Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

1. Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, kierując się troską i odpowiedzialnością za stan i funkcjonowanie sądownictwa administracyjnego w Rzeczpospolitej Polskiej, wyraża zaniepokojenie utrzymującym się brakiem powołań asesorów sądowych do wojewódzkich sądów administracyjnych. Obecnie ze 110 przyznanych etatów asesorskich w wojewódzkich sądach administracyjnych obsadzonych jest jedynie 30 stanowisk. Pozostałe wolne etaty asesorskie zostały objęte obwieszczeniami Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, co jednak nie doprowadziło do uzupełnienia braków kadrowych. Kolegium zwraca się z apelem o niezwłoczne podjęcie koniecznych działań zmierzających do powołania asesorów sądowych do wojewódzkich sądów administracyjnych.

2. Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w dniu 13 sierpnia 2024 r. w sprawie statusu asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych (plik do pobrania (1,3 MB, PDF)) oraz stanowisko wyrażone w dniu 25 sierpnia 2025 r. w sprawie kontrasygnowania postanowień Prezydenta RP dotyczących powołania na stanowiska asesorów sądowych w wojewódzkich sądach administracyjnych (plik do pobrania (484 KB, PDF)).
Status ustrojowy asesorów sądowych w sądach administracyjnych nie stwarza zagrożenia dla prawidłowej realizacji przez obywateli prawa do rozpoznania sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, zgodnie ze standardami wynikającymi z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 akapit drugi zdanie pierwsze Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Procedura konkursowa, w toku której kandydaci na asesorów sądowych poddawani są ocenie przez kolegia wojewódzkich sądów administracyjnych, oraz późniejsza merytoryczna ocena pracy orzeczniczej asesorów sądowych pozwalają na odpowiednią weryfikację kwalifikacji do objęcia stanowiska sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. 

3. W opinii Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, dalszy brak powołań na wolne stanowiska asesorskie istotnie utrudni sądownictwu administracyjnemu wypełnianie jego konstytucyjnej roli, zagrażając w ten sposób gwarantowanemu w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawu obywatela do rozpoznania jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez sąd.
Nie bez znaczenia jest również wymiar indywidualny dotyczący osobistej sytuacji osób ubiegających się o objęcie stanowiska asesora sądowego w sądzie administracyjnym. Przedłużająca się niepewność i stan zawieszenia może zniechęcać najlepszych kandydatów do ubiegania się o objęcie stanowiska asesora sądowego, negatywnie wpływając na przyszłość sądownictwa administracyjnego. 

Stanowisko Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie utrzymującego się braku powołań asesorów sądowych do wojewódzkich sądów administracyjnych - plik do pobrania (385 KB, PDF)

W dniu dzisiejszym odbyła się ostatnia sesja sędziego NSA Pawła Miładowskiego, który z dniem 27 lipca 2026 r. przejdzie w stan spoczynku. Pan sędzia Paweł Miładowski postanowieniem Prezydenta RP z dnia 20 czerwca 2002 r. nr  112-7-02 został powołany do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Ośrodku Zamiejscowym w Poznaniu. Po reformie sądownictwa administracyjnego orzekał w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu. Z dniem 1 stycznia 2010 r. został przeniesiony do orzekania w Izbie Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego. Orzekał w Wydziale II tej Izby.

Sprawy dotyczyły odmowy wypłaty byłym funkcjonariuszkom i funkcjonariuszom Policji wyrównania uposażenia za miesiące od stycznia do lutego 2023 r. oraz odpowiedniego przeliczenia odprawy emerytalnej, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i nagrody rocznej po wejściu w życie podwyżki uposażeń funkcjonariuszy, obowiązującej od 1 marca 2023 r.

NSA wskazał, że uposażenie policjanta oraz świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby ustala się według przepisów obowiązujących w dniu zwolnienia ze służby. Skoro funkcjonariusza zakończyli służbę przed 1 marca 2023 r., nie mogli korzystać z podwyżki uposażeń obowiązującej od 1 marca 2023 r. Przepisy nie przewidywały mechanizmu ponownego przeliczenia wcześniej ustalonych i wypłaconych świadczeń. 
NSA uznał również, że roszczenia byłych funkcjonariuszy i funkcjonariuszek Policji o wyrównanie uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych wynikających ze stosunku służbowego podlegają rozpoznaniu w drodze postępowania administracyjnego. Źródłem tych roszczeń pozostaje administracyjnoprawny stosunek służbowy, a nie stosunek pracy ani stosunek cywilnoprawny. W konsekwencji, właściwą drogą dochodzenia takich należności jest postępowanie administracyjne zakończone decyzją podlegającą kontroli sądu administracyjnego, a nie postępowanie przed sądem powszechnym. NSA odwołał się w tym zakresie zarówno do utrwalonych poglądów doktryny, jak i orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz wcześniejszego orzecznictwa sądów administracyjnych.

