Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W wyroku tym, oceniając przesłanki skorzystania przez podatnika z tzw. ulgi termomodernizacyjnej w podatku dochodowym od osób fizycznych, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że realizacja przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, o którym stanowi art. 26h ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zdefiniowanym w art. 3 pkt 2a Prawa budowlanego, nie jest uzależniona od uprzedniego formalnego zakończenia budowy tego budynku.

Ponieważ z art. 26h ust. 10 ustawy podatkowej wynika, że celem omawianej ulgi jest poprawa efektywności energetycznej budynków oraz jakości powietrza, należy uznać, że cel ten może być efektywnie realizowany także w okresie poprzedzającym zakończenie procesu budowlanego, zwłaszcza, jeżeli budynek jest już zasiedlony. Brak czasowego podłączenia budynku do sieci wodociągowej nie świadczy o niemożliwości zaspokajania w nim potrzeb mieszkaniowych, jeżeli zapewnione jest korzystanie przez jego mieszkańców z własnego ujęcia wody. 

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że zastosowanie art. 6 ust. 1 lit. f RODO* jest dopuszczalne wyłącznie przy łącznym spełnieniu trzech warunków: istnienia celu, dla którego przetwarzanie danych jest niezbędne, oparcia tego celu na prawnie uzasadnionym interesie administratora oraz nadrzędności tego interesu wobec interesów lub podstawowych praw i wolności osoby, której dane dotyczą.

Przez „niezbędność” należy rozumieć sytuację, w której bez przetwarzania danych nie jest możliwe osiągnięcie określonego celu. Administrator, zgodnie z zasadą rozliczalności, musi wykazać adekwatność zakresu i sposobu przetwarzania do celu oraz zgodność z zasadą legalności, rzetelności i przejrzystości (art. 5 ust. 1 i 2 RODO). Natomiast prawnie uzasadniony interes nie ogranicza się wyłącznie do interesów wynikających wprost z przepisów prawa. Motyw 47 preambuły RODO wskazuje, że ocena istnienia takiego interesu wymaga każdorazowej analizy relacji między administratorem a osobą, której dane dotyczą, oraz jej uzasadnionych oczekiwań co do przetwarzania danych.

W związku z tym NSA stwierdził, że dla realizacji celu polegającego na monitorowaniu strefy ochronnej ujęcia wody nie jest niezbędne przetwarzanie danych w postaci rejestracji obrazu z monitoringu wizyjnego. W tej sprawie monitoring obejmował teren prywatny, na którym przebywają konkretne osoby. W ocenie NSA istnieją alternatywne środki ochrony ujęcia wody, a zastosowany środek nie spełnia wymogu proporcjonalności. Interes administratora nie ma więc charakteru nadrzędnego wobec prawa jednostki do prywatności i autonomii informacyjnej, chronionych także przez art. 47 i 51 Konstytucji RP. Wizerunek stanowi dane osobowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 RODO, a jego utrwalanie ingeruje w sferę prywatności.

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35)

Link do orzeczenia

Przedmiotem sporu w tej sprawie była wykładnia § 4 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 czerwca 2021 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu „Dobry start”, która według Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych a następnie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wyklucza z kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie „Dobry start” osobę faktycznie sprawującą opiekę nad małoletnim na podstawie orzeczenia sądowego z tego powodu, że nie złożyła wniosku o przysposobienie dziecka. Z kolei zdaniem wnoszącego w tej sprawie skargę kasacyjną Rzecznika Praw Dziecka, tak odczytywana regulacja (czyli jako pomijająca osoby, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem), w sposób nierówny i niedostateczny chroni prawa dzieci i ich rzeczywistych opiekunów.  

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Rzecznika Praw Dziecka dokonując celowościowej i prokonstytucyjnej wykładni powyższych przepisów. Świadczenie „Dobry start” ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, które związane są z realizacją obowiązku szkolnego i służy tym samym zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę, a co za tym idzie skierowane jest do podmiotów, które sprawują opiekę nad dzieckiem i ponoszą wydatki związane z rozpoczęciem roku szkolnego. Celowi takiemu nie służy różnicowanie dzieci ze względu na formę sprawowanej opieki ustalonej przez sąd rodzinny. Świadczenie to ma służyć dziecku, które realizuje obowiązek szkolny. Podczas stosowania przepisów regulujących przyznawanie świadczenia „Dobry start”, dobro dziecka należy więc traktować jako dobro nadrzędne, stanowiące wyraz najlepiej pojętego interesu dziecka.  Z tego więc powodu, dobro dziecka powinno stanowić o kierunku wykładni § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, w sytuacji, w której osoba występująca o przyznanie jej tego świadczenia nie spełnia warunków uznania za opiekuna faktycznego w rozumieniu § 3 pkt 3 rozporządzenia, ale jednocześnie sprawuje nad wychowaniem i rozwojem dziecka pieczę, przyznaną jej przez państwo (sąd opiekuńczy).

