Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że objęcie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego tylko jednej działki ewidencyjnej nie jest zabronione przez obowiązujące przepisy prawa. Nie ma też unormowań zabraniających uwzględnienia przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oczekiwań właściciela działki objętej tym planem. W ramach swojego władztwa planistycznego gmina może być zainteresowana konkretnym zagospodarowaniem terenu obejmowanego uchwalanym planem i przyjęcie w planie parametrów i wskaźników uwzględniających wnioski ewentualnego inwestora zainteresowanego w zagospodarowaniu określonego terenu w sposób zgodny z oczekiwaniami gminy jest wynikiem woli gminy zrealizowania swoich zamierzeń i spowodowania, żeby zainteresowany podmiot rzeczywiście daną inwestycję zrealizował. W konsekwencji, okoliczność, że procedura planistyczna została zainicjowana wnioskiem właściciela objętej planem działki nie oznacza, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został uchwalony wyłącznie w jego interesie. Ponadto miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie musi powtarzać poprzednio obowiązujących unormowań takiego planu dla tego terenu, jak również regulacji obowiązujących dla sąsiednich działek. Parametry zabudowy w nowym planie nie muszą być takie, jak w planie poprzednio obowiązującym oraz nie muszą stanowić kalki postanowień obowiązujących w tym zakresie na terenach sąsiednich. 

Link do orzeczenia

Zgodnie z art. 383 § 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 ze zm.), wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku pisemnego zrzeczenia się mandatu. Przesłanka pisemnego zrzeszenia się mandatu musi wiązać się z  aktywnością samego radnego, który w taki sposób chce z tego mandatu zrezygnować. Natomiast zgodnie z art.  24b ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.), osoba wybrana na radnego nie może wykonywać pracy w ramach stosunku pracy w urzędzie gminy, w której uzyskała mandat, oraz wykonywać funkcji kierownika lub jego zastępcy w jednostce organizacyjnej tej gminy. Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu osoba ta obowiązana jest złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy. Niezłożenie przez radnego takiego wniosku jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu (art. 24b ust. 5 ustawy o samorządzie gminnym). Przesłanka pisemnego zrzeczenia się mandatu nie jest tożsama z domniemaniem zrzeczenia się mandatu, o którym stanowi art. 24b ust. 5 u.s.g. Tylko bowiem pisemne zrzeczenie się przez radnego mandatu i to niezależnie od czasu jego dokonania, uzasadnia właściwość komisarza wyborczego w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu. Jeżeli radny nie składa pisemnej rezygnacji z mandatu, to nie jest to przypadek z art. 383 § 1 pkt 4 Kodeksu wyborczego, ale brak zaprzestania wykonywania pracy, które może uzasadniać wygaśniecie mandatu na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego. Jednak w takiej sytuacji kompetencja do wydania aktu stwierdzającego wygaśnięcie mandatu przechodzi na radę gminy, a nie przysługuje komisarzowi wyborczemu. To z kolei wiąże się z obowiązkiem umożliwienia radnemu złożenia wyjaśnień przed podjęciem uchwały rady gminy o wygaśnięciu mandatu. 

Ustawodawca w art. 383 § 2 i § 2a Kodeksu wyborczego rozdzielił kompetencje do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, w wyraźnie określonych przypadkach i w istotnie odmiennej formie, oddzielnie dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (uchwałą) i dla organu wyborczego jakim jest komisarz wyborczy (postanowieniem).

Zgodnie z art. 24f ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1465), radny nie może prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.

Skutkiem naruszenia tego przepisu jest utrata mandatu, co wynika z art. 383 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2022 r. poz. 2408). Zwrot „wykorzystywanie” mienia komunalnego gminy dotyczy każdego przypadku korzystania z mienia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, bez względu na to, czy wykorzystanie to ma podstawę prawną czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe, wreszcie czy jest odpłatne czy też nieodpłatne. Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest działalnością gospodarczą, o której stanowi art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a sytuacja, w której radny korzysta bezumownie z nieruchomości gminy (w której to gminie uzyskał mandat), oznacza, że korzyści finansowe z takiego mienia komunalnego przysługują tylko temu radnemu ze szkodą dla interesu gminy jako właściciela nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie spółka wystąpiła do wójta gminy o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r. Organy podatkowe obu instancji odmówiły stronie stwierdzenia nadpłaty.  Nie zgadzając się z tymi rozstrzygnięciami spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego, podnosząc m.in. zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej (nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa). W kontekście tego zarzutu skarżąca podniosła, że decyzja organu pierwszej instancji jest pismem, które nie zawiera rozstrzygnięcia organu podatkowego, tj. nie zawiera rozstrzygnięcia, którego autorem byłby organ podatkowy. Taki wniosek skarżąca uzasadniła powołując się na fakt korzystania przez wójta gminy z pomocy prawnej zewnętrznej kancelarii, z którą organ łączyła umowa o świadczenie pomocy prawnej.

