Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

9-12 listopada 2025 r. Ateny (Grecja).
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny wziął udział w posiedzeniu zarządu Stowarzyszenia Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych UE (ACA-Europe) oraz w seminarium pt.: „Zmiany klimatu/Kryzys klimatyczny – Overtourism”.

Podczas  spotkania  Naczelny  Sąd  Administracyjny  reprezentowały również:  Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Sędzia NSA Anna Dumas oraz starszy asystent sędziego–główny specjalista w Kancelarii Prezesa NSA Adrianna Szypszak.

Część robocza seminarium poświęcona była prezentacji raportu generalnego opracowanego na podstawie odpowiedzi udzielonych przez sądy członkowskie (w tym odpowiedzi przesłanych przez Naczelny Sąd Administracyjny). Podczas seminarium poruszono kwestie dotyczące zmian klimatycznych i polityki turystycznej w wymiarze międzynarodowym, unijnym i z perspektywy państw członkowskich.

Delegacja Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła także wizytę w Ambasadzie RP w Atenach, gdzie spotkała się z pełniącym obowiązki Ambasadora RP Wojciechem Ponikiewskim.

W dniu 5 listopada 2025 r. odbyła się ostatnia sesja z udziałem sędziego Jacka Brolika. Pan Sędzia przejdzie w stan spoczynku z dniem 5 stycznia 2026 r.

Pan Sędzia Jacek Brolik orzekał w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od 1995 r., od 2004 r. w Izbie Finansowej.

W okresie od 10 kwietnia 2020 r. do 11 lipca 2025 r. był Prezesem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

W dniach 26-28 października 2025 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego odbyły się warsztaty szkoleniowe dla sędziów i asystentów sędziów pt. „Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu” współorganizowane przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz Akademię Prawa Europejskiego w Trewirze (ERA) w ramach programu Unii Europejskiej „Współpraca z sędziami krajowymi w dziedzinie prawa ochrony środowiska”. Konferencję otworzył Wiceprezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej sędzia Jerzy Siegień.

W warsztatach uczestniczyli sędziowie, asesorzy i asystenci sędziów 
z NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Gliwicach, Krakowie, Olsztynie, Opolu, Rzeszowie, Wrocławiu i Warszawie.

Warsztaty obejmowały zagadnienia dotyczące naukowych i technicznych aspektów zanieczyszczenia powietrza i hałasu w środowisku, głównych celów i elementów dyrektywy w sprawie jakości powietrza oraz dyrektywy w sprawie hałasu w środowisku, planów dotyczących jakości powietrza, sporów sądowych dotyczących jakości powietrza i hałasu, dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących czystego powietrza i hałasu w środowisku w UE, egzekwowania przepisów prawa UE na poziomie krajowym oraz dialogu polskich sądów z TSUE.

Wykładowcami podczas seminarium byli akademicy, praktycy i sędziowie administracyjni z Austrii, Grecji, Niemiec, Szwecji oraz z Polski.

"Program warsztatów "Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu" (PL) (1.9 MB)
"Program warsztatów "Unijne i krajowe przepisy dotyczące jakości powietrza i hałasu" (EN) (1.9 MB)

W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej informacjami, a także pytaniami kierowanymi do Wydziału Informacji Sądowej NSA, dotyczącymi sposobu wyznaczania składów orzekających i zasad przydziału spraw, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że kwestie te uregulowane są w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. - Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 805), wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 43 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 Regulaminu, przewodniczący wydziału orzeczniczego ustala terminy i składy orzekające posiedzeń jawnych i niejawnych. Ustalając te terminy, przewodniczący wydziału orzeczniczego wyznacza do każdego składu orzekającego dodatkowo jednego sędziego zastępcę; w przypadku konieczności dokonania zmiany w składzie orzekającym sędzia zastępca wchodzi do składu orzekającego. Prezes Izby, na podstawie § 23 pkt 3 Regulaminu, zatwierdza ustalone przez przewodniczącego wydziału orzeczniczego terminy i składy orzekające posiedzeń jawnych i niejawnych na kolejne okresy trzymiesięczne. 

Przydział spraw sędziom reguluje rozdział 6 Regulaminu. Zgodnie z § 25a Regulaminu, sprawy przydzielane są sędziom w drodze losowania. Losowanie to przeprowadza się nie później niż w terminie pięciu dni roboczych od dnia zatwierdzenia przez Prezesa Izby planu posiedzeń na podstawie § 23 pkt 3 (§ 25a ust. 2 Regulaminu). Losowanie spraw ma zatem miejsce już po ustaleniu składu orzekającego.

Sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów. Pula spraw wyznaczonych do losowania w miesiącu, którego dotyczy zatwierdzony przez Prezesa Izby plan posiedzeń, obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu, w tym odrębnie sprawy rozpoznawane na posiedzeniach niejawnych, a także odrębnie sprawy podlegające rozpoznaniu poza kolejnością wpływu. Losowanie przeprowadza się w ten sposób, że jednakowe kartki z odrębnie wypisanymi sygnaturami spraw umieszcza się w nieprzezroczystym pojemniku, z którego kolejno losuje się niezbędną liczbę spraw dla danego sędziego. Z puli spraw, spośród której dokonuje się losowania dla danego sędziego wyłącza się sprawy, w których podlega on wyłączeniu oraz sprawy, w których skład orzekający został wyznaczony w drodze losowania na podstawie § 29 Regulaminu. W zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przewodniczący Wydziału wskazuje skład orzekający, w tym jego przewodniczącego oraz sędziego sprawozdawcę i przydziela  wylosowane sprawy podlegające rozpoznaniu na tym posiedzeniu, zgodnie z § 26 ust. 1 Regulaminu.