Odnosząc się do zarzutu niezgodności art. 41 ustawy okołobudżetowej z Konstytucją, NSA przypomniał, że sądy administracyjne mogą wyjątkowo odmówić zastosowania przepisu ustawy jedynie wtedy, gdy jego niezgodność z Konstytucją jest oczywista i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W rozpoznawanych sprawach taka sytuacja nie zachodziła.

NSA nie podzielił twierdzenia, że przepisy wprowadzające podwyżki od 1 marca 2023 r. naruszają zasadę równości. Policjanci pozostający w służbie oraz policjanci, którzy zakończyli służbę przed wejściem w życie nowych regulacji, nie znajdują się w identycznej sytuacji prawnej. Kryterium pozostawania w służbie pozostaje racjonalnie związane z celem regulacji, którym było zachęcenie funkcjonariuszy do dalszego pełnienia służby. Sam mechanizm przewidziany w art. 41 ust. 3 ustawy okołobudżetowej nie stanowił prostego wyrównania za styczeń i luty 2023 r., lecz element motywacyjny, polegający na stopniowym zwiększaniu uposażenia funkcjonariuszy pozostających w służbie w kolejnych miesiącach 2023 r. Przepisy dotyczące kształtowania wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej nie gwarantują corocznej waloryzacji wynagrodzeń od początku roku kalendarzowego. Ustawodawca dysponuje znaczną swobodą w określaniu terminu oraz zasad wprowadzania podwyżek, a Konstytucja nie nakłada obowiązku ich wprowadzania od 1 stycznia danego roku. W konsekwencji, brak było podstaw do odmowy zastosowania art. 41 ustawy okołobudżetowej ani do przyznania byłym funkcjonariuszom wyrównania świadczeń obliczonych według nowych stawek.

wyroki NSA z 15 lipca 2026 r.: III OSK 2540/25, III OSK 2539/25, III OSK 585/26, III OSK 53/25, III OSK 643/26, III OSK 593/26, III OSK 2175/25, III OSK 434/26.

W dniu 6 lipca 2026 r. delegacja Naczelnego Sądu Administracyjnego, w składzie: Prezes NSA Jacek Chlebny, Prezes WSA w Krakowie SNSA Anna Dumas, Przewodniczący Wydziału I Izby Finansowej SNSA Roman Wiatrowski, SNSA Andrzej Skoczylas, SNSA Joanna Kolanowska, SNSA Mariusz Golecki oraz asystent sędziego-główny specjalista w Kancelarii Prezesa NSA Anna Chmielarz-Grochal, złożyła oficjalną wizytę w Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Strasbourgu (Francja).

Ze strony Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w spotkaniu wzięli udział: Prezes ETPCz Mattias Guyomar, Wiceprezes ETPCz Ivana Jelić, sędzia Gilberto Felici, sędzia Erik Wennerström, sędzia Frédéric Krenc, sędzia Davor Derenčinović, sędzia Alain Chablais, sędzia Artūrs Kučs i sędzia Anna Adamska-Gallant oraz Sekretarz ETPCz Marialena Tsirli, Zastępca Sekretarza ETPCz Abel Campos oraz inni pracownicy Sekretariatu ETPCz.

Podczas spotkania odbyło się seminarium sędziów ETPCz i NSA, które otworzyli Prezes ETPCz Mattias Guyomar oraz Prezes NSA Jacek Chlebny. Następnie omówione zostały następujące tematy: standard rzetelnego procesu sądowego i niezależności sądownictwa (Fair trial standard and judicial independence), kontrola przez sądy krajowe proporcjonalności ograniczeń praw i wolności w kontekście geopolitycznym (Review by national courts of the proportionality of limitations on rights and freedoms in the geopolitical context), migracja w odniesieniu do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka: najnowsze zmiany i aktualne wyzwania (Migration and the European Court of Human Rights: recent developments and current challenges) oraz artykuł 8 Konwencji wobec ochrony prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego par tej samej płci (Article 8 of the Convention, in the context of the protection of the private and family life of same-sex couples).