NSA uwzględnił zarówno unormowania Konstytucji RP, jak i Konwencji o Prawach Dziecka i na tej podstawie orzekł, że § 4 ust. 1 pkt 1 w związku z § 3 pkt 3 rozporządzenia w sposób niewystarczający chronią prawa dzieci i ich rzeczywistych opiekunów tj. takich, którzy sprawują nad nimi faktyczną pieczę, dbając o zaspokojenie rożnych ich potrzeb. 

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Apteki A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie ze skargi Apteki A. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 25 kwietnia 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za nieprzekazanie dokumentacji związanej z prowadzeniem apteki ogólnodostępnej, uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z 30 października 2020 r.; umorzył postępowanie administracyjne oraz orzekł o kosztach postępowania sądowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że WSA w Warszawie podzielił pogląd orzekającego w sprawie organu i stwierdził, że Główny Inspektor Farmaceutyczny prawidłowo zastosował art. 127d ust. 1 w zw. z art. 127b ust. 1a i 1b ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2025 r., poz. 750), zwanej dalej u.p.f. Zdaniem Sądu I instancji, organ prawidłowo ustalił, że zaszły podstawy do nałożenia na Aptekę A. kary pieniężnej, bowiem wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 127b ust. 1a w zw. z art. 37at ust. 8 u.p.f. pomimo wezwania organu zezwalającego, nie przekazała ona temu organowi, w wyznaczonym terminie, określonej w wezwaniu z 20 września 2019 r., dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością w postaci: a) umowy franczyzowej zawartej ze spółką D. S.A. bądź innym franczyzodawcą, dotyczącą Apteki D. oraz b) umowy spółki – w terminie 3 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem wymierzenia kary pieniężnej. Jak wynikało bowiem z wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym jedynym udziałowcem Apteki A. jest spółka D. S.A. Adresat wezwania nie wykonał go, więc po wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary, GIF wydał decyzję nakładającą karę w wysokości 10 000 zł. Jak wskazał WSA w Warszawie, wbrew ocenie Apteki A., wezwanie było skuteczne pomimo tego, że w stosunku do tego przedsiębiorcy nie była prowadzona kontrola. Natomiast zakres żądanych dokumentów miał wyraźny związek z warunkami udzielenia zezwolenia, o którym mowa w art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 u.p.f. 

Z powyższym stanowiskiem nie zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, który orzekł, że wojewódzki inspektor farmaceutyczny nie może żądać od właściciela apteki przedstawiania „dowodów” czy „dokumentów”, jeśli organ nie prowadzi w niej kontroli lub inspekcji.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy inspekcji farmaceutycznej błędnie zinterpretowały przepisy Prawa farmaceutycznego dotyczące możliwości wzywania przedsiębiorcy do przekazania dokumentacji związanej z jego działalnością, a konkretnie art. 37at ust. 8 ustawy Prawo Farmaceutyczne, zgodnie z którym, na wezwanie organu zezwalającego i w terminie przez niego wyznaczonym przedsiębiorca jest obowiązany przekazać dokumentację związaną z prowadzoną działalnością. Termin ustala się, uwzględniając charakter dowodu, przy czym nie może on być krótszy niż 3 dni.

W ocenie NSA, jak jednoznacznie wynika z systematyki wewnętrznej art. 37at u.p.f., regulacja ta odnosi się do kompetencji organu właściwego do przeprowadzania inspekcji i kontroli działalności gospodarczej, na którą zostało udzielone zezwolenie. Zatem kompetencję do kierowania wezwania, o jakim mowa w art. 37at ust. 8 u.p.f. pod rygorem kary pieniężnej z art. 127b ust. 1a u.p.f. w wypadku jego niewykonania, powiązano wyłącznie z procedurami kontrolnymi i inspekcją, o jakich mowa w art. 2 pkt 7c i 7d u.p.f. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wezwanie skierowane do A. nie było czynnością podjętą w granicach „kontroli lub inspekcji” w rozumieniu przywołanych przepisów. Śląski Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wystosował je w związku z powzięciem podejrzenia naruszenia art. 99 ust. 3 pkt 2 i 3 u.p.f., tj. zakazu kontrolowania przez podmiot więcej niż 1% aptek w województwie oraz podejrzeniem statusu członka grupy kapitałowej, która wykazuje taką kontrolę. Te z kolei fakty są podstawą wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia, a więc podstawą prowadzenia postępowania jurysdykcyjnego, nie zaś kontrolnego (względnie inspekcji).