Regulamin w § 29 ust. 1 przewiduje również sytuacje, gdy skład orzekający wyznaczany jest w drodze losowania, ma to miejsce w przypadku wyłączenia sędziego, w przypadkach badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności albo rozpoznania zażalenia na postanowienie wydane na skutek rozpoznania wniosku o badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania. Natomiast na podstawie § 29 ust. 1 Regulaminu, sędzia sprawozdawca może wystąpić z wnioskiem do Prezesa Izby o wyznaczenie składu orzekającego w drodze losowania, jeżeli przemawiają za tym szczególnie uzasadnione względy, losowanie składu następuje, jeżeli Prezes Izby uwzględni wniosek.

Przedstawione zasady wskazują, że w Naczelnym Sądzie Administracyjnym sprawy podlegające rozpoznaniu w składach kolegialnych są przydzielane każdemu z sędziów na podstawie losowania, które ma miejsce już po ustaleniu członków składu. Z tego względu dobór spraw do rozpoznania przez dany skład orzekający ma charakter losowy w odniesieniu do całego składu orzekającego, a nie tylko do sędziego sprawozdawcy. W momencie ustalania składu nie jest wiadome, jakie sprawy skład ten będzie rozpoznawał. 

Zastępca Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej
Naczelnego Sądu Administracyjnego
sędzia NSA Iwona Bogucka 

W dniu 24 września 2025 r. wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego pisma Prokuratora Generalnego skierowane do sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3). W treści pism stwierdzono, że dalsze orzekanie tych sędziów „(…) może zostać ocenione in concreto jako określone w art. 231 § 2 k.k. przekroczenie uprawnień albo być uznane za stypizowane w art. 227 k.k. przywłaszczenie funkcji publicznej”. Wskazano także na możliwość żądania zwrotu od sędziego „na zasadzie regresu” wypłaconych kwot w związku z wyrokami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

W konkluzji Prokurator Generalny wezwał adresatów pism do „zaprzestania podejmowania czynności w charakterze sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego”.  

1.     W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sam fakt powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej powołaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie może być uważany za wyłączną i jedyną podstawę do uznania jego udziału w składzie orzekającym za naruszający prawo strony do niezawisłego, bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (dalej: KPP) – np. wyrok TSUE z 4 września 2025 r., „R” S.A. przeciwko AW „T” sp. z o.o., C-225/22, ECLI:EU:C:2025:649, pkt 50 i powołany tam wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015. Odmowa uznania przez Trybunał Sprawiedliwości statusu niezawisłego i bezstronnego sądu wymaga uwzględnienia wielu innych przesłanek rozpatrywanych łącznie i dotyczących konkretnych okoliczności faktycznych (wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r., L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21, ECLI:UE:C:2023:1015, pkt 77). Okoliczności przywołane w tym wyroku przez Trybunał nie zaistniały wobec sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej udzielał także odpowiedzi na pytania prejudycjalne Naczelnego Sądu Administracyjnego zadawane przez składy z udziałem sędziów powołanych po 2018 r. (np. wyroki TSUE z 29 kwietnia 2025 r., E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, C-453/23, ECLI:UE:C:2025:285 i 8 maja 2025 r., L. s.c. przeciwko Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej, C‑405/24, ECLI:EU:C:2025:335). W żadnej ze spraw Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie zakwestionował udziału tych sędziów w składach orzekających. Europejski Trybunał Praw Człowieka również nigdy nie stwierdził naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: EKPC) w związku z udziałem w orzekaniu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych po 2018 r.

2.     Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego dostrzega potrzebę wykonania przez władzę ustawodawczą, w sposób zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP), wyroku pilotażowego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21, § 329). Wykonanie wyroku pilotażowego nie leży w kompetencji władzy sądowniczej, która sprawuje wymiar sprawiedliwości, nie leży w kompetencji administracji sądowej i w żadnym razie nie może również polegać na faktycznych działaniach władzy wykonawczej zmierzających do odsunięcia od orzekania sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych po 2018 r.

3.     Na podstawie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) strony mogą złożyć wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W wyniku takiego postępowania sędzia może zostać wyłączony od rozpoznania sprawy. Od dnia 15 lipca 2022 r. (czyli wejścia w życie tego przepisu) do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęły sześćdziesiąt trzy takie wnioski.

4.     Naczelny Sąd Administracyjny i wojewódzkie sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działań podejmowanych przez administrację publiczną (art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 p.u.s.a.). Statystyczny czas rozpoznania skargi kasacyjnej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym od dwóch lat zmniejsza się i obecnie nie przekracza dwudziestu miesięcy. W wojewódzkich sądach administracyjnych czas rozpoznania skargi nie przekracza pięciu miesięcy. Zaprzestanie orzekania przez trzydziestu ośmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku pism Prokuratora Generalnego doprowadziłoby do poważnych utrudnień w pracy Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego skutkiem byłoby naruszenie, gwarantowanego na podstawie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC i art. 47 KPP, prawa obywatela do rozpoznania sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki.

Przewodniczący Kolegium

Naczelnego Sądu Administracyjnego

Jacek Chlebny

Uchwała Kolegium NSA (PDF 691 kB) (690 KB, PDF)