Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W dniu 26 maja 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego przez NSA w postanowieniu z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1588/23, podjął następującą uchwałę:

„Powstanie obowiązku podatkowego na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2018 r. poz. 644 ze zm.), w odniesieniu do nabycia niezgłoszonych do opodatkowania własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu, nie nakłada na podatnika tego podatku obowiązku złożenia zeznania podatkowego, o którym mowa w art. 17a ust. 1 tej ustawy i niezłożenie takiego zeznania w terminie nie wypełnia przesłanki z art. 68 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm.)”.

Uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt III FPS 2/25

link do uchwały

Sprawa dotyczyła wpisania w dowodzie osobistym dwóch osób tej samej płci, jako rodziców posiadacza dokumentu. W pierwszej kolejności właściwy miejscowo wojewoda, po rozpoznaniu wniosku rodzica (skarżącej), odmówił wydania osobie małoletniej dowodu osobistego.  Przesłanką odmowy było stwierdzenie, że obowiązujące w polskim porządku prawnym przepisy uniemożliwiają wpisanie w dowodzie osobistym dwóch osób tej samej płci, jako rodziców. Następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji wojewody. W ocenie Ministra, właściwa ochrona praw dziecka będącego obywatelem Polski powoduje, że powinno mieć ono możliwość otrzymania dowodu osobistego, który jest ważnym dokumentem z punktu widzenia korzystania z szeregu praw obywatelskich. Przepisy prawa nie zawierają wyłączenia w zakresie uprawnienia do otrzymania dowodu osobistego przez obywatela polskiego z uwagi na to, że w zagranicznym akcie stanu cywilnego zamiast ojca małoletniego wskazano, obok matki, inną kobietę. Minister zaznaczył przy tym, że w tej sytuacji dane ojca powinny pozostać niewypełnione. Ta okoliczność była kwestionowana przez skarżącą w toku postępowania przed WSA w Krakowie (który oddalił skargę) oraz przed NSA.

NSA orzekł, że w świetle art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm ) ochronie prawnej podlegają także rodziny tworzone przez pary tej samej płci. Jednak przedmiotem tej sprawy nie jest ochrona rodziny, ale czynność materialnotechniczna, jaką jest wydanie dowodu osobistego małoletniej, który to dokument nie kreuje więzi rodzinnych, lecz jedynie stanowi instrument do wykazania tożsamości, obywatelstwa polskiego oraz służy jako dokument podróży. Kluczowe dla statusu małoletniej jest uwidocznienie danych jej matek w krajowych aktach stanu cywilnego. Dowód osobisty ma natomiast charakter wtórny i nie kreuje więzi filiacyjnych. Jest niezbędny w realizacji wielu praw, w tym prawa przemieszczania się, ale niezależnie od informacji w nim zamieszczonych w zakresie imion rodziców, odpowiednie połączenie z innymi dokumentami, umożliwi posługiwanie się nim. Zostanie wykazana tożsamość małoletniej, a także przede wszystkim jej obywatelstwo. Funkcję swą zatem, w takiej warstwie treściowej, dokument ten zrealizuje.

Link do orzeczenia

Co do zasady, samo faktyczne sprawowanie opieki bez umowy o jej sprawowanie nie spełnia przesłanki z art. 16 ust. 1 pkt 3 u.p.s.d., niemniej jednak mając na względzie funkcję jaką spełnia wymóg zawarcia pisemnej umowy z podpisami notarialnie poświadczonymi, testament notarialny spadkodawczyni i udzielone przez nią pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego, potwierdzające sprawowanie opieki nad spadkodawczynią, mogą zostać uznane za dokumenty uprawniające skarżącą do skorzystania ze spornego zwolnienia, jeśli sam fakt sprawowania opieki przez wymagany okres nie budził wątpliwości.

Link do orzeczenia

Pismo przesłane w formacie PDF zawierające w swej treści kolejno: skargę, formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnictwo oraz dowód opłaty skarbowej i opatrzone podpisem elektronicznym nie cechuje się "odrębną całością znaczeniową", o której mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne stanowi bowiem nie odrębnie, a łącznie, kilka różnych oświadczeń, wniosków i informacji. Nie stanowi więc dokumentu elektronicznego, w znaczeniu ww. ustawy. W świetle treści uchwały NSA z 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21, nie sposób uznać szeregu złożonych przez stronę dokumentów w postaci jednego pliku w formacie PDF opatrzonego podpisem elektronicznym, jako skutecznie podpisanych, gdyż ani sama skarga, ani pełnomocnictwo, nie zostały odrębnie podpisane podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a zostały określone wraz z innymi przesłanymi dokumentami jako załączniki do pisma ogólnego.

