Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W dniu 24 września 2025 r. wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego pisma Prokuratora Generalnego skierowane do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3). W treści pism stwierdzono, że dalsze orzekanie tych sędziów „(…) może zostać ocenione in concreto jako określone w art. 231 § 2 k.k. przekroczenie uprawnień albo być uznane za stypizowane w art. 227 k.k. przywłaszczenie funkcji publicznej”. Wskazano także na możliwość żądania zwrotu od sędziego „na zasadzie regresu” wypłaconych kwot w związku z wyrokami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

W konkluzji Prokurator Generalny wezwał adresatów pism do „zaprzestania podejmowania czynności w charakterze sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego”.  

1.     W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sam fakt powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej powołaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie może być uważany za wyłączną i jedyną podstawę do uznania jego udziału w składzie orzekającym za naruszający prawo strony do niezawisłego, bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej: KPP) – np. wyrok TSUE z 4 września 2025 r., „R” S.A. przeciwko AW „T” sp. z o.o., C-225/22, ECLI:EU:C:2025:649, pkt 50 i powołany tam wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015. Odmowa uznania przez Trybunał Sprawiedliwości statusu niezawisłego i bezstronnego sądu wymaga uwzględnienia wielu innych przesłanek rozpatrywanych łącznie i dotyczących konkretnych okoliczności faktycznych (wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015, pkt 77). Okoliczności przywołane w tym wyroku przez Trybunał nie zaistniały wobec sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej udzielał także odpowiedzi na pytania prejudycjalne Naczelnego Sądu Administracyjnego zadawane przez składy z udziałem sędziów powołanych po 2018 r. (np. wyroki TSUE z 29 kwietnia 2025 r., E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, C-453/23, ECLI:UE:C:2025:285 i 8 maja 2025 r., L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej, C‑405/24, ECLI:EU:C:2025:335). W żadnej ze spraw Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zakwestionował udziału tych sędziów w składach orzekających. Europejski Trybunał Praw Człowieka również nigdy nie stwierdził naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: EKPC) w związku z udziałem w orzekaniu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych po 2018 r.

2.     Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego dostrzega potrzebę wykonania przez władzę ustawodawczą, w sposób zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP), wyroku pilotażowego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21, § 329). Wykonanie wyroku pilotażowego nie leży w kompetencji władzy sądowniczej, która sprawuje wymiar sprawiedliwości, nie leży w kompetencji administracji sądowej i w żadnym razie nie może również polegać na faktycznych działaniach władzy wykonawczej zmierzających do odsunięcia od orzekania sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych po 2018 r.

3.     Na podstawie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) strony mogą złożyć wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W wyniku takiego postępowania sędzia może zostać wyłączony od rozpoznania sprawy. Od dnia 15 lipca 2022 r. (czyli wejścia w życie tego przepisu) do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły sześćdziesiąt trzy takie wnioski.

4.     Naczelny Sąd Administracyjny i wojewódzkie sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działań podejmowanych przez administrację publiczną (art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 p.u.s.a.). Statystyczny czas rozpoznania skargi kasacyjnej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od dwóch lat zmniejsza się i obecnie nie przekracza dwudziestu miesięcy. W wojewódzkich sądach administracyjnych czas rozpoznania skargi nie przekracza pięciu miesięcy. Zaprzestanie orzekania przez trzydziestu ośmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku pism Prokuratora Generalnego doprowadziłoby do poważnych utrudnień w pracy Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego skutkiem byłoby naruszenie, gwarantowanego na podstawie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC i art. 47 KPP, prawa obywatela do rozpoznania sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki.

Przewodniczący Kolegium

Naczelnego Sądu Administracyjnego

Jacek Chlebny

Uchwała Kolegium NSA (PDF 691 kB) (690 KB, PDF)

Uroczystość Wszystkich Świętych oraz Dzień Zaduszny przypominają o tych, których nie ma już wśród nas. Zatrzymując się na chwilę w zadumie, wspominamy naszych bliskich i spędzone z nimi wspólne chwile.

W tych dniach pamiętamy również o zmarłych sędziach i pracownikach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sędziach i pracownikach Ośrodków Zamiejscowych Naczelnego Sądu Administracyjnego, którzy towarzyszyli nam w codziennej pracy, dzieląc się swoją wiedzą i doświadczeniem. Pozostaną na zawsze w naszej pamięci jako wspaniali ludzie i współpracownicy, zasłużeni dla sądownictwa administracyjnego.

