Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W dniu 19 listopada 2025 r., na zaproszenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego, wizytę w Pałacu Prezydenckim złożył Prezes NSA Jacek Chlebny. Prezes NSA przedłożył Prezydentowi RP, opracowany w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw z prośbą o skorzystanie z przysługującej Prezydentowi RP inicjatywy ustawodawczej, wynikającej z art. 118 ust. 1 Konstytucji RP.

Nowelizacja przepisów ma służyć przyśpieszeniu rozpatrywania spraw przez ułatwienie i uproszczenie czynności procesowych w postępowaniu sądowym, a przez to realizacji konstytucyjnych i unijnych standardów ochrony praw uczestników tego postępowania. Projektowana zmiana ma przyczynić się do zapewnienia rozstrzygania spraw przez sądy administracyjne z zachowaniem jednolitości w sprawach tożsamych, wzmocnienia prawa obywateli i podmiotów gospodarczych do skutecznego odwołania od działań administracji.

Projektowane regulacje uwzględniają dorobek orzeczniczy sądów administracyjnych, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Projekt był konsultowany z sędziami Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych oraz przedstawicielami korporacji prawniczych, w tym Prezesem Naczelnej Rady Adwokackiej, Prezesem Krajowej Rady Radców Prawnych, Przewodniczącym Krajowej Rady Doradców Podatkowych.

Projekt nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PDF 668 kB) (668 KB, PDF)

Projekt uzasadnienia do nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PDF 597 kB) (597 KB, PDF)

Pismo Prezesa NSA (PDF 147 kB) (147 KB, PDF)

W dniu 16 listopada 2025 r. na portalu internetowym OKO.press opublikowany został tekst autorstwa Mariusza Jałoszewskiego „NSA manipuluje składami orzekającymi. Tak chroni wyroki neo-sędziów przed ich uchyleniem”. Ze względu na tezę postawioną w samym tytule, jak też na twierdzenia zawarte w artykule, wymaga on komentarza, albowiem zawiera treści wprowadzające w błąd opinię publiczną co do standardów postępowania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co może mieć niszczący wpływ na zaufanie społeczne do tego sądu, konieczne do wypełniania jego roli w systemie władzy sądowniczej.

Tylko w październiku 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał 2.552 orzeczenia, a od początku 2025 r. w sądzie zapadło 22.743 orzeczeń, natomiast autor artykułu koncentruje się na siedmiu wyrokach, które zapadły w dniu 4 listopada 2025 r.

Należy w związku z tym wyjaśnić, że sprawy te dotyczyły interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Stronami postępowania był wyłącznie organ administracji i spółka. Skargi kasacyjne od wyroków sądu pierwszej instancji zostały wniesione zarówno przez organ, jak i przez spółkę. Sprawy te były pierwotnie wyznaczone do rozpoznania na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. Na rozprawie byli obecni pełnomocnicy stron, którzy poparli wniesione przez siebie skargi kasacyjne oraz wnieśli o oddalenie skarg kasacyjnych strony przeciwnej. Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935. z późn. zm.), połączył wszystkie siedem spraw do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia, a następnie postanowił zawiesić postępowanie w rozpoznawanych sprawach z uwagi na pytanie prejudycjalne Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-521/21.

W dniu 18 lutego 2025 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, w którym podniesiono w szczególności, że przed zawieszeniem postępowania strony nie miały możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii i zakwestionowano istnienie podstaw do zawieszenia postępowania, jak też celowość zawieszenia, ze względu na zagwarantowaną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę zapewnienia stronom prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Pismem z 5 marca 2025 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zwrócił się z wnioskiem o podjęcie zawieszonych postępowań podnosząc, że brak jest zagadnienia o charakterze prejudycjalnym, które uzasadniałoby ich zawieszenie. Także spółka pismem z 3 kwietnia 2025 r. wniosła o uwzględnienie wniosku o podjęcie zawieszonych postępowań. Zgodziła się ze stanowiskiem, że w sprawie nie zachodzi kwestia prejudycjalna ze względu na postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a rozstrzygnięcie Trybunału nie będzie miało wpływu na materialnoprawne zagadnienie stanowiące przedmiot każdej ze spraw, natomiast dalsze pozostawienie spraw w zawieszeniu skutkuje przedłużaniem stanu niepewności prawnej co do sytuacji spółki.

Postanowieniami z 23 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowania.

