Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Elementy architektonicznej konstrukcji balkonu trwale połączone z bryłą budynku i na ogół usytuowane na zewnątrz w stosunku do przestrzeni wykorzystywanej do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez osoby zamieszkałe w lokalu, stanowią części budynku, które nie służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu. Powinny być zatem kwalifikowane jako stanowiące nieruchomość wspólną, która została zdefiniowana w art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021 r. poz. 1048). Warstwy zabezpieczające i izolacyjne balkonu, mogą być zaliczane do części wspólnych budynku, bo ich zadaniem nie jest wyłącznie ochrona balkonu, lecz również elementów konstrukcyjnych balkonu, ścian pod balkonem lub płyty wspornikowej balkonu.

Konieczność zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi, między innymi ścian zewnętrznych budynku, należy do całej wspólnoty, a nie do poszczególnych właścicieli lokali. To, że balkon lub taras jest fragmentem obiektu budowlanego, służącym wyłącznemu użytkowaniu właściciela konkretnego lokalu, nie oznacza, że w przypadku, gdy stan tego balkonu zagraża nie tylko tej osobie, lecz również innym, a zarazem stopień koniecznej ingerencji wykracza poza czynności, które mogłyby być uznane za zachowawcze lub bieżącą konserwację, tylko właściciel, który dysponuje balkonem (tarasem) na wyłączność, jest zobligowany do określonych działań. Adresatem określonych obowiązków nakładanych na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) może być w takim przypadku wspólnota mieszkaniowa.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednak, że kategoria części wspólnych nieruchomości ma charakter funkcjonalny i z tego względu status prawny konkretnego elementu nieruchomości wspólnej zależy od okoliczności danej sprawy.

Link do orzeczenia

Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r., poz. 236 ze zm.) czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać od 6 do 48 dni, zależnie od rodzaju przedsiębiorcy, którego działalność jest kontrolowana.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że czas trwania kontroli organu u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekroczyć ilości wymienionych w tym przepisie kolejno następujących po sobie dni roboczych liczonych od daty wszczęcia kontroli do jej zakończenia, niezależnie od tego, czy kontrola prowadzona jest w siedzibie przedsiębiorcy lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej czy też w innym sposób i w innym miejscu, zgodnie z art. 51 ust. 2 - 3a Prawa przedsiębiorców (np. w miejscu przechowywania dokumentacji, w siedzibie organu lub nawet zdalnie).

Wyrok zapadł po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie z 14 sierpnia 2024 r. w sprawie III SA/Wa 1147/24, w którym kontrolowana była interpretacja indywidualna w przedmiocie opodatkowania podatkiem akcyzowym opisanych we wniosku o interpretację samochodów osobowych zaliczanych do kategorii tzw. miękkich hybryd - Mild Hybrid Electric Vehicles (MHEV).

W opisanych we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej pojazdach MHEV nie ma możliwości akumulowania energii elektrycznej przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania (samochody te nie są tzw. hybrydami plug-in), a instalacja elektryczna wspiera silnik spalinowy przy niskich i dużych obciążeniach, zmniejszając emisję dwutlenku węgla i poprawiając parametry środowiskowe. Problem dotyczył wykładni i zastosowania wobec tego rodzaju samochodów osobowych art. 105 pkt 1a lit. a) i pkt 1b)  w związku z art. 3 ust 1 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2023 poz.1542 dalej: u.p.a.). Pierwszy z powołanych artykułów obniża o połowę stawki tego podatku wobec samochodów wyposażonych w hybrydowy napęd spalinowo-elektryczny, różnicując je w zależności od pojemności silnika spalinowego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał zasadności stanowiska organu interpretacyjnego, że z art. 3 ust 1 u.p.a. wynika prawny wymóg odwołania się do klasyfikacji w układzie odpowiadającym Nomenklaturze Scalonej (CN) ponad cztery pierwsze cyfry, które zgodnie z art. 100 ust 4 u.p.a. identyfikują samochód osobowy (pozycja 8703), dla przesądzenia, czy samochód zawiera hybrydowy napęd spalinowo - elektryczny w rozumieniu art. 105 pkt 1a lit. a) i pkt 1b u.p.a. Stwierdził, że samochody osobowe nie są produktami akcyzowymi a ustawodawca nie skorzystał z możliwości odesłania do klasyfikacji wg. CN przy analizowanej regulacji. Nie ma jednocześnie przeszkód prawnych dla ustawodawcy (w postaci harmonizacji opodatkowania), by w odniesieniu do obniżonych stawek akcyzy dla samochodów osobowych przyjął autonomiczną regulację ustawową, co uczynił.