W dniu 5 listopada 2025 r. reprezentacja Harcerskiego Hufca Wołyń Harcerstwa Polskiego na Ukrainie zapaliła znicze NSA na Grobie Nieznanego Żołnierza w Polskim Lasku, w głównej kaplicy na cmentarzu oraz przy mogile nieznanego żołnierza 4 p.p legionów Polskich.

Harcerze zapalili znicze także na polskich grobach na Wołyniu, na uroczystościach pobrania Ognia Niepodległości w Polskim Lasku k. Kostiuchnówki.

ZMARLI 
SĘDZIOWIE I PRACOWNICY 
NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO

WIESŁAW ABRAMOWICZ 
JULIUSZ ANTOSIK 
JAN BAŁA 
RAFAŁ BATOROWICZ 
JAROSŁAW BEŁCZEWSKI 
ZBIGNIEW BUCHOLC 
KRYSTYNA CHUSTECKA 
TADEUSZ CYSEK 
IRENEUSZ DARMOCHWAŁ 
ANTONI FILIPOWICZ 
MARIAN FLASIŃSKI 
ANDRZEJ GLINIECKI 
LESŁAW GMYTRASIEWICZ 
STEFANIA GOLISZEK 
JERZY GÓRAL 
ANDRZEJ GRZELAK 
BRONISŁAW HEŁCZYŃSKI 
MAREK JANCZEWSKI 
EDWARD JANECZKO 
HALINA JANISZEWSKA 
GRZEGORZ JANKOWSKI 
WIESŁAW JANUSZ 
GRAŻYNA JARMASZ 
KAZIMIERZ JARZĄBEK 
HELENA JESIOTR-EWIAK 
SŁAWOMIR KADEJ 
WILHELM BRONISŁAW KAHL 
URSZULA KAJAK 
STANISŁAW KALIŃSKI 
WIESŁAW KISIEL 
ŁUCJA KORÓZS 
MARIA KOSOWSKA 
TERESA KOŚCIŃSKA 
ANDRZEJ KWIATKOWSKI 
ZENOBIA ŁAGODZIŃSKA 
TADEUSZ ŁOPACIUK 
EDMUND ŁÓJ 
ZYGMUNT MAŃK 
ANNA MATELA 
JERZY MICHALSKI 
FELICJA MYSZURSKA 
HALINA MYŚLICKA 
KRYSTYNA NAPORA 
STANISŁAW NAPORA 
GRAŻYNA NASIEROWSKA 
WIESŁAW NOWACKI 
JERZY NOWAK 
KRYSTYNA NOWAK 
MIECZYSŁAW NOWAK 
TERESA NOWAK 
MARIOLA OPIŁŁO 
BEATA OSIŃSKA 
HELENA PACHOLCZYK 
ALEKSANDRA PEŁCZYŃSKA 
ANDRZEJ PĘTKOWSKI 
JÓZEF PIETRASZEWSKI 
ALICJA PODGÓRSKA 
HENRYK POLESZAK 
EDWARD RADZISZEWSKI 
WIESŁAW RAUK 
ZBIGNIEW RAUSZ 
KATARZYNA REINGRUBER 
JÓZEF ROSTKOWSKI 
WANDA ROWIŃSKA 
IWONA RYBACKA 
WŁODZIMIERZ RYMS 
JAN SAWICKI 
JAN SEMENIUK 
JACEK SMOLAREK 
KRZYSZTOF STANIK 
HENRYK STARCZEWSKI 
STANISŁAW STOLZ 
KAZIMIERZ STRZĘPEK 
MARIA SZABŁOWSKA 
HANNA SZEBEKO 
IRENA ŚMIETANKA-SZWACZKOWSKA 
DARIUSZ ŚNIEGOCKI 
JERZY ŚWIĄTKIEWICZ 
EDWARD WARZOCHA 
IRENA WISZNIEWSKA-BIAŁECKA 
ELŻBIETA WŁOSKIEWICZ 
LESZEK WŁOSKIEWICZ 
ANDRZEJ NAPOLEON WRÓBLEWSKI 
SYLWESTER ZAWADZKI 
MARZENNA ZIELIŃSKA 
ADAM ZIELIŃSKI 

