, że realizuje cele edukacyjne podobne do tych realizowanych przez podmioty prawa publicznego, nie stwierdził jednocześnie, aby jakość i zakres programowy kształcenia oferowanego przez skarżącego odbiegały od standardów obowiązujących w tym zakresie, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 26 u.p.t.u. Organ pominął wiec fakt, że skarżący prowadzi zajęcia edukacyjne w ramach studiów wyższych I stopnia na kierunku Zarządzanie, przedmioty prowadzone przez skarżącego jako wykładowcę są elementami programu studiów. Zgodnie z treścią wniosku, prowadzone przez skarżącego zajęcia mają charakter zajęć interdyscyplinarnych i łączą w sobie zarówno teorię, jak i praktykę, zajęcia prowadzone są w sposób mający zagwarantować dostęp do wielu źródeł wiedzy, której dostarczają różnorodne przedmioty prowadzone na kierunku, taka edukacja jest możliwa również przy wykorzystaniu w trakcie zajęć interaktywnych technologii komputerowych. Program studiów umożliwia uczestnikom zajęć pogłębianie i rozwój wiedzy i kompetencji z wymienionych obszarów, co jest charakterystyczne dla kształcenia powszechnego.

Link do sentencji 
 

Skarżąca jako osoba pełnoletnia, adoptowana, wniosła o wydanie jej odpisu aktu urodzenia biologicznej matki. Organy odmówiły uwzględnienia wniosku, gdyż ich zdaniem strona wnioskująca nie wykazała w tym interesu prawnego w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Wojewódzki sąd administracyjny  podzielił powyższe stanowisko, odwołując się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i całkowitej utraty przez przysposobioną naturalnego stanu cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z tym poglądem uznając, że interes prawny w żądaniu odpisu aktu urodzenia biologicznej matki ma swoje oparcie w przepisach prawa materialnego tj. art. 30 i art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego. Państwo polskie zapewniło instrument prawny w realizacji tego prawa na gruncie aktów stanu cywilnego (art. 45 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego).  Prawo do poznania własnej tożsamości biologicznej jest konstytucyjnym prawem osobistym każdego człowieka. Również Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności chroni prawo do tożsamości. Prawo to ma na celu ochronę ściśle osobistego interesu w poznaniu i rozumieniu swej osoby. Osoba adoptowana ma prawo do wiedzy o swoim pochodzeniu, do uzyskania informacji o tożsamości swoich przodków. Prawo to jest niezależne od regulacji wynikających z prawa rodzinnego oraz utraty na skutek przysposobienia,  praw i obowiązków wynikających z pokrewieństwa.  

Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez organizację społeczną od wyroku Sądu I instancji, który stwierdził nieważność w całości zaskarżonego aktu Starosty Opatowskiego z 11 kwietnia 2024 r. w przedmiocie zatwierdzenia stałej organizacji ruchu poprzez m.in. ustawienie znaku B18 (zakaz wjazdu pojazdów o rzeczywistej masie ponad 10 ton) dla drogi powiatowej, po której odbywa się transport urobku wydobywanego z kopalni odkrywkowej.

Wprowadzona, na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251) oraz § 3 i 6 rozporządzenia z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2017 r. poz. 784), zmiana stałej organizacji ruchu przewidująca na sześciokilometrowym odcinku drogi wiodącym do kopalni ustawienie znaków drogowych zakazu wjazdu (B-18), ograniczających tonaż poruszających się po niej pojazdów do 10 t przewidywała wyjątek dla pojazdów, o tonażu nawet wyższym niż 10 t, przewożących tą drogą płody rolne. Jednym z zarzutów wobec zaskarżonego aktu Starosty było wprowadzenie wyjątków od ograniczenia tonażu dla niektórych kategorii użytkowników drogi bez jakiegokolwiek uzasadnienia, co doprowadziło do arbitralnej oraz nieproporcjonalnej ingerencji w publiczne prawa podmiotowe przedsiębiorcy (właściciela kopalni). Z kolei Starosta i skarżąca kasacyjnie organizacja społeczna wskazywali na konieczność ochrony zdrowia i bezpieczeństwa okolicznych mieszkańców, a także na położenie kopalni w pobliżu obszaru o unikatowym znaczeniu krajobrazowym i geologicznym objętym ochroną UNESCO.
 
