Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił o wydanie pisemnej interpretacji indywidualnej dotyczącej zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych sprzedaży nieruchomości odziedziczonej po rodzicach. Jak wskazał we wniosku, rodzice kupili mieszkanie w 2009 r. – każde z nich po połowie (z uwagi na rozdzielność majątkową). W 2016 r. zmarła matka Skarżącego, ale na podstawie testamentu spadek po niej w całości odziedziczył mąż (ojciec Wnioskodawcy). Ojciec zmarł w 2020 r. Spadek po nim odziedziczył Skarżący wraz z bratem. Mieszkanie sprzedano w lutym 2021 r. 

W związku z powyższym opisem skarżący zapytał:
1.  czy na podstawie art. 10 ust. 5 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (u.p.d.o.f.) skarżący wraz z bratem okres 5 lat, o którym mówi ww. artykuł powinni liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym lokal został nabyty przez rodziców tj. od końca roku 2009 czy też częściowo, od końca roku kalendarzowego w którym nabycia lokalu dokonał ojciec (2009 r.), a częściowo od końca roku kalendarzowego w którym zmarła matka (2016  r.)?
2) Czy w związku z powyższym rozstrzygnięciem skarżący i jego brat będą zobowiązani do zapłaty 19% podatku dochodowego z tytułu odpłatnego zbycia lokalu w 2021 r.?

Zdaniem skarżącego, bieg 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 w związku z art. 10 ust. 5 u.p.d.o.f. rozpoczął się od końca roku kalendarzowego, w którym lokal został nabyty przez rodziców. Wobec tego dokonane przez skarżącego w 2021 r., odpłatne zbycie lokalu nie będzie stanowić źródła przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., ze względu na upływ terminu, o którym mowa w tym przepisie, a tym samym na Skarżącym nie ciąży obowiązek zapłaty podatku dochodowego z tytułu zbycia odziedziczonego lokalu.

W interpretacji indywidualnej z 17 grudnia 2021 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. Zdaniem organu - uwzględniając treść art. 10 ust. 5 u.p.d.o.f. – pięcioletni okres, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. w opisanej sytuacji należy liczyć od:

- 31 grudnia 2009 r. w odniesieniu do udziału w lokalu mieszkalnym nabytego przez skarżącego w drodze spadku po zmarłym ojcu, który udział ten nabył umową sprzedaży w 2009 r.; 

- 31 grudnia 2016 r. w odniesieniu do udziału w lokalu mieszkalnym nabytego przez skarżącego w drodze spadku po zmarłym ojcu, który udział ten nabył w spadku po zmarłej żonie, tj. we wrześniu 2016 r.

Wobec powyższego, odpłatne zbycie udziału w lokalu mieszkalnym w części nabytej w drodze spadku po zmarłym ojcu, który udział w przedmiotowej nieruchomości nabył w spadku po zmarłej żonie skutkuje dla skarżącego powstaniem przychodu kwalifikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., ponieważ sprzedaż nastąpiła przed upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie (tj. licząc od końca 2016 r.). Dochód z odpłatnego zbycia ww. udziału w lokalu mieszkalnym podlega tym samym – zgodnie z art. 30e ust. 1 ustawy – opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym.

Uchylając zaskarżoną interpretację Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko skarżącego, co do braku opodatkowania podatkiem dochodowym przychodu ze zbycia nieruchomości odziedziczonej po rodzicach.

Oddalając skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że z uwagi na autonomię prawa podatkowego wykładnia celowościowa oraz systemowa wsparta postulatami wykładni prokonstytucyjnej pozwala na przyjęcie, że art. 10 ust. 5 u.p.d.o.f. wprowadzony do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 1 pkt 4 ustawy z 23 października 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018 poz. 2159), powinien być tak odczytywany, że w przypadku odpłatnego zbycia, nabytych w drodze spadku, nieruchomości lub praw majątkowych, określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o.f., okres 5 lat, o którym mowa w tym przepisie, liczy się od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie tej nieruchomości lub nabycie prawa majątkowego uwzględniając okres posiadania nieruchomości przez wszystkich spadkodawców, do których uprzednio należał przedmiotowy majątek.

Zdaniem NSA, prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że prezentowana przez organ wykładnia art. 10 ust. 5 u.p.d.o.f. narusza art. 32 Konstytucji RP, a ponadto wykładnia językowa art. 10 ust. 5 u.p.d.o.f. budzi wątpliwości (jako niezgodna z zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa podatkowego).

Link do orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów postanowieniem z 10 sierpnia 2026 r., sygn. akt III FPS 1/26,  wydanym na podstawie art. 187 § 3 p.p.s.a. przejął do rozpoznania sprawę III FSK 1366/25. 

Termin rozprawy w składzie siedmiu sędziów w tej sprawie został wyznaczony na 12 października 2026 r., godz. 10:00, sala G.

