Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przedstawionego w postanowieniu z 16 marca 2026 r., sygn. akt I FSK 1307/25, na podstawie art. 187 § 3 p.p.s.a. przejął sprawę do rozpoznania, odroczył rozpoznanie sprawy, nowy termin zostanie wyznaczony z urzędu. Sprawa będzie dalej prowadzona pod sygnaturą I FSK 1307/25.

W dniu 15 czerwca 2026 r. na posiedzeniu jawnym o godzinie 12:00 w sali H, Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów rozpozna następujące zagadnienie prawne skierowane do rozstrzygnięcia postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2026 r. sygn. akt I GSK 814/23:

„Czy w sprawach dotyczących zwrotu dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, prowadzonych w oparciu o art. 252 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 1483 ze zm., dalej u.f.p.), do których w myśl art. 67 ust. 1 i art. 60 pkt 1 u.f.p. w kwestiach nieuregulowanych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej k.p.a.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm., dalej o.p.), odpowiednie zastosowanie art. 70 § 6 pkt 2 o.p. oznacza również przyjęcie, że wniesienie od decyzji kasacyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sprzeciwu do sądu administracyjnego uregulowanego w art. 64a p.p.s.a. skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia roszczenia o zwrot dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego?”

Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wykonanej w pewnym zakresie z przekroczeniem granicy działki. Wobec ustalenia, że od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organy nadzoru budowlanego prowadziły uproszczone postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 49f–49i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Właściciel budynku nie przedłożył jednak dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania na cele budowlane częścią nieruchomości sąsiedniej zajętą przez rozbudowę.

NSA wskazał, że dla zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego konieczne jest ustalenie, że od zakończenia budowy samowoli budowlanej upłynęło co najmniej 20 lat. Jednocześnie, jeżeli z materiału dowodowego wynika, że samowola została wykonana po dniu 1 stycznia 1995 r., nie ma podstaw do stosowania art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, odsyłającego do przepisów wcześniejszej ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane. Dla przyjęcia właściwego trybu postępowania wystarczające jest ustalenie przybliżonej daty wykonania samowoli budowlanej, pozwalające stwierdzić, że nastąpiło to po wejściu w życie ustawy z 1994 r.

W uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym obowiązek przedłożenia kompletu dokumentów legalizacyjnych ma charakter bezwzględny. Jeżeli inwestor nie przedłoży wymaganych dokumentów, organ jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – Prawo budowlane. W takiej sytuacji, brak oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane nieruchomością sąsiednią może stanowić samodzielną podstawę wydania nakazu rozbiórki. Samo twierdzenie o uzyskaniu przed laty ustnej zgody właściciela nieruchomości na wykonanie robót budowlanych nie jest wystarczające do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W szczególności nie może zastąpić dokumentów wymaganych przez przepisy Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że brak możliwości udowodnienia istnienia takiej zgody z uwagi na upływ czasu nie zwalnia inwestora z obowiązku wykazania spełnienia przesłanek legalizacji. Także przy przyjęciu, że do sprawy należało stosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, legalizacja obiektu budowlanego wzniesionego na cudzym gruncie nie byłaby dopuszczalna bez wykazania tytułu prawnego do nieruchomości. Nieprawidłowa jest bowiem taka wykładnia przepisów, która prowadziłaby do zalegalizowania obiektu wybudowanego na cudzym gruncie przez osobę nieposiadającą prawa do dysponowania nieruchomością ani w chwili budowy, ani w chwili legalizacji.

NSA nie podzielił stanowiska, że toczące się postępowanie o zasiedzenie części nieruchomości zajętej przez rozbudowę uzasadnia zawieszenie postępowania legalizacyjnego. Możliwość nabycia prawa do nieruchomości w przyszłości stanowi jedynie zdarzenie przyszłe i niepewne, które nie może być traktowane jako zagadnienie wstępne. Organy administracji zobowiązane są bowiem rozstrzygać sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji. 

Naczelny Sąd Administracyjny po raz kolejny ogłasza konkurs na najlepszą pracę magisterską. Do konkursu może zostać zgłoszona praca na temat związany z zakresem działania sądownictwa administracyjnego. Do konkursu zostaną dopuszczone prace, które zostały ocenione przez promotora i recenzenta na ocenę bardzo dobrą lub dobrą plus i zostały napisane w języku polskim.

Uczestnikami mogą być absolwenci wyższych uczelni publicznych i niepublicznych, którzy obronili prace w terminie od dnia 1 października 2025 r. do dnia 30 października 2026 r. Zgłoszenia pracy do konkursu może dokonać jej autor, po uzyskaniu akceptacji promotora lub recenzenta bądź promotor lub recenzent – za zgodą autora pracy. Prace należy składać do dnia 30 października 2026 r., zaś rozstrzygnięcie konkursu nastąpi najpóźniej do dnia 27 listopada 2026 r.

Na laureatów czekają atrakcyjne nagrody pieniężne.