Jak wyjaśnił Przewodniczący Wydziału II Izby Finansowej NSA, po podjęciu postępowania, sprawy zostały niezwłocznie, poza kolejnością wpływu, skierowane do rozpoznania w możliwie najbliższym terminie, to jest na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r., zgodnie z przepisem § 26 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 805, dalej: Regulamin NSA). Przepis ten stanowi, że poza kolejnością wpływu rozpoznawane są sprawy, w których zawieszono postępowanie. Zasady ustalania składów orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zostały przedstawione w komunikacie Wydziału Informacji Sądowej z 27 października 2025 r., dostępnym na stronie internetowej NSA. 

Zgodnie z przepisem § 26 ust. 1 zdanie drugie Regulaminu NSA, na rozprawę członkom składu zostały przydzielone sprawy zawieszone przez sędziego tego składu orzekającego.

Ponieważ w składzie orzekającym w dniu 4 listopada 2025 r. nie zasiadał jeden z sędziów wyznaczony do składu orzekającego w dniu 23 stycznia 2025 r., a sprawy podlegały wspólnemu rozpoznaniu ze względu na ich uprzednie połączenie, w stosunku do dwóch spraw zachodziły okoliczności przewidziane w § 26 ust. 1 zdanie drugie w związku z § 26 ust. 2 pkt 4 i § 25a ust. 4 Regulaminu NSA. Sprawy pozostające w związku ze sprawą przydzieloną w drodze losowania podlegają przydzieleniu członkom składu orzekającego, zgodnie z § 26 ust. 1 Regulaminu NSA. Okoliczności związane z uprzednim połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania, a następnie podjęciem zawieszonego postępowania, były podstawą do zastosowania powyższych regulacji, przy czym kto z członków składu będzie sędzią sprawozdawcą w tych sprawach, zostało ustalone w drodze losowania. 

Zastępca Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego
sędzia NSA Iwona Bogucka

9-12 listopada 2025 r. Ateny (Grecja).
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny wziął udział w posiedzeniu zarządu Stowarzyszenia Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych UE (ACA-Europe) oraz w seminarium pt.: „Zmiany klimatu/Kryzys klimatyczny – Overtourism”.

Podczas  spotkania  Naczelny  Sąd  Administracyjny  reprezentowały również:  Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Sędzia NSA Anna Dumas oraz starszy asystent sędziego–główny specjalista w Kancelarii Prezesa NSA Adrianna Szypszak.

Część robocza seminarium poświęcona była prezentacji raportu generalnego opracowanego na podstawie odpowiedzi udzielonych przez sądy członkowskie (w tym odpowiedzi przesłanych przez Naczelny Sąd Administracyjny). Podczas seminarium poruszono kwestie dotyczące zmian klimatycznych i polityki turystycznej w wymiarze międzynarodowym, unijnym i z perspektywy państw członkowskich.

Delegacja Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła także wizytę w Ambasadzie RP w Atenach, gdzie spotkała się z pełniącym obowiązki Ambasadora RP Wojciechem Ponikiewskim.

W dniu 5 listopada 2025 r. odbyła się ostatnia sesja z udziałem sędziego Jacka Brolika. Pan Sędzia przejdzie w stan spoczynku z dniem 5 stycznia 2026 r.

Pan Sędzia Jacek Brolik orzekał w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od 1995 r., od 2004 r. w Izbie Finansowej.

W okresie od 10 kwietnia 2020 r. do 11 lipca 2025 r. był Prezesem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W dniach 26-28 października 2025 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego odbyły się warsztaty szkoleniowe dla sędziów i asystentów sędziów pt. „Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu” współorganizowane przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz Akademię Prawa Europejskiego w Trewirze (ERA) w ramach programu Unii Europejskiej „Współpraca z sędziami krajowymi w dziedzinie prawa ochrony środowiska”. Konferencję otworzył Wiceprezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej sędzia Jerzy Siegień.

W warsztatach uczestniczyli sędziowie, asesorzy i asystenci sędziów 
z NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Gliwicach, Krakowie, Olsztynie, Opolu, Rzeszowie, Wrocławiu i Warszawie.

