Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Sprawa dotyczyła przetwarzania danych osobowych strony przez Ministra Cyfryzacji. Dane te były przetwarzane za pośrednictwem aplikacji „Kwarantanna domowa” i obejmowały ID Obywatela, imię, nazwisko, numer telefonu, deklarowany adres pobytu, lokalizację, w tym deklarowaną lokalizację odbywania kwarantanny oraz lokalizację wyznaczoną przez system w czasie wykonywania zadania weryfikacji, jak również datę końca kwarantanny. Strona wnosiła o usunięcie tych danych po zakończeniu kwarantanny. Prezes Urzędu Danych Osobowych nakazał Ministrowi Cyfryzacji usunięcie tych danych, a zasadność tego stanowiska potwierdził wojewódzki sąd administracyjny a następnie Naczelny Sąd Administracyjny w opisywanym tu wyroku.

W ocenie NSA, wykładnia art. 7e ust. 1 ustawy covidowej* w związku z przepisami RODO** prowadzi do wniosku, że brak jest przesłanek dalszego przetwarzania przez Ministra Cyfryzacji danych osobowych strony za pośrednictwem aplikacji "Kwarantanna domowa". Artykuł 7e ust. 1 ustawy covidowej dotyczy wyłącznie osób aktualnie podlegających obowiązkowej kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 i nie znajduje zastosowania wobec osób, które kwarantannę zakończyły. Ponadto art. 9 ust. 2 lit. f RODO, przewidujący wyjątek od zakazu przetwarzania szczególnych kategorii danych osobowych, nie może stanowić podstawy przetwarzania danych „na zapas”, w celu zabezpieczenia się przed hipotetycznymi, przyszłymi i niepewnymi roszczeniami. Strona nie wystąpiła z jakimkolwiek roszczeniem wobec administratora danych (Ministra Cyfryzacji). Wskazane wyżej dane osobowe nie miały więc charakteru danych szczególnych kategorii, a po zakończeniu kwarantanny brak było podstawy prawnej do ich dalszego przetwarzania. 

* ustawa z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2025 r., poz. 764)

** art. 5 ust. 1 lit. a i b, ust. 2, art. 6 ust. 1 lit. e i art. 9 ust. 1 i ust. 2 lit. i, lit. f, a także art. 58 ust. 2 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z dnia 4 marca 2021 r., str. 35)

Wyrokiem z 27 stycznia 2026 r., I FSK 342/23, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony skargą kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyrok Sądu pierwszej instancji oraz oddalił skargę D. Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych S.A. na interpretację indywidualną w sprawie zwolnienia spod opodatkowania VAT usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że usługa zapewnienia dostępu do kompleksowych danych z rynków finansowych oraz umożliwiająca dokonywanie transakcji na tych rynkach, nie stanowi usługi zarządzania funduszami inwestycyjnymi w rozumieniu tego przepisu, jeśli nie zapewnia jednocześnie podejmowania przez usługodawcę decyzji finansowych (inwestycyjnych),a jedynie wspomaga ich podejmowanie przez samego usługobiorcę (nabywcę usługi).

W treści przywołanego przepisu ustawodawca jednoznacznie wskazał bowiem, że przedmiotowemu zwolnieniu podlega usługa zarządzania wymienionymi tam funduszami lub portfelami, nie zaś – pozbawione tego elementu – świadczenia jedynie towarzyszące (wspomagające) usługę samego zarządzania. Dlatego świadczenie złożone, jednakże pozbawione elementu decyzyjności (konstytuującego usługę zarządzania), nie podlega omawianemu zwolnieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że w zależności od okoliczności konkretnej sprawy nie zawsze istnieje obowiązek wyznaczania tzw. „drugiej linii zabudowy” przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy. Kluczowe znaczenie ma tu analiza urbanistyczna, z której powinno wynikać, czy na danym obszarze w ogóle występuje linia zabudowy oraz czy możliwe i zasadne jest jej wyznaczenie w odniesieniu do planowanej inwestycji.

