Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Jeżeli o prawie do świadczenia wychowawczego jednego z rodziców organ orzeka w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już rozstrzygnięcie przyznające drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres, późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi, wymaga skorygowania istniejącej w obrocie prawnym informacji o przyznanym wcześniej prawie do świadczenia wychowawczego drugiego rodzica.

Wynika to z reguły zbiegu uprawnień, o której stanowi art. 22 oraz z art. 27 ust. 1 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r., poz. 1577). W przypadku konieczności skorygowania prawa dotyczącego minionych okresów świadczeniowych jedyną formą dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia jest decyzja z art. 25 ust. 6 tej ustawy, a więc decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Link do orzeczenia

Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r., I SA/Op 210/25, odrzucił skargę strony na decyzję organu podatkowego jako „z innych przyczyn niedopuszczalną” (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).

Z akt sprawy wynikało, że skarga została wniesiona w formie elektronicznej do organu podatkowego za pomocą usługi e-Urząd Skarbowy przez reprezentującego stronę pełnomocnika (radcę prawnego). Skargę (podpisaną przez pełnomocnika skarżącej kwalifikowanym podpisem elektronicznym i zawierającą wskazanie jego adresu e-PUAP ) oraz odpowiedź na skargę w postaci elektronicznej organ podatkowy przekazał za pośrednictwem e-PUAP do elektronicznej skrzynki podawczej sądu pierwszej instancji. 

Odrzucając skargę sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (e-PUAP), co wynika wprost z treści art. 54 § 1a zd. pierwsze p.p.s.a. 

Uchylając zaskarżone postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego.

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 września 2025 r. oddalił skargę kasacyjną Gminy […] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 260/22 oddalającego skargę Gminy […] na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z 11 kwietnia 2022 r. nr 7/2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej gminy.

W motywach ustnych wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istota sprawy sprowadza się do negowania stanowiska, zgodnie z którym zobowiązanie finansowe zaciągnięte przez Gminę […] wobec spółki na podstawie umów opcji call zawartych w ramach realizowanego modelu sfinansowania zadania własnego powierzonego spółce […] polegającego na modernizacji i rozbudowie pływalni miejskiej, stanowią tytuł dłużny w rozumieniu art. 72 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r poz. 305 z późn.zm.), dalej "u.f.p.".

W rozpatrywanej sprawie przeanalizowano treść umów opcji call, a następnie dokonano oceny ich skutku ekonomicznego i stwierdzono, że tytuły dłużne obejmują zobowiązania wynikające ze stosunków prawnych – które nazwą odpowiadają tytułom dłużnym – oraz z innych – które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umów kredytów i pożyczek. Świadczeniem głównym inwestora o charakterze pieniężnym i podlegającym zwrotowi w całości był jednorazowy wkład pieniężny w wysokości […] zł za objęcie udziałów w spółce. Celem pozyskania środków było finansowanie realizacji zadania własnego Gminy. Na skutek zawarcia umów opcji call Gminie sprzedano udziały w spółce miejskiej nabyte uprzednio przez inwestora, jednakże w umowach tych wskazane zostały takie podstawy ustalenia ceny sprzedaży Gminie udziałów objętych przez inwestora, które uzależniają tę cenę od dwóch jej składowych, przy czym – co istotne – pierwszy z możliwych do wyodrębnienia elementów ceny sprzedaży udziałów jest stały, a drugi zmienny.
Stałym elementem ceny sprzedaży udziałów jest tzw. kwota podstawowa wynosząca […] zł za 1 udział. Natomiast zmiennym jest kwota waloryzacji. Kwota ta jest bowiem naliczana od kwoty podstawowej na podstawie określonej formuły – wzoru, przy założonej stopie referencyjnej będącej składnikiem stopy waloryzacji WIBOR 6M powiększonej o 3,00 punkty procentowe w stosunku rocznym.