WSA w Poznaniu w wyroku z 16 listopada 2023r., I SA/Po 443/23, nie uwzględnił tego zarzutu wyjaśniając, że decyzja organu pierwszej instancji (wójta gminy) została wydana przez właściwy organ podatkowy, w zakresie żądań zawartych we wniosku podatnika o zwrot nadpłaty. Nie ma w tej sprawie żadnych wątpliwości co do tego, że decyzja ta pochodzi od organu podatkowego, a nie od innego podmiotu. Jak wskazano w uzasadnieniu, bez znaczenia dla oceny tej okoliczności jest przywołany przez skarżącą fakt korzystania przez organ z pomocy kancelarii prawnej. W ocenie sądu pierwszej instancji, nawet w sytuacji, w której w ramach udzielonej organowi pomocy prawnej przygotowany został projekt uzasadnienia decyzji, to i tak przyjąć należy, że wydał ją organ podatkowy. Nie ma w tej sprawie innego „autora” decyzji, jak twierdzi skarżąca. 
Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tym zakresie stanowisko sądu pierwszej instancji. 

Link do orzeczenia

W powołanych wyrokach NSA uznał, że brak jest podstaw prawnych do podjęcia przez radę gminy uchwały o uchyleniu w części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdy, zdaniem rady gminy, stał się on w tej części nieaktualny.

NSA zaakceptował stanowisko wojewódzkiego sądu administracyjnego, zgodnie z którym z art. 32 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1130) wynika, że w przypadku, gdy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się nieaktualny w całości lub w części, rada gminy jest uprawniona do jego zmiany odpowiednio w całości lub w części w takim trybie, w jakim plany miejscowe są uchwalane. Rada gminy nie jest natomiast uprawniona do podjęcia uchwały o uchyleniu planu w całości lub w części. 

Link do orzeczenia: II OSK 1256/25, II OSK 1257/25

W rozpoznawanych w dniu 29 sierpnia 2029 r. sprawach III FSK 89-91/25  stronie (osobom fizycznym) organy podatkowe ustaliły podatek od nieruchomości (działki zabudowanej zespołem dworsko-pałacowym) za lata 2020-2022.

W sprawach tych, na etapie postępowania przed organami podatkowymi (pierwszej i drugiej instancji), a także wojewódzkiego sądu administracyjnego, spornych było kilka kwestii, m.in.: (1) kto jest podmiotem zobowiązanym do uiszczenia podatku, (2) jak zły stan techniczny budynku (ubytki w dachu) wpływa na kwestię jego opodatkowania.

W zakresie sporu co po podmiotu opodatkowania organy ustaliły, że Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (w skrócie: "KOWR"), działając w dobrej wierze, umową z 30 września 1993 r. wydzierżawił będącą przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie nieruchomość spółce kapitałowej. Umowa dzierżawy została zawarta na okres do 1 października 2023 r. Na spółce tej ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości jako posiadaczu zależnym nieruchomości lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa. Właściwy wojewoda decyzją z 25 kwietnia 2014 r. stwierdził, że nieruchomość ta nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 9 listopada 2017 r. utrzymał w mocy wskazaną wcześniej decyzję Wojewody z 25 kwietnia 2014 r. W konsekwencji, pismem z 11 grudnia 2019 r. KOWR przekazał właścicielom posiadanie samoistne opodatkowanej działki. W tej sytuacji organy podatkowe uznały, że to na wpisanych do księgi wieczystej właścicielach nieruchomości spoczywa obowiązek podatkowy.

Odnośnie zaś złego stanu technicznego jednego z budynków posadowionych na opodatkowanej działce strona podniosła, że ubytki w dachu są na tyle poważne, iż powoduje to brak jednego z elementów konstrukcyjnych budynku uniemożliwiający opodatkowanie tego obiektu podatkiem od nieruchomości. Zdaniem zaś organów podatkowych budynek posiada dach do momentu jego całkowitego usunięcia, demontażu, rozbiórki. Dopiero obiekt całkowicie i trwale pozbawiony dachu, nieosłonięty, nieograniczony od góry, przestaje być budynkiem.

Oddalając skargę sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego aktu, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności sąd uznał, że zaistniałym stanie faktycznym to na właścicielach spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, a zły stan techniczny budynku, w tym uszkodzenie dachu, nie powoduje, że obiekt przestaje być budynkiem.

Oddalając skargi kasacyjne strony w omawianych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zarzuty skarg kasacyjnych, którymi Sąd ten jest związany, nie dotyczyły przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a jedynie kwestii związanych z podmiotem zobowiązanym do uiszczenia podatku. Zarzuty skarg kasacyjnych koncentrowały się bowiem jedynie na tym, czy prawidłowo organy podatkowe ustaliły kto faktycznie władał opodatkowaną nieruchomością. Kwestia złego stanu faktycznego posadowionych na działce budynków, z uwagi na brak stosownych zarzutów w skargach kasacyjnych, nie była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. 