Warsztaty obejmowały zagadnienia dotyczące naukowych i technicznych aspektów zanieczyszczenia powietrza i hałasu w środowisku, głównych celów i elementów dyrektywy w sprawie jakości powietrza oraz dyrektywy w sprawie hałasu w środowisku, planów dotyczących jakości powietrza, sporów sądowych dotyczących jakości powietrza i hałasu, dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących czystego powietrza i hałasu w środowisku w UE, egzekwowania przepisów prawa UE na poziomie krajowym oraz dialogu polskich sądów z TSUE.

Wykładowcami podczas seminarium byli akademicy, praktycy i sędziowie administracyjni z Austrii, Grecji, Niemiec, Szwecji oraz z Polski.

"Program warsztatów "Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu" (PL) (1.9 MB)
"Program warsztatów "Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu" (EN) (1.9 MB)

W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej informacjami, a także pytaniami kierowanymi do Wydziału Informacji Sądowej NSA, dotyczącymi sposobu wyznaczania składów orzekających i zasad przydziału spraw, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że kwestie te uregulowane są w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 805), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 43 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 Regulaminu, przewodniczący wydziału orzeczniczego ustala terminy i składy orzekające posiedzeń jawnych i niejawnych. Ustalając te terminy, przewodniczący wydziału orzeczniczego wyznacza do każdego składu orzekającego dodatkowo jednego sędziego zastępcę; w przypadku konieczności dokonania zmiany w składzie orzekającym sędzia zastępca wchodzi do składu orzekającego. Prezes Izby, na podstawie § 23 pkt 3 Regulaminu, zatwierdza ustalone przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego terminy i składy orzekające posiedzeń jawnych i niejawnych na kolejne okresy trzymiesięczne. 

Przydział spraw sędziom reguluje rozdział 6 Regulaminu. Zgodnie z § 25a Regulaminu, sprawy przydzielane są sędziom w drodze losowania. Losowanie to przeprowadza się nie później niż w terminie pięciu dni roboczych od dnia zatwierdzenia przez Prezesa Izby planu posiedzeń na podstawie § 23 pkt 3 (§ 25a ust. 2 Regulaminu). Losowanie spraw ma zatem miejsce już po ustaleniu składu orzekającego.

Sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów. Pula spraw wyznaczonych do losowania w miesiącu, którego dotyczy zatwierdzony przez Prezesa Izby plan posiedzeń, obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu, w tym odrębnie sprawy rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych, a także odrębnie sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością wpływu. Losowanie przeprowadza się w ten sposób, że jednakowe kartki z odrębnie wypisanymi sygnaturami spraw umieszcza się w nieprzezroczystym pojemniku, z którego kolejno losuje się niezbędną liczbę spraw dla danego sędziego. Z puli spraw, spośród której dokonuje się losowania dla danego sędziego wyłącza się sprawy, w których podlega on wyłączeniu oraz sprawy, w których skład orzekający został wyznaczony w drodze losowania na podstawie § 29 Regulaminu. W zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przewodniczący Wydziału wskazuje skład orzekający, w tym jego przewodniczącego oraz sędziego sprawozdawcę i przydziela  wylosowane sprawy podlegające rozpoznaniu na tym posiedzeniu, zgodnie z § 26 ust. 1 Regulaminu.

Regulamin w § 29 ust. 1 przewiduje również sytuacje, gdy skład orzekający wyznaczany jest w drodze losowania, ma to miejsce w przypadku wyłączenia sędziego, w przypadkach badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności albo rozpoznania zażalenia na postanowienie wydane na skutek rozpoznania wniosku o badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania. Natomiast na podstawie § 29 ust. 1 Regulaminu, sędzia sprawozdawca może wystąpić z wnioskiem do Prezesa Izby o wyznaczenie składu orzekającego w drodze losowania, jeżeli przemawiają za tym szczególnie uzasadnione względy, losowanie składu następuje, jeżeli Prezes Izby uwzględni wniosek.

Przedstawione zasady wskazują, że w Naczelnym Sądzie Administracyjnym sprawy podlegające rozpoznaniu w składach kolegialnych są przydzielane każdemu z sędziów na podstawie losowania, które ma miejsce już po ustaleniu członków składu. Z tego względu dobór spraw do rozpoznania przez dany skład orzekający ma charakter losowy w odniesieniu do całego składu orzekającego, a nie tylko do sędziego sprawozdawcy. W momencie ustalania składu nie jest wiadome, jakie sprawy skład ten będzie rozpoznawał. 

Zastępca Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego
sędzia NSA Iwona Bogucka