Tym samym, zawarcie umów opcji call skutkuje obowiązkiem nie tylko zapłaty inwestorowi kwoty podstawowej, lecz również kwoty waloryzacji, która słusznie została uznana jako odpowiednik odsetek od wynagrodzenia głównego za korzystanie z kapitału. Kwota waloryzacji uwzględnia nie tylko zmianę wartości pieniądza w czasie, ale również zysk inwestora. Podjęcie tego rodzaju czynności gwarantuje zatem inwestorowi w efekcie ekonomicznym zwrot wartości udziału, powiększonej o umowną kwotę będącą w istocie prowizją (premią) oraz dodatkowej kwoty wynikającej z waloryzacji. A to oznacza, że opcje call w umowie spółki, które wymuszają wykup udziałów od prywatnego inwestora w zamian za długoletnie waloryzowane płatności, to w istocie forma kredytowania, więc ich łączną wartość należy uwzględniać przy wyliczaniu limitów dopuszczalnego zadłużenia.
Na podstawie zawartych umów opcji call Gmina jest zobowiązana do świadczenia na rzecz inwestora, które jest realizowane w 15 częściach, co świadczy o okresowości oraz podobnie jak w przypadku umowy kredytu, ustanowiono dla zawartych umów opcji call zabezpieczenie ich realizacji. Gdyby nie doszło do zapłaty przez Gminę ceny za konkretny pakiet udziałów, inwestor skorzystałby z oświadczenia o poddaniu się dobrowolnej egzekucji na podstawie art. 777 ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

W tym świetle, za uzasadnione należało uznać stanowisko o braku zachowania realistyczności wieloletniej prognozy finansowej objętej ocenianą uchwałą rady spowodowaną niezaliczeniem do długu zobowiązań wynikających z umów opcji call.

Link do orzeczenia 

Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202, stan prawny na 1 października 2018 r.), organ nadzoru budowlanego nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Rozpoznawana sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki nielegalnie wykonanego, nadbudowanego poddasza budynku mieszkalnego jednorodzinnego w sytuacji, w której do nadbudowy doszło po wcześniejszym rozebraniu dotychczasowego, nieużytkowego poddasza, a więc i dachu. W ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, kwestia ta miała istotne znaczenie w tej sprawie, ponieważ wykonanie takiego nakazu rozbiórki (chociaż technicznie wykonalne), doprowadzi do sytuacji pozostawienia budynku bez dachu. To z kolei, zdaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego, może stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę z uwagi na niewykonalność tego nakazu.

Nie podzielając tego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że nakaz rozbiórki jest środkiem gwarantującym poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Osoba dopuszczająca się naruszenia ustanowionych wymagań prawa budowlanego musi liczyć się z tym, że organy nadzoru budowlanego skutecznie wymuszą przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Artykuł 48 Prawa budowlanego przewiduje obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki nielegalnej budowy, ale nie nakłada obowiązku przywrócenia rozbudowanego budynku do stanu poprzedniego, to znaczy takiego, żeby budynek uzyskał parametry zabudowy sprzed dokonania samowoli budowlanej. Konsekwencje poprzedzającej nielegalną nadbudowę rozbiórki dachu ponosi zatem osoba, która dokonała tej nielegalnej nadbudowy. Rozbiórka nadbudowy nie uniemożliwia przecież późniejszej odbudowy dachu, np. w kształcie sprzed dokonania samowoli budowlanej, co oczywiście wymaga uzyskania stosownej zgody budowlanej. Każda rozbiórka części obiektu budowlanego pozostawia uszczerbek w jej wyglądzie, funkcjonalności, sposobie korzystania lub kubaturze. O niewykonalności nakazu rozbiórki w takiej sytuacji można jednak mówić wówczas, gdy nakaz rozbiórki ma wpływ na cechy konstrukcyjne budowli, a nie cechy estetyczne lub funkcjonalne. 

Link do orzeczenia

Z art. 8 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) wynika zasada, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W konsekwencji należy przyjąć, że możliwości pomocy społecznej stanowią okoliczności istotne z punktu widzenia zakresu udzielanej pomocy społecznej. Zmiana wysokości środków przeznaczonych na świadczenia pomocy społecznej bądź zmiana spodziewanej liczby beneficjentów pomiędzy poszczególnymi okresami, powodujące zmianę możliwości pomocy społecznej, stanowią więc uzasadnioną przyczynę w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.a. przemawiającą za dopuszczalnością przyznania pomocy w wysokości innej niż miało to miejsce w okresach poprzednich. 

Link do orzeczenia: I OSK 2214/24  oraz I OSK 2215/24

Zgodnie z art. 415 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2625, ze zm.), „pozwolenie wodnoprawne można cofnąć lub ograniczyć bez odszkodowania, jeżeli urządzenia wodne wykonane zostały niezgodnie z warunkami ustalonymi w pozwoleniu wodnoprawnym lub nie są należycie utrzymywane”. Tego rodzaju decyzja o cofnięciu pozwolenia wodnoprawnego wydawana jest w warunkach uznania administracyjnego, co nie oznacza jednak, że ustawodawca dopuszcza dodatkowe przesłanki jej zgodności z prawem, niewskazane w art. 415 pkt 2 Prawa wodnego. Wynika z tego, w przypadku bezspornego ustalenia (tak jak to miało miejsce w stanie faktycznym tej konkretnej sprawy), że doszło do wykonanie urządzenia wodnego niezgodnie z warunkami ustalonymi w treści pozwolenia wodnoprawnego, jest to wystarczającą przesłanką cofnięcia tego pozwolenia. Poza ustaleniem, że urządzenie wodne wykonano niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, organ nie jest więc zobowiązany ustalać, czy urządzenie wodne powoduje szkody, na jakim obszarze, o jakim zakresie i intensywności i czy ewentualne szkody te nie są wywołane przez inne czynniki. Wykonanie urządzenia wodnego niezgodnie z warunkami pozwolenia wodnoprawnego co do zasady godzi w interes publiczny i przemawia za cofnięciem pozwolenia wodnoprawnego.

Adresat tego pozwolenia nie zrealizował go bowiem na warunkach wyznaczonych przez organ administracji publicznej i nie zastosował się do konkretnej normy prawa administracyjnego wyznaczonej pozwoleniem wodnoprawnym. W tej sytuacji, przyznana organowi w ramach uznania administracyjnego swoboda działania, wymaga rozważenia przez ten organ, czy istnieją okoliczności, które przemawiają za tym, że pomimo omawianej niezgodności, dalsze funkcjonowanie urządzenia wodnego jest korzystne dla interesu jednostkowego (obywateli) lub innych aspektów interesu publicznego. Jednak ciężar udowodnienia tej okoliczności co do zasady spoczywa na adresacie pozwolenia wodnoprawnego.

Jeżeli dane osobowe zostały pozyskane i przetwarzane przez bank w związku z zawarciem umowy kredytowej, to cel pozyskania i przetwarzania danych osobowych jest jednoznaczny i prawnie dopuszczalny. W konsekwencji, jeżeli zobowiązanie kredytowe nie wygasło, ale uległo przedawnieniu, to stosunek prawny pomiędzy kredytobiorcą a bankiem nadal istnieje, chociaż zmienia swoją pierwotną treść, adekwatnie do skutków, jakie przepisy prawa wiążą z przedawnieniem zobowiązania.

W takiej sytuacji bank nadal posiada prawnie uzasadniony interes w przetwarzaniu danych osobowych kredytobiorcy w rozumieniu art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35), a przetwarzanie danych jest niezbędne do kontynuacji realizacji umowy zobowiązania kredytowego.

W dniu 8 września 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, w sprawie II OPS 2/25, po rozpoznaniu wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2025 r., nr BO.511.9, podjął następującą uchwałę:

1. Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, z późn. zm.) nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu.
2. Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy - Prawo budowlane, obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.

Link do uchwały