Naczelny Sąd Administracyjny nie miał wątpliwości, że spółka (właściciel kopalni) należycie wykazała i uzasadniła istnienie legitymacji prawnej w zaskarżeniu aktu Starosty zatwierdzającego stałą organizację ruchu na drodze powiatowej, a swojego interesu prawnego dowiodła przez wykazanie istnienia korelacji pomiędzy zaskarżonym aktem a prowadzoną przez nią działalnością.

Oddalając skargę kasacyjną NSA wskazał, że w przypadku wprowadzenia zakazu poruszania się na określonym odcinku drogi pojazdów przekraczających daną wartość masy całkowitej, projekt zmiany organizacji ruchu powinien obejmować szczegółowe odniesienie się do charakterystyki drogi ujętej w opisie technicznym i przeprowadzonych badań wskazujących na rzeczywisty stan danego odcinka. Brak takiej analizy w zestawieniu z przyjętymi przez organ wyjątkami od wprowadzanego zakazu powodował, że zatwierdzenie projektu nosiło znamiona niedopuszczalnej dowolności. Mając na uwadze, że w projekcie zabrakło również danych na temat istniejącego oraz prognozowanego ruchu pojazdów po drodze, NSA uznał, że projekt zmiany stałej organizacji ruchu nie spełniał wymogów przewidzianych w § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. 

W konkluzji NSA uznał, że w tej sytuacji – nie kwestionując samej możliwości zatwierdzenia przez organ projektu zmiany organizacji ruchu – ze względu na wady formalne projektu i braki w zakresie uzasadnienia wyboru określonego rozwiązania prawidłowe było stwierdzenie przez Sąd I instancji nieważności zaskarżonego aktu.

Link do orzeczenia

Sprawa rozpatrywana przez NSA dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę prowadzącą aptekę ogólnodostępną od wyroku Sądu I instancji, który oddalił skargę spółki na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.

Podłożem sporu i utraty zezwolenia były wyniki kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Farmaceutyczną. W jej trakcie stwierdzono szereg naruszeń, w tym uchybienie w postaci realizacji recept na środki odurzające w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami, przez wydanie ich przez technika farmaceutycznego, co było działaniem niezgodnym z jego uprawnieniami określonymi w art. 91 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 974 ze zm.; dalej jako: p.f.) oraz w dawce niezgodnej z ordynacją lekarza wskazaną na recepcie. Ustalono również, że w dniu tego zdarzenia apteka nie miała zapewnionej fachowej obsady w postaci uprawnionego farmaceuty, czego wymaga art. 92 p.f.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykazanie powyższych okoliczności było wystarczające dla ustalenia, że skarżąca spółka nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki. Warunek dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki, jako przesłanka nie tylko udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej, lecz także zachowania tego zezwolenia, ma charakter trwały, co oznacza, że musi być on spełniony w każdym momencie obowiązywania decyzji udzielającej zezwolenia. Zdaniem NSA, utrata rękojmi nie musi wiązać się z długotrwałym procesem. Może być ona skutkiem zaistnienia jednorazowego zdarzenia, całego ciągu zdarzeń albo okoliczności faktycznych lub prawnych, które świadczą o tym, że przedsiębiorca przestał być gwarantem bezpiecznego dla pacjentów, legalnego i prawidłowego prowadzenia placówki. W ocenie NSA, jeśli podmiot zezwolenia dopuszcza się zaniechań w zakresie właściwego (ciągłego i skutecznego) nadzoru nad całością działalności danej apteki (w tym działalnością w zakresie obrotu produktami leczniczymi, ich transportem, przechowywaniem, ewidencjonowaniem), co prowadzi do określonych nieprawidłowości, uchybień lub nawet popełnienia czynów zabronionych, traci rękojmię należytego prowadzenia apteki.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wprawdzie przepisy ustawy - Prawo farmaceutyczne (por. art. 88 ust. 5 pkt 1 p.f.) nakładają na kierownika apteki obowiązki w zakresie organizacji pracy, przyjmowania, wydawania i przechowywania produktów, to regulacja ta nie uwalnia od odpowiedzialności samego przedsiębiorcy, bowiem obowiązki nadzorcze podmiotu zezwolenia aptecznego są względnie szerokie i obejmują także bieżący nadzór nad personelem farmaceutycznym, w tym przede wszystkim nad kierownikiem apteki. To przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania swoich pracowników, a szczególnie kierowników apteki.

