Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Adwokat jako osoba wykonująca zawód zaufania publicznego i korzystająca w związku z jego wykonywaniem z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, realizuje funkcje i zadania publiczne. W konsekwencji nie jest możliwe powoływanie się przez adwokata na ograniczenia dostępu do informacji publicznych, które go dotyczą, ze wskazaniem na prywatność osoby fizycznej, na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r o dostępie do informacji publicznej. Dotyczy to nawet sytuacji, w której adwokat nie wyraził zgody na udostępnienie dotyczących go danych, o ile zostały ocenione jako informacje o charakterze publicznym. W zakresie takich informacji o charakterze publicznym mieszczą się między innymi dane dotyczące wiedzy związanej z wykonywaniem zawodu adwokata, w tym co do wypełnienia warunków umożliwiających wpis na listę adwokacką, ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej i udzielonych upomnień, możliwości kontaktu z adwokatem oraz działalności w samorządzie i uzyskiwanego z tego tytułu wynagrodzenia.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.- u.ś.r.) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nie podejmują lub rezygnują z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami wymagającymi stałej lub długotrwałej opieki. Kluczową przesłanką uzyskania świadczenia jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością osobistej, stałej opieki nad osobą z niepełnosprawnością.

Opieka ta musi mieć charakter rzeczywisty i taki, który w sposób obiektywny uniemożliwia podjęcie pracy. Organ administracji ma zatem obowiązek ustalić faktyczny, wymiar opieki i ocenić, czy jej intensywność wyklucza aktywność zawodową. Przy ocenie zakresu opieki należy brać pod uwagę całokształt czynności wykonywanych na rzecz osoby z niepełnosprawnością. Obejmują one nie tylko działania stricte pielęgnacyjne lub lecznicze, ale także tzw. zwykłe czynności życia codziennego i prowadzenia gospodarstwa domowego, o ile stan zdrowia podopiecznego uniemożliwia ich samodzielne wykonywanie. Zakres opieki oceniany jest zawsze indywidualnie, z uwzględnieniem rodzaju i stopnia niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia oraz warunków mieszkaniowych. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie osoby sprawującej codzienną opiekę. Przepisy nie wprowadzają żadnego „limitu godzinowego” opieki.

Istnienie innych osób zobowiązanych alimentacyjnie (rodzeństwa) nie niweczy związku między rezygnacją z pracy a opieką. Artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. nie wskazuje, która z osób z tej samej grupy alimentacyjnej powinna sprawować opiekę, ani nie wprowadza kryteriów wyboru. Decyzja ta należy do rodziny. Samo istnienie innych dzieci osoby wymagającej opieki nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia, jeżeli jedno z nich faktycznie sprawuje pełną opiekę i z tego powodu nie pracuje. Decydujące znaczenie ma bowiem rzeczywisty charakter opieki oraz jej wpływ na możliwość podjęcia pracy, a nie hipotetyczna zdolność innych członków rodziny do realizacji obowiązku alimentacyjnego.

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 października 2025 r., sygn. akt II GSK 2259/21 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 25 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Lu 75/21 w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w przedmiocie unieważnienia praktycznego egzaminu państwowego na prawo jazdy.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym egzamin został przeprowadzony niezgodnie z obowiązującymi przepisami i zaistniały przesłanki unieważnienia egzaminu przewidziane w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1268 z późn. zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie ustalono, że podczas części praktycznej egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii C doszło do kolizji drogowej podczas omijania przez zdającego pojazdu zaparkowanego po prawej stronie jezdni. Pomimo tego zdarzenia, egzaminator nie przerwał egzaminu, a po jego zakończeniu poinformował zdającego o pozytywnym wyniku egzaminu.

W ocenie NSA spowodowanie kolizji lub wypadku drogowego lub zachowanie osoby egzaminowanej mogące skutkować kolizją lub wypadkiem drogowym w trakcie egzaminu zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego i powinno skutkować przerwaniem egzaminu państwowego, zgodnie z poz. 1 tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz.U. z 2019 r., poz. 1206).

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że po kolizji egzaminator – zgodnie z treścią § 16 ust. 1 pkt 1 cytowanego rozporządzenia  – powinien przerwać egzamin oraz poinformować egzaminowanego o nieprawidłowym wykonaniu zadania omijania.

Ponadto ustalono, że zdający nie wykonał również jednego z obowiązkowych zadań do wykonania w trakcie egzaminu praktycznego na prawo jazdy kategorii C, jakim – zgodnie z poz. 4 tabeli nr 7 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2019 r. – jest jazda drogami jednokierunkowymi o różnej liczbie pasów ruchu. W efekcie egzaminowany powinien otrzymać negatywny wynik z egzaminu, zgodnie z § 28 ust. 1 pkt 2 lit. b cytowanego rozporządzenia.

Link do orzeczenia 

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Pod pojęciem „pozbywania się odpadów komunalnych” należy rozumieć obowiązki nakładane na zobowiązanego w celu przygotowania zebranych odpadów do ich odbioru przez stosownego przedsiębiorcę lub inny podmiot dokonujący tego odbioru.

NSA wyjaśnił w związku z tym, że czym innym jest „przyjmowanie” odpadów oraz „odbieranie” odpadów komunalnych. „Odbieranie” odpadów to wyłącznie odbieranie ich przez uprawnionego przedsiębiorcę od właścicieli nieruchomości i jest to podstawowa forma pozbywania się odpadów komunalnych, z czym wiąże się obowiązek właścicieli do przygotowania odpadów komunalnych w celu ich pozbycia się. Natomiast przez „przyjmowanie” odpadów należy rozumieć sytuacje, w których dochodzi do pozbywania się odpadów przez właściciela nieruchomości przez ich oddanie w punkcie selektywnego zbierania odpadów (PSZOK lub GPSZOK).