Z tych przyczyn, w ocenie NSA, organ nie był legitymowany do skierowania do skarżącej wezwania zobowiązującego Aptekę A. do przekazania mu dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością w postaci: a) umowy franczyzowej zawartej ze spółką D. S.A. bądź innym franczyzodawcą. To oznacza, że spółka nie miała obowiązku wykonać takiego wezwania – w rezultacie nie mogła zostać ukarana z tego tytułu karą pieniężną.

Link do orzeczenia

Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, odpis aktu stanu cywilnego wydaje się osobie, której ten akt dotyczy, ale również osobie, która wykaże w tym interes prawny. Taki interes prawny będzie posiadała osoba, która powołuje się na potrzebę wszczęcia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, legitymuje się testamentem, a uzyskanie aktu stanu cywilnego jest konieczne w kontekście art. 932 Kodeksu cywilnego, który określa zasady dziedziczenia w przypadku braku zstępnych spadkodawcy. Organy uprawnione do wydania odpisu aktu stanu cywilnego nie powinny więc oczekiwać od takiej osoby, że przedłoży wezwanie wystosowane przez sąd spadku lub notariusza, ponieważ narusza to słuszny interes strony oraz interes publiczny.

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną diagnosty od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 17 kwietnia 2025 r. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przeprowadzając badanie techniczne pojazdu […], w wyniku którego pojazd ten został sklasyfikowany jako ciągnik rolniczy oraz kończąc badanie wynikiem pozytywnym diagnosta naruszył art. 2 pkt 44 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251), § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2024 r. poz. 502) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (na dzień wykonania badania - Dz. U. z 2015 r., poz. 776 z późn.zm.), co w pełni uzasadniało cofnięcie uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów. 

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że badany przez skarżącego pojazd marki […] jest pojazdem typu quad i już pobieżne oględziny wskazują, że odbiega od wyglądu ciągnika rolniczego. Okoliczność ta winna wzbudzić szczególną czujność diagnosty przy weryfikacji czy pojazd ten, pomimo, iż w niemieckim dowodzie rejestracyjnym został określony jako ciągnik rolniczy o maksymalnej prędkości 110 km/h, spełnia wymagania przewidziane dla ciągnika rolniczego przez przepisy prawa polskiego, które to przepisy winny być skarżącemu znane i przez niego stosowane. Tym samym argumenty skarżącego (podmiotu profesjonalnego, wykwalifikowanego do dokonywania badań technicznych), że identyfikował pojazd wyłącznie na podstawie niemieckiego dowodu rejestracyjnego wraz z załączonym tłumaczeniem na język polski, nie mogły odnieść zamierzonego przez niego skutku. 

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w dowodzie rejestracyjnym brak było informacji o kategorii homologacyjnej przedmiotowego pojazdu. W dniu badania skarżącemu nie przedstawiono żadnych dokumentów świadczących o posiadanej przez pojazd homologacji, czy unijnym indywidualnym dopuszczeniu pojazdu do ruchu. Nie posiadał on zatem żadnego dokumentu określającego taką kategorię homologacyjną badanego pojazdu, dla której dozwolona jest prędkość większa niż 40 km/h (tj. T5 lub T1b, T2b, T3b). Skarżący nie dysponował też żadnym dokumentem wskazującym, że zamontowany w kontrolowanym pojeździe ogranicznik dźwigni gazu zamontowany jest trwale oraz do jakiej prędkości. 
Stosownie zaś do art. 81 ust. 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym w razie powstania trudności w ustaleniu parametrów pojazdu, badanie techniczne może być przeprowadzone po przedstawieniu opinii rzeczoznawcy samochodowego, o którym mowa w art. 79a. A zatem w okolicznościach sprawy skarżący winien w oparciu o ten przepis zażądać przedstawienia przez właściciela pojazdu opinii rzeczoznawcy samochodowego lub innego wiarygodnego dokumentu, np. od jednostki zajmującej się kalibracją ograniczników prędkości, potwierdzającego, że w pojeździe dokonano modyfikacji prędkości maksymalnej do wartości wymaganej polskimi przepisami, jednak tego nie uczynił. 
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istniejące w dacie badania okoliczności, dotyczące parametrów badanego pojazdu, winny wzbudzić wątpliwości skarżącego diagnosty, nie pozwalając na zakończenie badania wynikiem pozytywnym. 