Zdaniem NSA, w tych okolicznościach organ prawidłowo zastosował art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 p.f. stanowiące podstawę obligatoryjnego cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki, w sytuacji gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa.

Link do orzeczenia

W rozpatrywanej sprawie spór sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy okoliczność stałej rejestracji samochodu osobowego w Polsce przed jego dostawą wewnątrzwspólnotową uniemożliwia zwrot podatku akcyzowego na podstawie art. 107 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym (dalej: u.p.a.).

Spółka wnioskiem z 23 maja 2022 r. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o dokonanie zwrotu podatku akcyzowego zapłaconego na terytorium kraju od samochodów osobowych, będących następnie przedmiotem dostawy wewnątrzwspólnotowej.

Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił spółce zwrotu podatku akcyzowego, bowiem (stała) rejestracja pojazdów nastąpiła przed ich wywozem, co oznacza niespełnienie przesłanki braku zarejestrowania pojazdów przed ich wewnątrzwspólnotową dostawą, a co z kolei oznacza, że nie zostały wypełnione łącznie wszystkie kryteria wskazane w art. 107 ust. 1 u.p.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Oddalając skargę sąd pierwszej instancji uznał, że kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż jest ona prawidłowa i nie narusza przepisów prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Spółki i podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji. Przepis art. 107 ust. 1 u.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że stała rejestracja samochodu osobowego (odmiennie niż rejestracja czasowa), świadcząca o trwałym dopuszczeniu pojazdu do ruchu drogowego na terytorium kraju, przesądza o jego konsumpcji. Wprowadzenie tej przesłanki związane jest z realizacją zasady opodatkowania wyrobów akcyzowych w kraju ich konsumpcji. Dopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego ma o tyle znaczenie, że otwiera prawną możliwość trwałej konsumpcji pojazdu na terytorium kraju, polegającą na użyciu samochodu zgodnie z jego przeznaczeniem, a więc poruszaniu się nim w ruchu drogowym. Chodzi o prawną możliwość trwałego użytkowania samochodu osobowego na terytorium kraju i nie ma znaczenia, czy do takiego użytkowania faktycznie doszło. Takie rozumienie art. 107 ust. 1 u.p.a. potwierdza wyrok TSUE z 17 maja 2023 r. w sprawie C-105/22 (pkt 42).

Link do orzeczenia

We wniosku o wydanie interpretacji Spółka - prowadząca działalność gospodarczą w zakresie produkcji napojów bezalkoholowych, wód mineralnych i pozostałych wód butelkowanych – wskazała, że przygotowuje się do produkcji napoju, w skład którego wchodzić będzie woda, naturalny miód kwiatowy, tłoczone soki owocowe NFC, dwutlenek węgla, ekstrakt z guarany w proszku oraz witaminy. W związku z powyższym sformułowała pytanie, czy dodatek ekstraktu z guarany, zawierającego w swoim składzie kofeinę oznacza naturalne występowanie kofeiny w napoju, a w konsekwencji występowanie kofeiny w napoju nie będzie stanowiło dodatku do niego i w myśl art. 12b ust. 1 w zw. z art. 12f ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (tj. Dz. U. z 2022 poz. 1608 z późn. zm. – dalej: "u.z.p.") nie będzie on podlegać opłacie od środków spożywczych, o której mowa w rozdziale 3a u.z.p.?

Zdaniem Wnioskodawcy, z uwagi na fakt, że kofeina stanowi naturalny składnik guarany, dodatek ekstraktu z guarany do napoju będzie oznaczał, iż kofeina stanowi substancję naturalnie występującą w napoju i Spółka nie będzie zobowiązana w tym zakresie (co do występowania kofeiny jako naturalnego składnika guarany) do uiszczania opłaty od środków spożywczych, o której mowa w rozdziale 3a u.z.p. w tym zakresie. 
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się z twierdzeniem Spółki, że dodanie ekstraktu z guarany do napoju będzie oznaczało, iż kofeina stanowi substancję naturalnie występującą w napoju. Organ wyjaśnił, że przez substancje występujące naturalnie rozumie się substancje, które nie zostały dodane do produktu natomiast znajdują się w składzie zgodnie z jego charakterystyką. W trakcie procesu produkcji Spółka dodaje do napoju ekstrakt z guarany zawierający kofeinę, a zatem kofeina występująca w napoju nie stanowi substancji występującej w nim naturalnie, jest bowiem do niego dodana. W konsekwencji, zgodnie z art. 12f ust. 3 u.z.p., w przypadku analizowanego napoju dodatek kofeiny rodzi obowiązek zapłaty opłaty za jej zawartość.