Zgodnie z § 4 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, linia zabudowy co do zasady wyznaczana jest względem pasa drogowego. Jeżeli jednak nieruchomość nie przylega do drogi publicznej, a planowana zabudowa ma być realizowana w głębi działki, możliwe jest odstąpienie od wyznaczenia obowiązującej linii zabudowy. Wyznaczanie jej w oderwaniu od uwarunkowań konkretnego terenu mogłoby prowadzić do nieuzasadnionego ograniczenia prawa własności.

W tej sprawie ustalono, że teren inwestycji znajdował się w większej odległości od drogi publicznej niż istniejąca zabudowa w obszarze analizowanym. W takich warunkach – zdaniem NSA – praktycznie wykluczona jest możliwość wyznaczenia linii zabudowy zgodnie z § 4 rozporządzenia. Sam brak tej linii nie mógł więc stanowić podstawy do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Jeżeli w obszarze analizowanym występuje już zabudowa w różnych odległościach od dróg, to nie można mówić o naruszeniu ładu przestrzennego przez kolejną inwestycję.

Pojęcie „działki sąsiedniej” na gruncie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy rozumieć szeroko, urbanistycznie, a nie wyłącznie jako bezpośrednie sąsiedztwo. Celem zasady dobrego sąsiedztwa jest ochrona ładu przestrzennego w skali całego obszaru analizowanego, a nie pojedynczej granicy działki.

W konsekwencji brak możliwości wyznaczenia linii zabudowy nie zawsze może być samoistną podstawą odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy.

Naczelny Sąd Administracyjny określił granice stosowania art. 6 ust. 1 lit. f RODO* w kontekście monitoringu wizyjnego na osiedlach mieszkaniowych. Sprawa dotyczyła spółdzielni mieszkaniowej, która – powołując się na tzw. prawnie uzasadniony interes – zainstalowała kamery w altanach śmietnikowych w celu egzekwowania prawidłowej segregacji odpadów.

NSA przypomniał, że przetwarzanie danych osobowych na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy łącznie spełnione są trzy przesłanki: po stronie administratora istnieją cele, dla osiągnięcia których przetwarzanie danych osobowych jest niezbędne; cele te wynikają z "prawnie uzasadnionych interesów" realizowanych przez administratora; "prawnie uzasadnione interesy" realizowane przez administratora mają charakter nadrzędny wobec interesów lub podstawowych praw i wolności osoby, której dotyczą przetwarzane dane. Kluczowe znaczenie ma przy tym kryterium niezbędności – rozumiane jako brak rzeczywistej możliwości osiągnięcia celu w inny, mniej ingerujący sposób.

W rozpoznawanej sprawie NSA uznał, że choć cele spółdzielni – związane z kontrolą segregacji odpadów i unikaniem podwyższonych opłat z tym związanych – mieszczą się w granicach prawnie dopuszczalnego interesu, to rejestracja wizerunku mieszkańców w altanach śmietnikowych nie była środkiem niezbędnym do ich realizacji. Sąd wskazał na istnienie alternatywnych, powszechnie dostępnych i mniej “inwazyjnych” rozwiązań, takich jak stosowanie zindywidualizowanych worków na odpady, pozwalających na identyfikację źródeł nieprawidłowości bez ciągłego monitorowania zachowań mieszkańców.

NSA podkreślił, że nawet hipotetyczne spełnienie przesłanki niezbędności nie przesądza o legalności przetwarzania. W tego rodzaju sprawie prawnie uzasadnione interesy administratora nie miały charakteru nadrzędnego wobec konstytucyjnie chronionego prawa do prywatności i autonomii informacyjnej jednostki. Wizerunek osoby fizycznej stanowi dane osobowe, a jego utrwalanie w przestrzeni wspólnej budynków wielorodzinnych ingeruje w sferę wolności osobistej, wywodzonej z godności człowieka. Ograniczanie wolności i prywatności może następować wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, przy ścisłym zachowaniu zasady proporcjonalności. Natomiast zastosowanie monitoringu wizyjnego w altanach śmietnikowych zostało uznane za środek nadmierny wobec celu, jakim jest ograniczenie kosztów opłat za odpady.

• rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35).

Link do orzeczenia

W rozpoznawanej sprawie, mając na względzie prawomocny wyrok WSA w Warszawie uchylający niekorzystną dla podatnika interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego, w dniu 31 grudnia 2021 r. spółka złożyła wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług, w tym za okresy od I kwartału do III kwartału 2015 r.

Uznając za zasadną odmowę wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2015 r. przedawniły się z dniem 31 grudnia 2020 r., co jest okolicznością bezsporną i niekwestionowaną przez podatnika. Zatem złożenie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty po upływie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych było bezskuteczne i nie mogło doprowadzić do wszczęcia postępowania.

Gdyby skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług za I, II i III kwartał 2015 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. byłby on procedowany zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, a okoliczność zaskarżenia interpretacji indywidualnej do sądu administracyjnego nie miałaby żadnego znaczenia dla oceny skuteczności wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty dotyczącego ww. zobowiązań podatkowych.

Oddalając skargę sąd pierwszej instancji uznał, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku VAT za I, II i III kwartał 2015 r., w sytuacji gdy wniosek ten został złożony po upływie terminu przedawnienia ww. zobowiązań podatkowych (31 grudnia 2021 r.), byłoby działaniem wbrew zasadzie legalizmu i skutkowało naruszeniem art. 79 § 2 w zw. art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną spółki wyjaśnił, że uchylenie interpretacji indywidualnej w trybie kontroli sądowoadministracyjnej nie ma wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Po upływie terminu przedawnienia nie ma możliwości kształtowania wysokości zobowiązania podatkowego, niezależnie od tego, czy miałoby to być korzystne dla organu podatkowego, czy dla podatnika. A zatem okoliczność zaskarżenia interpretacji indywidualnej do sądu administracyjnego nie ma znaczenia dla oceny skuteczności wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. W  konsekwencji wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty podatnik może złożyć zanim upłynie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego określony w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, a po upływie tego terminu prawo to wygasa zgodnie z art. 79 § 2 ww. ustawy.

Link do orzeczenia

W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny analizował kwestię dopuszczalności przeprowadzenia kontroli legalności decyzji w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązań podatkowych i zabezpieczenia jej na majątku podatnika po wygaśnięciu tej decyzji na podstawie art. 33a Ordynacji podatkowej.

W tym zakresie skład orzekający zwrócił uwagę, że choć decyzja o zabezpieczeniu wygasła, to jej skutki prawne pozostają nadal w mocy. Z tego względu zajęto stanowisko, że obowiązkiem organu odwoławczego rozpatrującego odwołanie od decyzji zabezpieczającej organu pierwszej instancji jest - mimo umorzenia postępowania odwoławczego zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 24 października 2011 r., I FPS 1/11 - dokonanie oceny legalności decyzji organu pierwszej instancji o zabezpieczeniu, celem realizacji konstytucyjnego prawa podatnika do sądu.

Link do orzeczenia

Od 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dokonana na podstawie art. 43 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Zmiana ta obejmuje nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Jednocześnie jednak ustawodawca zastrzegł, że tych nowych przepisów nie stosuje się w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, jeżeli prawo do nich powstało przed 31 grudnia 2023 r. Wynika to z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. 

Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni tzw. przepisu intertemporalnego, jakim jest art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. W związku z tym Sąd dokonał analizy funkcji przepisów o świadczeniach rodzinnych i o świadczeniu wspomagających, a także uwzględnił ich miejsce w całym systemie prawa. Na tej podstawie Sąd orzekł, że użyte w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym sformułowanie „prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.” obejmuje nie tylko sytuacje, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono do tego dnia. Obejmuje bowiem również przypadki, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został co prawda złożony po 31 grudnia 2023 r., ale nastąpiło to z zachowaniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a sam wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności wpłynął do organu orzeczniczego do 31 grudnia 2023 r. i ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający przed tą datą. Oznacza to, że stosowanie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odnieść również do sytuacji, w których wprawdzie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony po dniu 31 grudnia 2023 r., jednak wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r., a następnie wydane orzeczenie o niepełnosprawności potwierdzało powstanie stopnia niepełnosprawności przed dniem 1 stycznia 2024 r. 

Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.), wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, ustala się na dzień sprzedaży (opłata planistyczna). Wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, jak i faktycznego sposobu użytkowania nieruchomości przed uchwaleniem tego planu. Jednocześnie z art. 87 ust. 3a u.p.z.p. wynika, że jeżeli uchwalenie planu miejscowego nastąpiło po 31 grudnia 2003 r. w związku z utratą mocy przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony przed dniem 1 stycznia 1995 r., przepisu art. 37 ust. 1 zdanie drugie u.p.z.p., w odniesieniu do wzrostu wartości nieruchomości, nie stosuje się, o ile wartość nieruchomości określona przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu ustalonego w szczegółowym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 r. jest większa, niż wartość nieruchomości określona przy uwzględnieniu faktycznego sposobu jej użytkowania po utracie mocy tego planu. W takim przypadku, wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu miejscowego a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu ustalonego w szczegółowym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 r. Przepis art. 87 ust. 3 u.p.z.p. w takim brzmieniu obowiązuje od 7 stycznia 2023 r., na skutek nowelizacji wprowadzonej ustawą z 16 listopada 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 2747).

Organy orzekające w tej sprawie stanęły na stanowisku, że skoro ustawodawca wyraźnie wskazał, że art. 87 ust. 3a u.p.z.p. dotyczy sytuacji, w której nieruchomość była przeznaczona pod zabudowę w "miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 r., będącym planem szczegółowym", to niedopuszczalne jest stosowanie tej normy do nieruchomości objętych wcześniej planami ogólnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (który podzielił w tym zakresie stanowisko wojewódzkiego sądu administracyjnego), stanowisko to, choć oparte na wykładni językowej, jest w świetle zasad konstytucyjnych nie do zaakceptowania.

Wprowadzona w 2023 r. nowelizacja art. 87 ust. 3a u.p.z.p., która arbitralnie zawęziła ochronę właścicieli wyłącznie do przypadków dawnych planów "szczegółowych", stanowi przykład tzw. wtórnej niekonstytucyjności. Ustawodawca powtórzył bowiem rozwiązanie prawne (pominięcie skutków dawnych planów ogólnych), które co do istoty zostało już zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 lutego 2010 r. sygn. P 58/08. Nowelizacja ta ma charakter pozorny i służy jedynie obejściu skutków powołanego wyroku w celach fiskalnych. Argumentacja oparta na ścisłym rozróżnieniu dawnych planów ogólnych i szczegółowych utraciła swoją aktualność. Ustawa z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym zniosła ten podział, uznając wszystkie te akty za plany miejscowe. Próba reaktywowania tego podziału po blisko 30 latach, wyłącznie w celu obciążenia obywateli opłatą planistyczną, narusza zasady demokratycznego państwa prawnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd jest uprawniony i zobowiązany do odmowy zastosowania przepisu w jego niekonstytucyjnym (zawężającym) brzmieniu i dokonania wykładni prokonstytucyjnej. Oznacza to, że przy ustalaniu wzrostu wartości nieruchomości (art. 37 ust. 1 u.p.z.p.) należy uwzględniać przeznaczenie terenu w każdym planie miejscowym uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r. (zarówno ogólnym, jak i szczegółowym).

 *II OSK 353/24, II OSK 3165/24, II OSK 3166/24, II OSK 3167/24, II OSK 15/25, II OSK 95/25, II OSK 125/25, II OSK 226/25, II OSK 227/25, II OSK 371/25, II OSK 372/25, II OSK 435/25, II OSK 1045/25, II OSK 1164/25