Link do informacji o wizycie na stronie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

W dniu 22 czerwca 2026 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego odbyła się wspólna konferencja naukowa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk pn. „Wykorzystanie nowoczesnych technologii w celu usprawnienia postępowania administracyjnego i sądownictwa administracyjnego a realizacja praw człowieka i obywatela oraz gwarancyjnych funkcji przepisów procesowych”. 

Konferencję otworzył Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. Jacek Chlebny, który serdecznie przywitał zaproszonych gości: prof. Marcina Wiącka - Rzecznika Praw Obywatelskich, prof. Celinę Nowak - Dyrektor Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Mirosława Wróblewskiego - Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, Sławomira Ćwika – Zastępcę Przewodniczącego Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Magdę Zdyrę – Zastępcę Szefa Kancelarii Senatu, Małgorzatę Bywanis-Jodlińską – Dyrektor Krajowej Szkoły Administracji Publicznej, Monikę Krasińską – Dyrektor Departamentu Prawa i Nowych Technologii Urzędu Ochrony Danych Osobowych oraz prof. Grzegorza Sibigę – Kierownika Zakładu Prawa Administracyjnego Instytutu Nauk Prawnych PAN. Prezes NSA przywitał także Wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego – Prezesa Izby Finansowej Jana Rudowskiego, Prezesa Izby Ogólnoadministracyjnej Jerzego Siegienia oraz Sędziego Mariana Wolanina - Dyrektora Biura Orzecznictwa NSA, Sędziego Sylwestra Marciniaka – Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej NSA, Rzecznika Prasowego, a także Hieronima Kulczyckiego - Szefa Kancelarii Prezesa NSA oraz wszystkich sędziów NSA, w szczególności panelistów z grona sędziowskiego, asystentów sędziego i pracowników Naczelnego Sądu Administracyjnego. 

Następnie zaproszonych gości przywitał Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek oraz Celina Nowak - Dyrektor Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk współorganizatorzy konferencji.

W ramach konferencji uczestnicy debatowali w trzech panelach. Pierwszy został poświęcony „Komunikacji elektronicznej w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym”, gdzie swoje wystąpienia mieli prelegenci: Dagmara Gut – ekspertka w Zespole Prawa Administracyjnego i Gospodarczego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, adiunktka w Katedrze Postępowania Administracyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, sędzia NSA dr Mirosław Gdesz i prof. Grzegorz Sibiga – Kierownik Zakładu Prawa Administracyjnego Instytutu Nauk Prawnych PAN.

Problematyka wykorzystania algorytmów przez organy administracji publicznej, sędziów i uczestników postępowania administracyjnego była przedmiotem drugiego panelu, w którym kolejno swoje wystąpienia wygłosili: dr Michalina Szpyrka - adiunktka w Zakładzie Prawa Administracyjnego Instytutu Nauk Prawnych PAN, r. pr. Mirosław Wróblewski- Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych i Marek Chochowski Z-ca dyrektora Zespołu Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego Biura Rzecznika Prawo Obywatelskich.

Podczas trzeciego panelu prelegenci: Anna Felkner – członek Rady Naukowej Państwowego Instytutu Badawczego - Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej, dr Piotr Marciniak adiunkt w Zakładzie Prawa Konkurencji Instytutu Nauk Prawnych PAN oraz Patrycja Węgrzynowicz ekspertka w Wydziale Informatyki Kancelarii Prezesa NSA, pracownik Instytutu Informatyki na Wydziale Informatyki, Matematyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego przedstawili tematykę cyberbezpieczeństwa w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Konferencja pozwoliła sformułować wnioski, jak pogodzić rozwój i wykorzystanie  nowoczesnych technologii z prawami człowieka i obywatela oraz gwarancyjną wobec jednostek funkcją przepisów procesowych oraz jak umocnić dialog i współdziałanie instytucji w tym obszarze, co w ten sposób przyczyni się także do cyfrowej transformacji Polski.

Pismo Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2026 r. w sprawie orzeczeń TK (226 KB, PDF)

Pismo Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 czerwca 2026 r. (558 KB, PDF)