Link do orzeczenia

Spór pomiędzy skarżącym a Dyrektorem Krajowej Informacji Skarbowej  dotyczył ustalenia, czy przedawnione roszczenie z umowy kredytu/pożyczki zawartej przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie strony, przedawnione roszczenie z umowy kredytu/pożyczki zawartej przez osobę nieprowadzącą działalności gospodarczej, nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zdaniem zaś organu interpretacyjnego, gdy występuje niemożność przymusowego wyegzekwowania zobowiązania, pomimo braku jego faktycznego wykonania, dłużnik uzyskuje pewną korzyść majątkową, przejawiającą się w tym, że nie musi realnie wykonać zobowiązania. Podatnik osiąga w ten sposób realne przysporzenie majątkowe, które - jako przychód z innych źródeł - podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Sąd pierwszej instancji uznał skargę strony za zasadną i uchylił indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu wyroku, odwołując się do treści art. 117 § 2 k.c., brak możliwości skutecznego dochodzenia roszczenia na drodze sądowej nie oznacza, że zobowiązany nie ma obowiązku wykonania swojego przedawnionego świadczenia. Obowiązek taki nie ustaje, ale przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne. Prawo cywilne nadal traktuje zobowiązanego z przedawnionej wierzytelności jako dłużnika, z tą tylko różnicą, że odmawia wierzycielowi ochrony prawnej, w tym w szczególności odmawia zastosowania przymusu państwowego w celu wyegzekwowania wierzytelności. Skoro więc zobowiązania cywilnoprawne - inaczej niż podatkowe - nie wygasają na skutek przedawnienia, to nie można twierdzić, aby samo przedawnienie rodziło dla dłużnika wymierną korzyść. Na skutek przedawnienia dłużnik nie uzyskuje żadnej realnej i definitywnej korzyści majątkowej, ponieważ formalnie nadal jest zobowiązany do wykonania tego świadczenia. Tym samym u dłużnika nie powstaje przychód z nieodpłatnego świadczenia w świetle art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

Oddalając skargę kasacyjną organu Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłowe stanowisko sądu pierwszej instancji, że po stronie dłużnika przedawnionego zobowiązania nie występuje żadne przysporzenie majątkowe, a w konsekwencji - nie można też mówić o przysporzeniu trwałym, definitywnym. Nawet jeśli skarżący nie będzie zmuszony do wykonania swojego świadczenia, nie oznacza to zmniejszenia pasywów, zwolnienia z długu, czy umorzenia zobowiązania. 

Link do orzeczenia

Sprawa dotyczyła obiektów budowlanych wzniesionych nielegalnie przed wejściem w życie obecnie obowiązującego Prawa budowlanego* oraz możliwości stosowania do tych obiektów nowych przepisów wprowadzonych do Prawa budowlanego nowelizacją z 13 lutego 2020 r.**

Zgodnie z wprowadzonymi na skutek tej nowelizacji przepisami art. 49f ust. 1 pkt 1 i art. 49f ust. 2 Prawa budowlanego, samowolnie wniesione obiekty budowlanego mogą zostać objęte uproszczonym postępowanie legalizacyjnym, o ile od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat oraz z żądaniem takim wystąpi właściciel lub zarządca obiektu. Oznacza to, że ustawodawca zakłada istnienie sytuacji, w której spełnione są przesłanki do prowadzenia postępowań przewidzianych w poprzednio obowiązujących przepisach***, wszczynanych z urzędu przez organ, przy jednoczesnej możliwości wyboru przez właściciela lub zarządcę uproszczonej procedury legalizacyjnej na podstawie przepisów obecnych. W przypadku złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o zastosowanie procedury uproszczonej, sprawa ta jest rozpatrywana w ramach nowego postępowania, które ma pierwszeństwo.

Zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej, nie można jednak wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 Prawa budowlanego, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano decyzję o nakazie rozbiórki przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. NSA podkreślił, że w art. 32 ustawy nowelizującej nie ma mowy o ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki. Przepis ten nie różnicuje przewidzianego w nim skutku od tego, czy wydany nakaz rozbiórki stał się ostateczny w administracyjnym toku instancji, liczy się bowiem sam fakt jego wydania przed 19 września 2020 r. Nie można zatem skorzystać z uproszczonego postępowanie legalizacyjnego, jeżeli wobec obiektu budowlanego została już wydana, nawet nieostateczna, decyzja o nakazie rozbiórki.

*ustawa z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.)

**ustawa z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471 ze ze.)

***art. 37 i art. 40 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.)