W dniu 4 listopada 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego: „Czy przepis art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1378) dopuszcza transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci ?”, skierowanego do rozstrzygnięcia postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1217/19, podjął uchwałę o pozostawieniu przedstawionego zagadnienia prawnego bez rozpoznania.
Zainicjowanie przez skład orzekający trybu postępowania uregulowanego w art. 269 Ppsa w przypadku zamiaru odstąpienia od dotychczasowego stanowiska wyrażonego w podjętej wcześniej uchwale wiąże się z koniecznością zachowania określonych wymogów dotyczących tożsamości zagadnienia będącego przedmiotem już podjętej uchwały z zagadnieniem przedstawianym do rozstrzygnięcia przez skład orzekający.
Stąd też, aby skład orzekający mógł skorzystać z procedury przewidzianej w art. 269 § 1 Ppsa zagadnieniem fundamentalnym jest tożsamość pytania zawartego we wniosku z pytaniem, które wywołało uchwałę, a w konsekwencji z treścią uchwały, z którą nie zgadza się skład orzekający.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego w niniejszej sprawie w trybie art. 269 § 1 Ppsa postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1217/19 stwierdza, że zakres przedmiotowy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19 nie jest tożsamy z zakresem przedmiotowym zagadnienia prawnego przedstawionego w powołanym postanowieniu.
[...] skład orzekający sądu administracyjnego przedstawiający zagadnienie prawne w trybie art. 269 § 1 Ppsa i chcący przełamać wiążące w uchwale stanowisko, jest związany treścią pytania, które tę uchwałę wywołało. Tymczasem, pytanie zadane przez WSA w Krakowie w trybie art. 269 § 1 Ppsa brzmi: „Czy przepis art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tj. Dz. U. 2023 r., poz. 1378), dopuszcza transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia dziecka, w którym jako rodzice wpisane są osoby tej samej płci”, a więc pytanie to nie jest tożsame (identyczne) z pytaniem, które wywołało przełamywaną uchwałę. Zakres przedmiotowy zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1217/19 jest węższy, pomija bowiem regulację art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 1792), zawartą w pytaniu prawnym przedstawionym przez NSA i sentencji uchwały z dnia 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, która to regulacja pozostaje w związku z pozostałymi przepisami wymienionymi w ww. pytaniu i w sentencji tej uchwały.
W sentencji uchwały NSA dokonuje wykładni przepisów art. 104 ust. 5 i art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego w powiązaniu z art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe, który stanowi, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Pominięty przez WSA przepis stanowi zatem podstawę przedstawionego przez NSA w uchwale poglądu prawnego.
Ponadto należy zauważyć, że przedstawione w rozpoznawanej sprawie zagadnienie prawne nie zawiera argumentacji prawnej wskazującej na potrzebę jego ponownego rozstrzygnięcia. Odmowa przeniesienia zagranicznego aktu urodzenia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji w niniejszej sprawie nie spowodowała, że małoletnia została pozbawiona możliwości otrzymania dokumentu tożsamości.
WSA w Krakowie w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1217/19 skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytanie prejudycjalne. TSUE postanowieniem z dnia 24 czerwca 2022 r., C-2/21 stwierdził, że: „Artykuły 20 i 21 TFUE odczytywane w związku z art. 7 i 24 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i z art. 4 ust. 3 dyrektywy 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium państw członkowskich, zmieniającej rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG należy interpretować w ten sposób, że jeżeli chodzi o małoletnie dziecko, będące obywatelem Unii, którego akt urodzenia wydany przez właściwe organy jednego z państw członkowskich wskazuje jako jego rodziców dwie osoby tej samej płci, państwo członkowskie, którego dziecko to jest obywatelem, jest zobowiązane, z jednej strony, do wydania temu dziecku dowodu tożsamości lub paszportu, nie wymagając uprzedniego przeniesienia w drodze transkrypcji aktu urodzenia tego dziecka do krajowego rejestru stanu cywilnego, a także, z drugiej strony, do uznania, podobnie jak każde inne państwo członkowskie, dokumentu pochodzącego od innego państwa członkowskiego, umożliwiającego wspomnianemu dziecku korzystanie bez przeszkód, wraz z każdą ze wspomnianych dwóch osób, z przysługującego mu prawa do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich".
W powołanym postanowieniu TSUE nie nakazał dokonania przeniesienia w drodze transkrypcji aktu urodzenia ww. dziecka do krajowego rejestru stanu cywilnego. Stwierdził natomiast m.in., że dziecku temu należy wydać dowód tożsamości lub paszport, nie wymagając uprzedniego przeniesienia w drodze transkrypcji aktu urodzenia tego dziecka do krajowego rejestru stanu cywilnego. Wobec tego uprawnione jest stwierdzenie, że postanowienie TSUE z 24 czerwca 2022 r, C-2/21 nie stoi w sprzeczności z uchwałą NSA z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19. Należy bowiem mieć na względzie, na co zwrócił już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 września 2023 r., sygn. akt II OZ 454/23, że w uchwale z 2 grudnia 2019 r. skład 7 sędziów NSA uznał, iż „prawidłowa wykładnia art. 104 ust. 5 Pasc nie może prowadzić do uzależnienia uzyskania przez obywatela polskiego dowodu tożsamości albo numeru PESEL od dokonania przez organ transkrypcji, która nie jest możliwa tylko z tego powodu, że w zagranicznym akcie urodzenia dziecka podano zamiast danych ojca dane kobiety, która pozostaje w nieznanym polskiemu prawu związku partnerskim z matką dziecka będącą obywatelką polską.”
W ocenie składu siedmiu sędziów NSA w rozpoznawanej sprawie w istocie nie zaistniał taki stan, który uzasadniał uruchomienie trybu określonego w art. 269 § 1 Ppsa WSA w Krakowie nie wykazał, aby w rozpoznawanej sprawie po uzyskaniu postanowienia TSUE z 24 czerwca 2022 r., C-2/21, które nie stoi w sprzeczności z uchwałą NSA z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, istniała prawnie uzasadniona, niezbędna do jej rozstrzygnięcia, potrzeba ponownego rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego.
Uchwała do pobrania (646 KB, PDF)