Oddalając skargę Strony Sąd pierwszej instancji uznał, że przepis art. 12b ust 1 u.z.p. należy odkodować w ten sposób, że kofeina zawarta w środkach spożywczych (nawet występująca w nich naturalnie), dodana do napoju przez wprowadzenie do niego tych środków spożywczych (ekstrakt z guarany) nie stanowi substancji występującej w tym napoju naturalnie.

Uchylając wyrok Sądu pierwszej instancji oraz zaskarżoną interpretację indywidualną Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że dokonując wykładni omawianych przepisów organ interpretacyjny, podobnie jak Sąd pierwszej instancji, definiując sformułowanie "z wyłączeniem substancji występujących w nich naturalnie", błędnie skupili się na elemencie "dodania" do napoju substancji, ze względu na zawartość których napój podlega opłacie wskazanej w art. 12 ust. 1 u.z.p. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonując ustalenia zakresu znaczeniowego wyłączenia z końcowej części art. 12b ust. 1 u.z.p. należy mieć na uwadze, że chodzi o napoje, które w swoim składzie zawierają substancje występujące w nich naturalnie. Substancje te, "występujące w nich naturalnie" nie tracą tak określonego charakteru poprzez fakt, że wchodziły w skład składnika (guarany), który został dodany w trakcie produkcji napoju. W konsekwencji występowanie kofeiny w napoju nie będzie stanowiło podlegającego opłacie od środków spożywczych dodatku do niego. 

Link do orzeczenia

Sprawy dotyczyły odmowy wypłaty byłym funkcjonariuszkom i funkcjonariuszom Policji wyrównania uposażenia za miesiące od stycznia do lutego 2023 r. oraz odpowiedniego przeliczenia odprawy emerytalnej, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i nagrody rocznej po wejściu w życie podwyżki uposażeń funkcjonariuszy, obowiązującej od 1 marca 2023 r.

NSA wskazał, że uposażenie policjanta oraz świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby ustala się według przepisów obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby. Skoro funkcjonariusza zakończyli służbę przed 1 marca 2023 r., nie mogli korzystać z podwyżki uposażeń obowiązującej od 1 marca 2023 r. Przepisy nie przewidywały mechanizmu ponownego przeliczenia wcześniej ustalonych i wypłaconych świadczeń. 
NSA uznał również, że roszczenia byłych funkcjonariuszy i funkcjonariuszek Policji o wyrównanie uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku służbowego podlegają rozpoznaniu w drodze postępowania administracyjnego. Źródłem tych roszczeń pozostaje administracyjnoprawny stosunek służbowy, a nie stosunek pracy ani stosunek cywilnoprawny. W konsekwencji, właściwą drogą dochodzenia takich należności jest postępowanie administracyjne zakończone decyzją podlegającą kontroli sądu administracyjnego, a nie postępowanie przed sądem powszechnym. NSA odwołał się w tym zakresie zarówno do utrwalonych poglądów doktryny, jak i orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz wcześniejszego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutu niezgodności art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją, NSA przypomniał, że sądy administracyjne mogą wyjątkowo odmówić zastosowania przepisu ustawy jedynie wtedy, gdy jego niezgodność z Konstytucją jest oczywista i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W rozpoznawanych sprawach taka sytuacja nie zachodziła.