Rada gminy nie może zatem w regulaminie utrzymania czystości i porządku, wyłączyć możliwości odbioru niektórych lub wszystkich frakcji odpadów z terenu nieruchomości, zobowiązując właścicieli takich nieruchomości do dostarczania każdej ilości odpadów komunalnych tego rodzaju do PSZOK (GPSZOK), gdzie odpady są przyjmowane, a nie odbierane. Organy gminy nie są uprawnione do zaniechania odbierania odpadów od właścicieli nieruchomości, nawet w oparciu o wolę samych mieszkańców. To, że każda gmina ma obowiązek utworzenia PSZOK, nie oznacza, że tworząc taki punkt, odpady mogą nie być odbierane od mieszkańców z ich nieruchomości.

Link do orzeczenia

Nie ma podstaw do uznania, że identyfikatory plików cookies, jak i adres IP, należy zawsze traktować jako dane osobowe. W przypadku adresu IP nie ma przy tym znaczenia, czy jest adresem stałym (statycznym), czy zmiennym (dynamicznym) oraz, kto jest jego dysponentem i jakie istnieją możliwości wykorzystania go w celu identyfikacji osoby fizycznej. Ustalając, czy określone identyfikatory internetowe stanowią dane osobowe należy bowiem uwzględnić „wszelkie rozsądnie prawdopodobne sposoby (...), w stosunku do których istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo” (motyw 26 Preambuły RODO*), że zostaną wykorzystane przez administratora lub inną osobę w celu zidentyfikowania osoby fizycznej. Miarą uzasadnionego prawdopodobieństwa wykorzystania danego sposobu identyfikacji (np. z wykorzystaniem adresu IP lub identyfikatora pliku cookie) powinny być wszelkie obiektywne czynniki, a w szczególności koszt i czas potrzebne do zidentyfikowania osoby fizycznej, technologia dostępna w momencie przetwarzania danych i postęp technologiczny. 

*rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35)

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 września 2025 r., sygn. akt II GSK 491/22 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 805/21 i oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej odmawiającą żołnierzowi zawodowemu wydania pozwolenia na broń palną do celów kolekcjonerskich.

Zdaniem NSA, organ prawidłowo dokonał wykładni art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2020 r. poz. 955, zwanej dalej „u.b.a.”), zgodnie z którym przy udzielaniu zezwolenia na posiadanie broni wymagane jest m.in. wykazanie, że wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Przesłanka ta podlega konkretyzacji w art. 15 ust. 1 u.b.a. za pośrednictwem katalogu szczególnych i obligatoryjnych przesłanek negatywnych wydania pozwolenia na broń.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że regulacja wynikająca z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nie ma charakteru wyczerpującego normatywnie na tle przesłanki ogólnej braku zagrożenia, o której mowa w art. 10 ust. 1 u.b.a. Oznacza to, że również inne – świadczące o stosunku do obowiązującego porządku prawnego – zdarzenia, okoliczności lub warunki osobiste strony ubiegającej się o pozwolenie na broń mogą i powinny być brane pod uwagę przez właściwy organ przy ocenie wniosku o wydanie pozwolenia na broń. W tej grupie znajdują się także zachowania wnioskodawcy należące już do przeszłości, objęte fikcją zatarcia skazania, które mogą wskazywać na jego określone właściwości, tendencje lub skłonności do nieprzestrzegania lub lekceważenia porządku prawnego.

W ocenie NSA zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do dokonywania ustaleń w trybie art. 75 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256), że osoba posiadająca pozwolenie na broń popełniła czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z interesem porządku publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że choć instytucja zatarcia skazania, określona w art. 106 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2025 r. poz. 383) pozwala uznać daną osobę za niekaraną, to przy ocenie wnioskodawcy ważny jest nie tyle fakt ukarania bądź nieukarania, ale jego dotychczasowe życie i sposób postępowania. Okoliczność uprzednio popełnionego przestępstwa i prawomocnego skazania nie pozostaje bowiem faktem obojętnym w tej sferze stosunków społecznych, w których znaczenie ma nie tylko ocena prawna, ale również konieczność uwzględnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego.

Link do orzeczenia

Zgodnie z art. 54 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej organu.

Przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie „elektronicznej skrzynki podawczej” organu. Przepis ten posługuje się ogólnym pojęciem „elektronicznej skrzynki podawczej” i nie zawęża go np. do adresu elektronicznego konta na ePUAP. 

W obecnie obowiązującym stanie prawnym działa kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi: ePUAP, e-Urząd Skarbowy, a także e-Doręczenia. Wobec tego przyjęcie wykładni, że skrzynką taką jest wyłącznie ePUAP nie znajduje oparcia w treści tego przepisu, a także w innych przepisach p.p.s.a.

Wniesienie skargi do sądu administracyjnego przy pomocy kanału e-Doręczenia, służącego do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi w postępowaniu administracyjnym jest skuteczne, skoro organ przekazuje skargę następnie wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu w sposób umożliwiający urzędowe poświadczenie odbioru kierowanej do niego korespondencji.

W dniu 27 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, w sprawie II GPS 1/25, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego skierowanego do rozstrzygnięcia postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 360/23, podjął następującą uchwałę:

Konkretyzacja i indywidualizacja obowiązku poddania się kwarantannie osób, o których mowa w art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2020, poz. 1845 ze zm.), następuje w formie czynności z zakresu administracji publicznej, o której stanowi art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2023 r., poz. 1634). 

Link do sentencji uchwały (189 KB, PDF)