1. Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, kierując się troską i odpowiedzialnością za stan i funkcjonowanie sądownictwa administracyjnego w Rzeczpospolitej Polskiej, wyraża zaniepokojenie utrzymującym się brakiem powołań asesorów sądowych do wojewódzkich sądów administracyjnych. Obecnie ze 110 przyznanych etatów asesorskich w wojewódzkich sądach administracyjnych obsadzonych jest jedynie 30 stanowisk. Pozostałe wolne etaty asesorskie zostały objęte obwieszczeniami Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, co jednak nie doprowadziło do uzupełnienia braków kadrowych. Kolegium zwraca się z apelem o niezwłoczne podjęcie koniecznych działań zmierzających do powołania asesorów sądowych do wojewódzkich sądów administracyjnych.

2. Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w dniu 13 sierpnia 2024 r. w sprawie statusu asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych (plik do pobrania (1,3 MB, PDF)) oraz stanowisko wyrażone w dniu 25 sierpnia 2025 r. w sprawie kontrasygnowania postanowień Prezydenta RP dotyczących powołania na stanowiska asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych (plik do pobrania (484 KB, PDF)).
Status ustrojowy asesorów sądowych w sądach administracyjnych nie stwarza zagrożenia dla prawidłowej realizacji przez obywateli prawa do rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, zgodnie ze standardami wynikającymi z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 akapit drugi zdanie pierwsze Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Procedura konkursowa, w toku której kandydaci na asesorów sądowych poddawani są ocenie przez kolegia wojewódzkich sądów administracyjnych, oraz późniejsza merytoryczna ocena pracy orzeczniczej asesorów sądowych pozwalają na odpowiednią weryfikację kwalifikacji do objęcia stanowiska sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. 

3. W opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalszy brak powołań na wolne stanowiska asesorskie istotnie utrudni sądownictwu administracyjnemu wypełnianie jego konstytucyjnej roli, zagrażając w ten sposób gwarantowanemu w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawu obywatela do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez sąd.
Nie bez znaczenia jest również wymiar indywidualny dotyczący osobistej sytuacji osób ubiegających się o objęcie stanowiska asesora sądowego w sądzie administracyjnym. Przedłużająca się niepewność i stan zawieszenia może zniechęcać najlepszych kandydatów do ubiegania się o objęcie stanowiska asesora sądowego, negatywnie wpływając na przyszłość sądownictwa administracyjnego.