NSA nie podzielił twierdzenia, że przepisy wprowadzające podwyżki od 1 marca 2023 r. naruszają zasadę równości. Policjanci pozostający w służbie oraz policjanci, którzy zakończyli służbę przed wejściem w życie nowych regulacji, nie znajdują się w identycznej sytuacji prawnej. Kryterium pozostawania w służbie pozostaje racjonalnie związane z celem regulacji, którym było zachęcenie funkcjonariuszy do dalszego pełnienia służby. Sam mechanizm przewidziany w art. 41 ust. 3 ustawy okołobudżetowej nie stanowił prostego wyrównania za styczeń i luty 2023 r., lecz element motywacyjny, polegający na stopniowym zwiększaniu uposażenia funkcjonariuszy pozostających w służbie w kolejnych miesiącach 2023 r. Przepisy dotyczące kształtowania wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej nie gwarantują corocznej waloryzacji wynagrodzeń od początku roku kalendarzowego. Ustawodawca dysponuje znaczną swobodą w określaniu terminu oraz zasad wprowadzania podwyżek, a Konstytucja nie nakłada obowiązku ich wprowadzania od 1 stycznia danego roku. W konsekwencji, brak było podstaw do odmowy zastosowania art. 41 ustawy okołobudżetowej ani do przyznania byłym funkcjonariuszom wyrównania świadczeń obliczonych według nowych stawek.

wyroki NSA z 15 lipca 2026 r.: III OSK 2540/25, III OSK 2539/25, III OSK 585/26, III OSK 53/25, III OSK 643/26, III OSK 593/26, III OSK 2175/25, III OSK 434/26.

Postanowieniem z 24 lutego 2026 r., I SA/Łd 50/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił Skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie podatku od towarów i usług. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Strona przedstawiła jedynie hipotetyczne konsekwencje wykonania zaskarżonej decyzji, nie podając żadnych argumentów popartych stosowną dokumentacją, które uprawdopodobniłyby wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.).

W zażaleniu na to postanowienie zastępowany przez zawodowego pełnomocnika Skarżący wniósł o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi.

Oddalając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Strony, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek Skarżącego został przez sąd prawidłowo oceniony jako niewskazujący na spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., stąd zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W uzasadnieniu postanowienia zwrócono jednocześnie uwagę, że badane zażalenie w sposób oczywisty dla Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z silnym wykorzystaniem narzędzi AI. Świadczą o tym jednoznacznie widoczne w zażaleniu ślady tzw. halucynacji AI, gdyż z przywołanych przez pełnomocnika skarżącego postanowień NSA, które miały być wydane w sprawach II FZ 230/17, II GZ 452/18 i I GZ 164/22, żadne nie odzwierciedla realnego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowienia w tych sprawach w rzeczywistości nie tylko zostały wydane w innych datach niż podane przez pełnomocnika skarżącego, ale też żadne z nich nie dotyczyło zagadnienia wstrzymania wykonania aktu/czynności na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Co więcej, we wszystkich trzech postanowieniach zażalenia skarżących zostały oddalone, a uzasadnienia postanowień nie zawierają tez o nadmiernym formalizmie sądu, czy obowiązku poszukiwania przez sąd w aktach administracyjnych okoliczności i dokumentów potwierdzających stanowisko strony w postępowaniu wpadkowym. 

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł jednocześnie, że rośnie zainteresowanie społeczne możliwościami oferowanymi przez sztuczną inteligencję – coraz powszechniejsze staje się korzystanie z narzędzi AI przy formułowaniu różnego rodzaju wypowiedzi, począwszy od wiadomości e-mail do bardziej skomplikowanych wniosków, esejów, itp. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia, należy się spodziewać, że korzystanie przez skarżących z AI zacznie być coraz częściej odczuwalne również w praktyce orzeczniczej sądów, w tym sądów administracyjnych. Niemniej w ocenie Sądu nader krytycznie należy ocenić bezrefleksyjne korzystanie z narzędzi AI przez zawodowego pełnomocnika przy sporządzaniu pism procesowych składanych w imieniu mocodawcy do sądu. Wątpliwości budzi etyczny wymiar takiego działania, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę to, że zawodowy pełnomocnik pobiera wynagrodzenie za świadczone przez siebie usługi prawne, a jego mocodawca ma prawo oczekiwać, że sporządzane pisma procesowe będą spełniały najwyższe wymogi profesjonalizmu. Trudno dopatrzyć się takiego profesjonalizmu, jeśli działanie zawodowego pełnomocnika w istocie sprowadza się do wykorzystania narzędzi AI, które są – w tym samym stopniu – dostępne osobom niewykonującym zawodów prawniczych.

Link do orzeczenia