Link do orzeczenia 

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II GSK 2253/21 oddalił skargę kasacyjną R.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2517/20 w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 21 września 2020 r. nr BP.501.979.2019.0161.RZ9.8528 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że przedmiotem skargi była decyzja z 21 września 2020 r., którą Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego – zarządzającego transportem w przedsiębiorstwie – kary pieniężnej w wysokości 2500 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a także za brak w chwili kontroli ważnego prawa jazdy w kategorii wymaganej do prowadzenia skontrolowanego pojazdu. 
W ocenie Sądu I instancji, który oddalił skargę skarżącego, organy administracji publicznej zasadnie przyjęły, że wraz z ukończeniem przez kierowcę kontrolowanego pojazdu 60 roku życia zaczęły wobec niego obowiązywać inne zasady i terminy przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych, co wobec daty urodzenia kierowcy w relacji do daty przeprowadzenia kontroli uzasadniało wniosek, że posiadane przez niego orzeczenie lekarskie oraz orzeczenie psychologiczne utraciły swoją aktualność w dniu 20 lipca 2018 r. i w tej też właśnie dacie straciły swoją ważność uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C+E, co znajdowało swoje odzwierciedlenie w treści stosownego wpisu w dokumencie prawa jazdy okazanym do kontroli w dniu 22 stycznia 2019 r.

Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając o niezasadności skargi kasacyjnej strony wskazał, że przepis art. 39j ust. 4 pkt 2 oraz art. 39k ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 256) należy interpretować w ten sposób, że wraz z ukończeniem przez kierowcę 60 roku życia obowiązują wobec niego inne zasady i terminy przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych. Orzeczenia lekarskie i psychologiczne uzyskane przez kierowców wykonujących przewóz drogowy przed datą ukończenia przez nich 60 roku życia nie zachowują swojej aktualności do wyznaczonych nimi i determinowanych okresem 5 lat dat kolejnych badań, bowiem z chwilą ukończenia przez kierowcę 60 roku życia zastosowanie mieć będzie okres 30 miesięcy, o którym mowa w art. 39j ust. 4 pkt 2 i art. 39k ust. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że z mających zastosowanie w sprawie przepisów art. 39j ust. 4 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 39k ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz. 256; dalej: u.t.d.) wynika, że badania lekarskie oraz badania psychologiczne kierowców wykonujących przewóz drogowy są przeprowadzane do czasu ukończenia przez kierowcę 60 lat – co 5 lat, zaś po ukończeniu przez kierowcę 60 roku życia – co 30 miesięcy. Należy w tym kontekście podkreślić, że przepisy art. 39j ust. 1 oraz art. 39k ust. 1 u.t.d. wprost stanowią, że kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim oraz psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych lub psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a zatem za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że nie bez powodu mają one charakter ius cogens, albowiem ich ustanowienie jest motywowane potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa przewozu osób i rzeczy w transporcie drogowym. Wobec imperatywnego charakteru przepisów art. 39j ust. 1 i ust. 4 pkt 2 oraz art. 39k ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym oraz wobec celu ich ustanowienia – uzasadnionego także znaczeniem konsekwencji wynikających z dyrektywy 2006/126/WE w zakresie odnoszącym się do spełniania minimalnych wymagań dotyczących fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania przez kierowców pojazdami używanymi do przewozu osób oraz z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami – nie ma podstaw, aby twierdzić, że orzeczenie lekarskie oraz orzeczenie psychologiczne z dnia 23 maja 2015 r., którymi w dacie przeprowadzenia kontroli legitymował się kierujący pojazdem miałyby zachowywać swoją aktualność do wyznaczonej nimi daty kolejnych badań – a mianowicie do dnia 23 maja 2020 r. – w sytuacji, gdy w dniu 20 stycznia 2016 r. kierujący pojazdem ukończył 60 rok życia. Badania lekarskie oraz badania psychologiczne kierowców wykonujących przewóz drogowy są przeprowadzane po ukończeniu przez kierowcę 60 roku życia – co 30 miesięcy.

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego, przedstawionego w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III FSK 714/23, podjął następującą uchwałę:

„Sformułowanie ustawowe zawarte w art. 12 zdanie pierwsze ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2021 r. poz. 1043), „jeżeli przedmiotem nabycia jest prawo majątkowe polegające na obowiązku świadczeń powtarzających się na rzecz nabywcy, a wartość tego prawa nie może być ustalona w chwili powstania obowiązku podatkowego”, odnosi się do umowy renty, w ramach której jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu, przy czym podstawę opodatkowania, zgodnie z ww. regulacją prawną, ustala się w miarę wykonywania tych świadczeń, a więc stanowi ona wartość poszczególnej zapłaconej - otrzymanej raty renty.”

uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt III FPS 5/24

link do uchwały

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2025 r. pytania prawnego, przedstawionego w postanowieniu z dnia 18 października 2024 r., sygn. akt I FSK 1078/24, postanowił przejąć sprawę do rozpoznania w składzie siedmiu sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego przez Prokuratora Generalnego, podjął następującą uchwałę:

 „W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne decyzja, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23 poz. 120), może stanowić samoistny dowód stwierdzenia posiadania wskazanego w tej decyzji gruntu w zarządzie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.)”

uchwała NSA w składzie siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I OPS 2/23 

link do orzeczenia