W sprawie przyjętej do rozpoznania przez skład powiększony zostało przedstawione zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości:

„Czy stwierdzenie przez sąd administracyjny nieważności przepisów uchwały, o której mowa w art. 6k ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888 z późn. zm.), uzasadnia złożenie korekty deklaracji, o której mowa w art. 6m tej ustawy, a także żądanie stwierdzenia nadpłaty w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi w trybie art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 z późn. zm.), jeżeli gmina dokonała odbioru opadów komunalnych od podmiotu, który tę opłatę uiścił?”

Stanowisko Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2026 r. w sprawie skutków wynikających dla sądownictwa administracyjnego z uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 22 września 2026 r. o zakończeniu konkursu i nieprzedstawieniu kandydata na wolne stanowisko asesorskie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach

Plik do pobrania (649 KB, PDF)

W dniu 21 września 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego skierowanego do rozstrzygnięcia postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2026 r., sygn. akt I FSK 2335/23, podjął następującą uchwałę:

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) kontrola sądowa postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym nie obejmuje wcześniej wydanych za ten sam okres rozliczeniowy postanowień w takim przedmiocie, jeżeli nie zostały one zaskarżone i tym samym nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, z wyjątkiem sytuacji, gdy ujawniły się dotyczące tych postanowień wady o charakterze kwalifikowanym, mogące stanowić podstawę ich wzruszenia w przewidzianych prawem postępowaniach nadzwyczajnych, a zarazem podważające skuteczne wprowadzenie tych postanowień do obrotu prawnego.
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu uchwały, kontrola sądowa postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku naliczonego nad należnym co do zasady nie obejmuje wcześniejszych, niezaskarżonych postanowień dotyczących tego samego okresu rozliczeniowego. Sąd może jednak incydentalnie uwzględnić konkretną, ujawnioną i  kwalifikowaną wadę dotyczącą wejścia wcześniejszego postanowienia do obrotu prawnego albo jego zdolności do przedłużenia jeszcze istniejącego terminu, jeżeli wada ta ma bezpośredni wpływ na kompetencję do wydania aktu zaskarżonego, jej ocena jest konieczna do rozpoznania skargi i nie wymaga przeprowadzenia pełnego postępowania odnoszącego się do odrębnej sprawy.

Tego rodzaju kontrola może dotyczyć tylko kwestii ciągłości dokonywanych przedłużeń, jeśli pojawią się zasadnicze wątpliwości związane z zachowaniem przez organ podstawy prawnej do dokonania kolejnego przedłużenia terminu zwrotu. Nie obejmuje natomiast innych zagadnień rozstrzygniętych w odrębnych sprawach administracyjnych, zakończonych wcześniej wydanymi postanowieniami przedłużającymi termin zwrotu podatku. Ocena ta nie może dotyczyć ponownego badania wszystkich przesłanek merytorycznych wcześniejszego przedłużenia, takich jak zasadność wątpliwości organu, zakres planowanych czynności, prawidłowość uzasadnienia czy proporcjonalność dalszego wstrzymywania zwrotu. Zagadnienia te należą do odrębnej sprawy administracyjnej i powinny były zostać podniesione w środku zaskarżenia skierowanym przeciwko wcześniejszemu postanowieniu. Szersze badanie takich postanowień, w szczególności ocenianie prawidłowości zawartych w takich aktach rozstrzygnięć, wykraczałoby poza granice rozpoznawanej sprawy i stało w oczywistej kolizji z art. 134 § 1 P.p.s.a.

Dopuszczalna ocena incydentalna powinna ograniczać się do ustalenia, czy wcześniejszy akt stanowił prawnie skuteczne ogniwo łańcucha przedłużeń. Chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których:
1)    zarzucana wada dotyczy braku doręczenia, daty doręczenia albo innej okoliczności decydującej o wejściu aktu do obrotu przed upływem przedłużanego terminu;
2)    wada ma charakter konkretny i kwalifikowany, to znaczy jej potwierdzenie prowadziłoby bezpośrednio do wniosku, że termin zwrotu upłynął przed wydaniem lub doręczeniem kolejnego postanowienia;
3)    okoliczności wskazujące na wadę wynikają z akt, zostały podniesione przez stronę albo zostały przez nią należycie uprawdopodobnione;
4)    ocena wady jest niezbędna do rozstrzygnięcia legalności aktu aktualnie zaskarżonego;
5)    ustalenie może zostać dokonane na podstawie akt sprawy albo prostego dowodu z dokumentu, bez rekonstruowania całego wcześniejszego postępowania.

Tak rozumiana ocena nie prowadzi do uchylenia ani stwierdzenia nieważności wcześniejszego postanowienia w danym postępowaniu. Sąd nie eliminuje tego aktu z obrotu prawnego i nie rozstrzyga ponownie sprawy, której postanowienie dotyczyło. Ustala jedynie, czy wcześniejszemu aktowi można przypisać określony skutek prejudycjalny w sprawie zgodności z prawem późniejszego przedłużenia. Skutkiem tej oceny jest rozstrzygnięcie o akcie zaskarżonym, a nie ingerencja w sentencję aktu wcześniejszego.