W tym kontekście, z uwagi na brak definicji „hybrydowego napędu spalinowo -elektrycznego” w ustawie o podatku akcyzowym, należało dokonać interpretacji tego pojęcia w oparciu o zasady wykładni językowej i celowościowej. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zaprezentowaną w zaskarżonym wyroku interpretację językową, której wynik wskazywał na brak podstaw do zaakceptowania stanowiska organu interpretacyjnego, że „hybrydowy napęd spalinowo - elektryczny” oznacza spełnienie warunku, by samochód miał zdolność ruszania i poruszania się wyłącznie na silniku elektrycznym. Takie stanowisko stanowi zawężającą interpretację pojęcia, które wskazuje na konieczność istnienia dwóch silników (hybryda) wpływających na napęd samochodu, jednak bez wskazania, że każdy z silników musiałby pracować niezależnie, bezpodstawnie eliminując rozwiązania, w których silnik elektryczny wspomaga silnik spalinowy.

Wobec wskazania we wniosku o interpretację, że oba silniki mają udział (acz nie taki sam, bo elektryczny w charakterze wspierającym silnik spalinowy) w napędzie przedmiotowych samochodów osobowych, nie sposób zaaprobować, że językowa wykładnia art. 105 ust 1a lit. a oraz 1b u.p.a. przymiot hybrydowego napędu elektryczno-spalinowego przyznaje jedynie w przypadku zapewnienia zrównoważonego, niezależnego napędu zarówno elektrycznego, jak i spalinowego.

Powyższą interpretację analizowanego przepisu wspiera wykładnia celowościowa. Analizowana regulacja związana jest z nowelizacją ustawy obowiązującą od 1 stycznia 2020 r. (ustawa z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym, Dz. U. poz. 2116), gdzie ustawodawca zdecydował o preferencyjnym traktowaniu samochodów osobowych, które będą bardziej przyjazne środowisku. Procedowano nad projektem poselskim, któremu z założenia nie towarzyszą obostrzenia proceduralne. W uzasadnieniu do projektu, na które powołały się obie strony, wynikał generalny wniosek, że proponowana regulacja zmierzała do objęcia preferencją podatkową rozwiązania, które przyczyniają się do zmniejszenia zanieczyszczenia otoczenia oraz zmniejszenia zużycia paliwa. Z projektu wynika, że nowa regulacja miała na celu uzupełnić już istniejące preferencje dotyczące pojazdów elektrycznych i pojazdów typu plug-in. Jakkolwiek w treści tych dokumentów nie sposób znaleźć jednoznacznej odpowiedzi na wątpliwości w sprawie, to ustalenia te nie pozostają w sprzeczności ze stanowiskiem, że w cele nowelizacji wpisały się w obniżenie stawki dla samochodów osobowych opisanych we wniosku jako MHEV.

W dniu 22 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienie prawnego skierowanego do rozstrzygnięcia postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2025 r. sygn. akt III OSK 2491/24: 

„Czy sąd administracyjny jest, na podstawie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935), związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem stwierdzającym nieważność przepisu aktu prawa miejscowego, w sytuacji, jeżeli kolejny akt prawa miejscowego, uchwalony po wydaniu wyroku i dotyczący tych samych stron, zawiera przepis regulujący materię objętą wcześniej unieważnionym przepisem?”,

postanowił odmówić podjęcia uchwały.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione postanowieniem z 15 kwietnia 2025 r. zagadnienie prawne nie spełnia przesłanek z art. 187 § 1 w związku z art. 15 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, warunkujących podjęcie uchwały. Zagadnienie to nie ma charakteru kwalifikowanego tj. budzącego poważne wątpliwości prawne.