ZMARLI 
SĘDZIOWIE I PRACOWNICY 
OŚRODKA ZAMIEJSCOWEGO 
NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO

w BIAŁYMSTOKU: 
STANISŁAW BARCZEWSKI 
IRENEUSZ DARMOCHWAŁ 
JADWIGA FRONT 
JANUSZ ZYGMUNT LEWKOWICZ 
JÓZEF ORZEL 
EUGENIUSZ RUŚKOWSKI 
w BYDGOSZCZY: 
EDMUND IRENEUSZ ŁÓJ 

w GDAŃSKU:
ZBIGNIEW CEGIEŁKA 
JAN JĘDRKOWIAK 
ANDRZEJ KORZENIOWSKI 
IRENA LEWANDOWSKA 
EDWARD LITKA 
ADELAJDA MAJEWSKA 
GRAŻYNA NASIEROWSKA 
ANDRZEJ PRZYBIELSKI 
ANNA SUKIENNICKA-SZKOLNICKA 
BARBARA SKRZYCKA-PILCH 
BOGUSŁAW SZUMACHER 
JĘDRZEJ WITKOWSKI 
MARIAN ZAJĄC 
WACŁAW ZIENTARA 
KRZYSZTOF ZIÓŁKOWSKI 

w GLIWICACH: 
ANTONI BROMER 
STEFAN CEBULSKI 
ŁUCJA FRANICZEK 
ELŻBIETA KUBERA 
ANTONI LASKOWSKI 
EWA KRAWCZYK 
TADEUSZ MICHALIK 
HENRYK PIĘTKA 
BARBARA SKIBIŃSKA 
BOGDAN SKORUPKA 
BOLESŁAW SMOLIŃSKI 
JOANNA ŚWIĘTY 
ANNA WICIAK 
TELESFOR ZAMORSKI 

w GORZOWIE WLKP.: 
STEFAN KOWALCZYK 

w KRAKOWIE: 
JAN BAŁA 
JAN BLAT 
PIOTR BŁASIAK 
IRENA CZAPLA 
STANISŁAW FLASIŃSKI 
STANISŁAW FURGALSKI 
KRYSTYNA IRTEŃSKA-DUDEK 
JERZY KAPERA 
WIESŁAW KISIEL 
BOŻENA KŁAPYTA 
BOŻENA KWARCIAK 
JÓZEF MICHALDO 
MAREK PINDELSKI 
ZBIGNIEW PŁONKA 
JERZY PROCHOT 
LUCYNA PRZESPOLEWSKA 
ALEKSANDRA ŚWIDA 
HENRYK TRUNÓW 
WŁADYSŁAW WEPSIĘĆ 
LESZEK WŁOSKIEWICZ 
ELŻBIETA WŁOSKIEWICZ 

w LUBLINIE: 
LECHOSŁAW FIJAŁKOWSKI 
FRANCISZEK FRĄCZKIEWICZ 
KRYSTYNA GÓŹDŹ 
BOLESŁAW GRABSKI 
MIECIEJ KIEREK 
EDWARD OWORUSZKO 
WŁADYSŁAW SOBUŚ 
IRENA SZAREWICZ-IWANIUK 

w ŁODZI: 
JULIUSZ ANTOSIK 
TERESA BARTOSIAK 
JANUSZ BORKOWSKI 
PAWEŁ CHMIELECKI 
TADEUSZ CYSEK 
JOLANTA NOWAKOWSKA 
GRZEGORZ SZKUDLAREK 
ELŻBIETA WOJCIECHOWSKA 
JOLANTA ZYGMUNT 

w OLSZTYNIE 
WŁODZIMIERZ KĘDZIERSKI 
ROMAN SZUT 
MAGDALENA ZAŁUCZKOWSKA 

w OPOLU: 
LIDIA BŁYSTAK 
URSZULA GRODZKA 
KRZYSZTOF SIĘKA 

W POZNANIU: 
RAFAŁ KRYSPIN BATOROWICZ 
KRYSTYNA BIEGANOWSKA 
JULIUSZ BLOCH 
ALEKSANDRA BORYS 
KRYSTYNA BUKOWSKA 
TADEUSZ CHROBAK 
JANINA DERESIEWICZ 
MARIA FILIPIAK 
WŁADYSŁAW HYBIAK 
RENATA GRZEGOROWSKA 
ELŻBIETA JANISZEWSKA 
DOROTA KUBOWICZ 
EWA MAKOSZ-FRYMUS 
STANISŁAW MANIA 
KAZIMIERZ NOWAKOWSKI 
JÓZEF RUTKOWSKI 
RYSZARD SŁUPCZYŃSKI 
WOJCIECH SMOCZYK 
URSZULA STARZYŃSKA 
ANNA ŚWITEK 
ANIELA WASILEWSKA 
HALINA WICHER 
MARCIN WOWER 
MARIA ZAKRZEWSKA 
MARIA ZWADZISZEWSKA 
w RZESZOWIE: 
MARIAN EKIERT 
ANNA LECHOWSKA 
ROMAN RUCKI 
JANINA HANUS 