Link do orzeczeń: III FSK 89/24, III FSK 90/24, III FSK 91/24

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.), organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu stosownych opinii, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Przedmiotem tej sprawy było odwołanie dyrektora szkoły, który naruszył nietykalność cielesną jednego z uczniów. Zdarzenie miało miejsce 20 października 2019 r., a do odwołania doszło 19 marca 2021 r. Spór w sprawie sprowadzał się do konieczności odpowiedzi na pytanie, czy w świetle art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, odwołanie dyrektora placówki zostało dokonane w czasie przekraczającym ramy czasowe w stosunku do zdarzenia, które stało się podstawą odwołania. Nie było natomiast kwestionowane, że samo zdarzenie w postaci naruszenia nietykalności cielesnej może skutkować odwołaniem ze stanowiska dyrektora placówki.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie zawiera wprost określenia przedziału czasu, jaki może upłynąć pomiędzy samym zdarzeniem będącym szczególnie uzasadnionym przypadkiem, a odwołaniem ze stanowiska. Przyjmuje się natomiast, że “szczególnie uzasadniony przypadek” może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ uprawniony do wydania zarządzenia w sprawie odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły publicznej ma prawo uznać, że dalsze pełnienie funkcji kierowniczej w szkole lub placówce oświatowej stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia. Oznacza to, że pomiędzy zdarzeniem uzasadniającym odwołanie danej osoby ze stanowiska kierowniczego w szkole i dokonaniem tego odwołania na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego nie powinno upłynąć zbyt dużo czasu, ale każdy przypadek będący podstawą do zastosowania tego przepisu powinien być oceniany indywidualnie. Co do zasady bowiem, każdy szczególnie uzasadniony przypadek wymaga podjęcia adekwatnych czasowo działań, uwzględniając wpływ takiej okoliczności na możliwość dalszego pełnienia obowiązków kierowniczych przez danego nauczyciela. W tej konkretnej sprawie upływ czasu nie wykluczał możliwości odwołania dyrektora szkoły ze stanowiska.

Link do orzeczenia

W rozpoznawanej sprawie skarżący świadczył usługi doradcze w zakresie wsparcia transakcyjnego dotyczącego zarządzania kompleksem biurowym. W działalności tej posiłkował się zewnętrznym wsparciem nabywając usługi w zakresie zarządzania i doradztwa od spółki z siedzibą w Portoryko. Zasadniczy spór w sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, czy w związku z opłatą faktury wystawionej przez spółkę z Portoryko za „usługi w zakresie zarządzania i doradztwa”, po stronie skarżącego jako płatnika powstał obowiązek poboru/odprowadzenia „podatku u źródła”.

Zdaniem skarżącego, jego usługodawca powinien być traktowany w sposób równoważny z rezydentem podatkowym Stanów Zjednoczonych, na co wskazują okoliczności i przedłożone organowi dokumenty, m.in. zaświadczenia o zarejestrowaniu podmiotu przez Komisję Papierów Wartościowych i Giełd Stanów Zjednoczonych (The United States of America Securities and Exchange Comission (SEC) oraz przez Urząd Regulacji Sektora Finansowego Stanów Zjednoczonych Ameryki (Financial Industry Regulatory - FINRA).

W ocenie zaś organu, z tytułu wypłaty wynagrodzenia za świadczone usługi niematerialne, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1888 ze zm., dalej: „u.p.d.o.p.") skarżący miał obowiązek jako płatnik pobrać, zadeklarować i odprowadzić należny zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych. Organ wyjaśnił bowiem, że skarżący nie wykazał rezydencji podatkowej portorykańskiego kontrahenta stosownym certyfikatem rezydencji, co zdaniem naczelnika urzędu celno-skarbowego pozwoliłoby na udowodnienie, że podmiot ten posiada siedzibę firmy na terenie państwa, które certyfikat wydało i na ustalenie jaka umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania znajdzie zastosowanie albo czy możliwe jest niepobranie podatku zgodnie z taką umową. Przedłożonych przez stronę dokumentów nie można uznać za mające znaczenie/wystarczające do uznania ich za dokumenty spełniające definicję legalną certyfikatu rezydencji zamieszczoną w art. 4a pkt 12 u.p.d.o.p., czyli za zaświadczenie o miejscu siedziby podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca siedziby podatnika.

Oddalając skargę kasacyjną strony, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji uznające decyzję organu podatkowego za prawidłową. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu wyroku, art. 26 ust. 1 u.p.d.o.p. w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. stanowił, że osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne będące przedsiębiorcami, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1, są obowiązane jako płatnicy pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, 2b i 2d, w dniu dokonania wypłaty zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat, z uwzględnieniem odliczeń przewidzianych w art. 22 ust. 1a-1e. Zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika dla celów podatkowych uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. Odwołując się do zawartych w art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 8 polsko-amerykańskiej umowy z dnia 8 października 1974 r. o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (Dz. U. z 1976 r. Nr 31 poz. 178) definicji określeń „Stany Zjednoczone”  oraz „osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Stanów Zjednoczonych” sąd kasacyjny uznał, że skarżący ani w chwili wypłaty należności na rzecz portorykańskiego kontrahenta, ani w toku całego postępowania podatkowego nie dysponował certyfikatem rezydencji dla tego podmiotu wystawionego przez właściwe władze Stanów Zjednoczonych Ameryki.

Link do orzeczenia