Link do orzeczenia (110 KB, PDF)

Podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia organu o odmowie wyrażenia zgody na wznowienie studiów stanowił przepis regulaminu studiów, stanowiącego załącznik do uchwały senatu uczelni wyższej, podjętej na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r., poz. 1571). Zgodnie z tym regulaminem, indywidualne sprawy studentów są załatwiane zarówno w drodze decyzji administracyjnych, jak i rozstrzygnięć. Decyzje administracyjne wydaje się w przypadkach określonych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce lub w odrębnych przepisach. Natomiast indywidualne sprawy studentów, które nie podlegają załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, są załatwiane w drodze rozstrzygnięcia.

Możliwość wznowienia studiów została uregulowana w regulaminie, ale nie przewidziano dla niej w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, formy decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sprawy wznawiania studiów są sprawami załatwianymi w innej formie niż decyzja administracyjna, tj. w formie rozstrzygnięcia. Zgodnie z regulaminem tej konkretnej uczelni rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia studiów podejmowane w ramach władczych kompetencji właściwego organu jest rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie podmiotu zewnętrznego wobec uczelni (już nie studenta) i dotyczy prawa gwarantowanego przez tę uczelnię, o ile spełnione są warunki regulaminowe. Tym samym rozstrzygnięcie to spełnia cechy zewnętrznego indywidualnego aktu administracyjnego, który nie jest podejmowany w sformalizowanej procedurze przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego, nie ma formy decyzji administracyjnej, ale stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.)

Link do orzeczenia

Podstawowe zadania Policji zostały wymienione w art. 1 ust. 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2025 r., poz. 636). Ustawa o Policji nie wyklucza jednak obowiązku Komendanta Głównego Policji jako administratora danych, wynikającego z art. 31 ust. 1 pkt 5 ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz.U. z 2023 r., poz. 1206 ze zm.). Obowiązek ten polega na zapewnieniu, żeby dane osobowe były przechowywane przez okres nie dłuższy, niż jest to niezbędne do celów ich przetwarzania. Brak jest przy tym podstaw prawnych do przyjęcia, że Policja może przetwarzać dane osobowe bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą, przez nieograniczony okres.

W konsekwencji, jeżeli Komendant Główny Policji nie uzasadnił, jaki konkretnie cel uzasadnia dalsze przetwarzanie danych osobowych strony w związku z prowadzonym przeciwko niej postępowaniem karnym i nie wykazał, w jaki sposób przetwarzanie tych danych osobowych przyczynia się do realizacji zadań Policji z art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, to cel przetwarzania danych osobowych został zrealizowany. Ma to szczególne znaczenie, jeżeli w sprawie doszło do warunkowego umorzenia postępowania karnego przez właściwy sąd karny i nie toczy się wobec strony żadne inne tego rodzaju postępowanie. W takiej sytuacji dalsze przetwarzanie danych osobowych odbywa się z naruszeniem art. 13 oraz art. 31 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości, co uzasadnia ich usunięcie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił konieczność indywidualnej oceny każdej tego rodzaju sprawy.

Link do orzeczenia

Wyrok dotyczył ustalenia, czy informacje obejmujące udostępnienia na stronie internetowej nazwy Prywatny Gabinet Stomatologiczny wraz z adresem i numerem telefonu są danymi osobowymi.

NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 pkt 1 RODO* „dane osobowe” oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej („osobie, której dane dotyczą”). Możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy lub jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej. Żeby stwierdzić, czy dana osoba fizyczna jest możliwa do zidentyfikowania, należy wziąć pod uwagę wszelkie rozsądnie prawdopodobne sposoby (w tym wyodrębnienie wpisów dotyczących tej samej osoby), w stosunku do których istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, że zostaną wykorzystane przez administratora lub inną osobę w celu bezpośredniego lub pośredniego zidentyfikowania osoby fizycznej. W sytuacji zatem, gdy dane dotyczą tylko nazwy podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, jego adresu i numeru telefonu bez dodatkowych informacji, to nie można uznać, że dotyczą one danych osobowych konkretnej osoby fizycznej, ponieważ dla jej zidentyfikowania koniecznym jest posiadanie szeregu innych informacji związanych z tą określoną działalnością gospodarczą.

Drugim zagadnieniem, którego dotyczył wyrok, była ocena, czy dane osobowe prowadzącego praktykę lekarską wraz z adresem i numerem telefonu, w związku z ich umieszczeniem w publicznych rejestrach, podlegają ochronie, mając na uwadze przepisy z dnia 25 lutego 2016 r. o ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1446) w związku z przepisami ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2022 r., poz. 633). NSA orzekł, że obowiązujące przepisy nie wyłączają ochrony danych osobowych znajdujących się w rejestrach publicznych. Artykuł 7 ust. 2 ustawy o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego jednoznacznie określa, że przepisy tej regulacji „nie naruszają przepisów o ochronie danych osobowych”, a więc nie można ujawniać danych w trybie określonym przez ustawę o ponownym wykorzystaniu informacji sektora publicznego z pomięciem rozwiązań zawartych w RODO. Oznacza to, że ujawnianie danych zawartych w publicznych rejestrach prowadzonych przez organy państwowe powinno odbywać się z poszanowaniem przepisów o ochronie danych osobowych.

* rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35)

Uchylając zaskarżony wyrok oraz decyzje organu obu instancji, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że wpis do rejestru zabytków, jako najbardziej intensywna forma ochrony, stanowi głęboką ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności. Każda ingerencja w prawa i wolności jednostki musi spełniać trójelementowy test proporcjonalności. Oznacza to, że zastosowany środek musi być: przydatny do osiągnięcia zamierzonego celu, konieczny (niezbędny) w tym sensie, że nie istnieje inny, mniej uciążliwy środek prowadzący do tego samego celu, oraz proporcjonalny sensu stricto, czyli zachowujący właściwą proporcję między ciężarem nałożonym na jednostkę a korzyściami dla interesu publicznego.

W sprawie wpisu do rejestru zabytków może to w szczególności wymagać wykazania, dlaczego istniejące już formy ochrony i opieki nad obiektem okazały się niewystarczające do zabezpieczenia wartości historycznych i naukowych budynku. Będący przedmiotem tego postępowania obiekt jest już ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz znajduje się na terenie wpisanego do rejestru zabytków historycznego układu urbanistycznego.

Obie te formy już same w sobie nakładają na właściciela szereg obowiązków i dają organom konserwatorskim skuteczne narzędzia do kontroli wszelkich zamierzeń inwestycyjnych. W tej sytuacji nałożenie trzeciej, najsurowszej formy ochrony, bez wykazania nieadekwatności dotychczasowych, jest działaniem naruszającym zasadę konieczności (subsydiarności) ingerencji i stanowi bezzasadne powielenie form ochrony. Czym innym jest ochrona obiektu o jednoznacznych, bezdyskusyjnych wartościach, a czymś odmiennym nakładanie najsurowszego reżimu ochronnego na obiekt, którego wartość zabytkowa budzi poważne wątpliwości nawet u samego organu konserwatorskiego. Wpisanie do rejestru całego budynku, w sytuacji gdy jego znaczna część jest pozbawiona cech zabytkowych, a jego stan techniczny grozi katastrofą, jest działaniem nieproporcjonalnym i nie wypełnia testu konieczności. Obowiązkiem organu a takich sprawach jest poszukiwanie takich rozwiązań, które godzą interes publiczny z interesem właściciela.