w SZCZECINIE 
GRZEGORZ JANKOWSKI 
HENRYK FALKIEWICZ 
MARIAN JAŹDZIŃSKI 
GRAŻYNA RADOMSKA 
KRYSTYNA ZAREMBA 

we WROCŁAWIU: 
LIDIA BŁYSAK 
ANATOL CIASTOŃ 
BOGUSŁAW CHRUSZCZ 
TOMASZ CYWIŃSKI 
MARIAN DERKACZ 
ANDRZEJ GRZELAK 
APOLINARY KARSKI 
RUDOLF KLYSZCZ 
JÓZEF KREMIS 
DOROTA KUROWSKA 
JÓZEFA KUROWSKA 
ŁUKASZ MAJSNEROWICZ 
HENRYK OŻÓG 
STANISŁAW PYKAŁO 
MIECZYSŁAW PRAJSNER 
WIESŁAWA ZAWAL 

PAMIĘTAMY !

W dniu 20 października 2025 r. odbyło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, którego przedmiotem było wyrażanie zgody na przedstawienie przez Prezesa NSA Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury sędziego NSA Mariana Wolanina, Dyrektora Biura Orzecznictwa NSA na stanowisko wiceprezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Realizacja porządku Zgromadzenia Ogólnego poprzedzona została uczczeniem przez zebranych minutą ciszy pamięci zmarłych sędziów: byłego Wiceprezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego sędziego NSA w stanie spoczynku Antoniego Włodzimierza Rymsa (zm. 26 września 2025 r.) oraz byłego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego sędziego SN w stanie spoczynku Adama Justyna Strzembosza (zm. 10 października 2025 r.).

Głosowanie nad zgłoszoną kandydaturą, zgodnie z przyjętym przez Zgromadzenie Ogólne regulaminem, było tajne. Po ogłoszeniu jego wyników, Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęło uchwałę nr 2 z 20 października 2025 r. o wyrażeniu zgody na przedstawienie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej kandydatury sędziego NSA Mariana Wolanina na stanowisko wiceprezesa NSA.

W dniach 20-21 października 2025 r. odbyła się doroczna konferencja sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, której przedmiotem było „Sądownictwo administracyjne we współczesnych realiach gospodarczych”.

W pierwszym dniu konferencji udział wzięli zaproszeni goście. Pierwszy Rzecznik Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Maciej Szpunar przedstawił referat „Wolność gospodarcza a Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej”, natomiast tematem wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich Marcina Wiącka była „Wolność działalności gospodarczej w wystąpieniach Rzecznika Praw Obywatelskich”.

W następnej kolejności referaty wygłosili sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego: Małgorzata Korycińska „Sądowoadministracyjna ochrona interesów uczestników rynku finansowego”, sędzia Joanna Salachna „Sądowoadministracyjna kontrola redystrybucji środków publicznych - wybrane aspekty w perspektywie gospodarczej”, sędzia Tomasz Bąkowski „Sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej prowadzonej na podstawie „swoistych" źródeł prawa”, sędzia Wojciech Stachurski „Wykładnia gospodarcza w orzecznictwie sądów administracyjnych”, sędzia Roman Wiatrowski „Autonomia woli stron w stosunkach gospodarczych a kształtowanie stosunku prawnopodatkowego w orzecznictwie sądów administracyjnych” oraz sędzia Dominik Gajewski „Instrumenty finansowe w orzecznictwie sądów administracyjnych”.

Zagadnienia przedstawione przez prelegentów były przedmiotem pytań i dyskusji.  

Drugi dzień konferencji poświęcony został na omówienie bieżących problemów związanych z działalnością orzeczniczą, informacje w tym zakresie przedstawili Prezesi Izb oraz Przewodniczący Wydziałów Naczelnego Sądu Administracyjnego. 

W dniu 17 października 2025 r. Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. Jacek Chlebny wziął udział w międzynarodowej konferencji pn. „25 lat Naczelnego Sądu Administracyjnego Litwy: wzmacnianie więzi między europejskim a krajowym systemem ochrony praw człowieka”, zorganizowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Litwy.

Podczas konferencji dyskutowano nad wybranymi zagadnieniami dotyczącymi praw człowieka. W ramach pierwszej sesji roboczej poświęconej doświadczeniom sądów krajowych, referat pt. "Prawo do obywatelstwa: Refleksje oparte na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" wygłosił Prezes NSA.