Formularz zgłoszenia, regulamin konkursu - pobierz (375 KB, PDF)

W dniu 16 maja 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny już po raz dziesiąty otworzył swój gmach, podczas Nocy Muzeów. W tym roku w wydarzeniu wzięło udział blisko 2300 osób zwiedzających. 

Współorganizatorami wydarzenia była: Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Instytut Pamięci Narodowej, Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego, Archiwum Państwowe w Warszawie, Archiwum Akt Nowych, oraz Stowarzyszenie „Wspólnota Polska” Oddział w Warszawie.

W imieniu Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacka Chlebnego Pan Hieronim Kulczycki – Szef Kancelarii Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego przywitał przybyłych gości oraz przedstawicieli współorganizatorów. 

Wydarzenie zostało uroczyście zainaugurowane przed gmachem Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Orkiestrę Reprezentacyjną Policji.

Zwiedzający mieli okazję obejrzeć prezentacje wystaw dokumentujących historię sądownictwa administracyjnego w Polsce, sztukę kamuflażu i tajnej komunikacji pt. „Po drugiej stronie lustra” oraz "Tajemnice Enigmy" przedstawioną przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Gościom Naczelnego Sądu Administracyjnego ponadto zaprezentowano gabinet miniatur historycznych, pokaz modeli samolotów II wojny światowej, wystawę "Braterstwo, odwaga, służba - historia Kamieni na szaniec Aleksandra Kamińskiego" z zasobu Archiwum Akt Nowych, "Ku wschodzącemu słońcu" - Rajd Warszawa - Tokio - Warszawa 1926 r. z Centralnej Biblioteki Wojskowej, wystawę planszową "Od Ziuka do Dziadka Józef Piłsudski w zbiorach Archiwum Państwowego w Warszawie", wystawę biograficzną kpt. Tadeusza Starzyńskiego z Instytutu Pamięci Narodowej, wystawę fotografii "Lech Charewicz od Warszawskiego Powiśla po Himalaje" ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej - Ogólnokrajowe Środowisko batalionu AK Kiliński oraz kolekcję Janusza Fiszera "Z królewskich gabinetów" z Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego, a także historię radiokomunikacji z Komendy Głównej Policji.

Jak w poprzednich latach, zwiedzający mogli wziąć udział w inscenizacji rozprawy sądowej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Ponadto zaprezentowano pokazy pierwszej pomocy przedmedycznej.

Dla najmłodszych gości przewidziano gry, konkursy (historyczne, plastyczne itp.) z nagrodami oraz rodzinną grę terenową „Sądowa przygoda”.

Ideą Nocy Muzeów z udziałem Naczelnego Sądu Administracyjnego było nie tylko zaprezentowanie warunków pracy sędziów i pracowników tego Sądu, lecz także jego historii, a nade wszystko pokazanie gmachu sądowego jako miejsca przyjaznego dla osób do niego przybywających.

Żywimy nadzieję, że Noc Muzeów w Naczelnym Sądzie Administracyjnym umożliwiła zrozumienie roli, jaką sądownictwo administracyjne pełniło w czasach minionych i pełni obecnie w demokratycznej Rzeczpospolitej.

Dziękujemy wszystkim gościom za przybycie i zapraszamy na kolejne edycje Nocy Muzeów w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Zapraszamy do obejrzenia relacji z wydarzenia na oficjalnej stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego na Facebooku 

W związku z wywiadem Pani Soni Otfinowskiej z Panią Dagmarą Pawełczyk-Woicką - sędzią Sądu Okręgowego w Krakowie - przewodnicząca Krajowej Rady Sądownictwa, opublikowanego w „Dzienniku Gazeta Prawna” z dnia 12 maja 2026 r. nr 90, (6759), Rzecznik Prasowy Naczelnego Sądu Administracyjnego ze względu na treści zawarte w artykule, wprowadzające w błąd opinię publiczną, informuje że sędzia NSA w st. spocz. Joanna Zabłocka złożyła egzamin sędziowski 11 października 1979 r. Następnie wykonywała zawód radcy prawnego w organach i w prowadzonej osobiście kancelarii prawnej. W okresie od sierpnia 2004 r. do października 2015 r. była sędzią Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Od 7 października 2015 r. została powołana do pełnienia urzędu sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie Prezydenta RP z 17 września 2015r.). Orzekała w Izbie Gospodarczej NSA. Z dniem 1 kwietnia 2020 r. przeszła w stan spoczynku.

            Rzecznik Prasowy NSA zwraca uwagę, że zaprezentowana w wywiadzie z Przewodniczącą Krajowej Rady Sądownictwa treść: „żona sędziego Stanisława Zabłockiego, będąc zwykłym radcą prawnym, od razu wystartowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego” jest niezgodna z prawdą, co poświadcza zaprezentowana droga zawodowa sędziego NSA w st. spocz. Joanny Zabłockiej.

sędzia NSA Sylwester Marciniak
Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego