W dniu 16 listopada 2025 r. na portalu internetowym OKO.press opublikowany został tekst autorstwa Mariusza Jałoszewskiego „NSA manipuluje składami orzekającymi. Tak chroni wyroki neo-sędziów przed ich uchyleniem”. Ze względu na tezę postawioną w samym tytule, jak też na twierdzenia zawarte w artykule, wymaga on komentarza, albowiem zawiera treści wprowadzające w błąd opinię publiczną co do standardów postępowania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, co może mieć niszczący wpływ na zaufanie społeczne do tego sądu, konieczne do wypełniania jego roli w systemie władzy sądowniczej.
Tylko w październiku 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał 2.552 orzeczenia, a od początku 2025 r. w sądzie zapadło 22.743 orzeczeń, natomiast autor artykułu koncentruje się na siedmiu wyrokach, które zapadły w dniu 4 listopada 2025 r.
Należy w związku z tym wyjaśnić, że sprawy te dotyczyły interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. Stronami postępowania był wyłącznie organ administracji i spółka. Skargi kasacyjne od wyroków sądu pierwszej instancji zostały wniesione zarówno przez organ, jak i przez spółkę. Sprawy te były pierwotnie wyznaczone do rozpoznania na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. Na rozprawie byli obecni pełnomocnicy stron, którzy poparli wniesione przez siebie skargi kasacyjne oraz wnieśli o oddalenie skarg kasacyjnych strony przeciwnej. Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2025 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r., poz. 935. z późn. zm.), połączył wszystkie siedem spraw do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia, a następnie postanowił zawiesić postępowanie w rozpoznawanych sprawach z uwagi na pytanie prejudycjalne Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-521/21.
W dniu 18 lutego 2025 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, w którym podniesiono w szczególności, że przed zawieszeniem postępowania strony nie miały możliwości wypowiedzenia się w tej kwestii i zakwestionowano istnienie podstaw do zawieszenia postępowania, jak też celowość zawieszenia, ze względu na zagwarantowaną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę zapewnienia stronom prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Pismem z 5 marca 2025 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zwrócił się z wnioskiem o podjęcie zawieszonych postępowań podnosząc, że brak jest zagadnienia o charakterze prejudycjalnym, które uzasadniałoby ich zawieszenie. Także spółka pismem z 3 kwietnia 2025 r. wniosła o uwzględnienie wniosku o podjęcie zawieszonych postępowań. Zgodziła się ze stanowiskiem, że w sprawie nie zachodzi kwestia prejudycjalna ze względu na postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a rozstrzygnięcie Trybunału nie będzie miało wpływu na materialnoprawne zagadnienie stanowiące przedmiot każdej ze spraw, natomiast dalsze pozostawienie spraw w zawieszeniu skutkuje przedłużaniem stanu niepewności prawnej co do sytuacji spółki.
Postanowieniami z 23 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął zawieszone postępowania.
Jak wyjaśnił Przewodniczący Wydziału II Izby Finansowej NSA, po podjęciu postępowania, sprawy zostały niezwłocznie, poza kolejnością wpływu, skierowane do rozpoznania w możliwie najbliższym terminie, to jest na rozprawie w dniu 4 listopada 2025 r., zgodnie z przepisem § 26 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 805, dalej: Regulamin NSA). Przepis ten stanowi, że poza kolejnością wpływu rozpoznawane są sprawy, w których zawieszono postępowanie. Zasady ustalania składów orzekających w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zostały przedstawione w komunikacie Wydziału Informacji Sądowej z 27 października 2025 r., dostępnym na stronie internetowej NSA.
Zgodnie z przepisem § 26 ust. 1 zdanie drugie Regulaminu NSA, na rozprawę członkom składu zostały przydzielone sprawy zawieszone przez sędziego tego składu orzekającego.
Ponieważ w składzie orzekającym w dniu 4 listopada 2025 r. nie zasiadał jeden z sędziów wyznaczony do składu orzekającego w dniu 23 stycznia 2025 r., a sprawy podlegały wspólnemu rozpoznaniu ze względu na ich uprzednie połączenie, w stosunku do dwóch spraw zachodziły okoliczności przewidziane w § 26 ust. 1 zdanie drugie w związku z § 26 ust. 2 pkt 4 i § 25a ust. 4 Regulaminu NSA. Sprawy pozostające w związku ze sprawą przydzieloną w drodze losowania podlegają przydzieleniu członkom składu orzekającego, zgodnie z § 26 ust. 1 Regulaminu NSA. Okoliczności związane z uprzednim połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania, a następnie podjęciem zawieszonego postępowania, były podstawą do zastosowania powyższych regulacji, przy czym kto z członków składu będzie sędzią sprawozdawcą w tych sprawach, zostało ustalone w drodze losowania.
Zastępca Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego
sędzia NSA Iwona Bogucka