W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono również, że z art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można wyprowadzić generalnego obowiązku poszukiwania z urzędu potencjalnych wad doręczenia wszystkich wcześniejszych postanowień, gdyż przepis ten jednoznacznie nakazuje Sądowi rozstrzygać w granicach danej sprawy.

W typowym przypadku to skarżący powinien:
1)    wskazać wcześniejsze postanowienie, którego skuteczność kwestionuje;
2)    określić termin zwrotu obowiązujący przed wydaniem tego postanowienia;
3)    podać datę jego wydania i doręczenia;
4)    określić rodzaj zarzucanej wady doręczenia;
5)    wskazać fakty pozwalające uznać wadę za prawdopodobną;
6)    wyjaśnić wpływ tej wady na ciągłość kolejnych przedłużeń;
7)    wskazać dokument albo akta, na podstawie których możliwa jest weryfikacja jego twierdzeń.

Dopiero tak skonkretyzowane stanowisko tworzy istotną wątpliwość uzasadniającą ocenę, czy dokumentacja wcześniejszego doręczenia jest niezbędna do rozpoznania skargi na późniejsze postanowienie. Pozwala również odróżnić rzeczywistą wątpliwość co do istnienia kwalifikowanej wady wprowadzenia wcześniejszego postanowienia do obrotu prawnego od twierdzenia hipotetycznego, zmierzającego do uruchomienia przez sąd ogólnej kontroli w tym aspekcie wszystkich wcześniejszych postępowań dotyczących przedłużenia terminu zwrotu.

Nie oznacza to jednak, że sąd może pominąć wadę wynikającą jednoznacznie z  akt. Jeżeli dostępne dokumenty, przede wszystkim zawarte w aktach rozpoznawanej sprawy, wskazują, że wcześniejsze postanowienie nie zostało doręczone albo zostało doręczone po upływie przedłużanego terminu, art. 134 § 1 P.p.s.a. może wymagać uwzględnienia tej okoliczności niezależnie od sposobu sformułowania skargi. Brak wskazania wątpliwości przez stronę nie może zostać rozumiany jako zakaz działania sądu wobec wady oczywistej, udokumentowanej i mającej bezpośrednie znaczenie dla legalności aktu zaskarżonego.

Takie rozwiązanie pozwala pogodzić zasadę trwałości niezaskarżonych aktów z  wymogiem skutecznej kontroli zgodności z prawem aktualnie zaskarżonego postanowienia. Z jednej strony wyklucza automatyczną i pełną kontrolę całego łańcucha wcześniejszych przedłużeń. Z drugiej strony nie nakazuje sądowi przyjmowania fikcji, że termin nadal istniał, jeżeli z akt sprawy albo z konkretnie przedstawionych i udokumentowanych twierdzeń strony wynika kwalifikowana wada uniemożliwiająca wcześniejszemu postanowieniu wywołanie skutku temporalnego.

Link do uchwały

W dniu 27 września 2026 r. w imieniu Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Szef Kancelarii Prezesa NSA Hieronim Kulczycki wziął udział w uroczystości 87. rocznicy powstania Polskiego Państwa Podziemnego oraz złożył wieniec pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej.

Z ogromnym bólem i poczuciem nieodżałowanej straty żegnamy zmarłego 24 września 2026r. w wieku 82 lat — Zbigniewa Dyzio — wieloletniego Szefa Kancelarii Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zbigniew Dyzio urodził się 12 czerwca 1944 r. w Warszawie. Po ukończeniu studiów prawniczych na Uniwersytecie Warszawskim w 1969 r.  odbył aplikację sądową zwieńczoną egzaminem sędziowskim. Podjął także studia  podyplomowe w zakresie organizacji i zarządzania. Pierwsze 25 lat kariery zawodowej poświęcił służbie więziennej i polityce penitencjarnej w ramach resortu sprawiedliwości. W latach 1994-1999 sprawował wysokie funkcje urzędnicze: wicedyrektora i dyrektora departamentu w Ministerstwie  Sprawiedliwości.

Począwszy od listopada 1999 r. związał swoje życie zawodowe z Naczelnym Sądem Administracyjnym, podejmując obowiązki członka Biura  Orzecznictwa oraz Dyrektora Biura Prezydialnego NSA. Do Jego najważniejszych zadań należała polityka budżetowa, administracyjna i gospodarczo-finansowa Sądu. Z dniem 12 stycznia 2010 r. został powołany na stanowisko Szefa Kancelarii Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przeszedł na emeryturę w dniu 15 października 2021 r., pozostając profesjonalnie aktywnym jeszcze przez półtora roku jako Doradca Prezesa NSA. 

Był odznaczony Złotym Medalem za Długoletnią Służbę w październiku  2022 r. w czasie uroczystości na Zamku Królewskim w Warszawie z okazji setnej rocznicy utworzenia Najwyższego Trybunału Administracyjnego.

Cześć Jego Pamięci!

Uroczystości pogrzebowe odbędą się w dniu 2 października 2026 r. o godz. 11.00 w Domu Pogrzebowym – Sala A przy Cmentarzu Komunalnym Południowym w Antoninowie.