Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W dniu 31 stycznia 2024 r. odbyła  się uroczystość związana ze sprowadzeniem z Wielkiej Brytanii do Polski doczesnych szczątków prof. dr. Bronisława Hełczyńskiego (1890-1978), Pierwszego Prezesa Najwyższego Trybunału Administracyjnego (1934-1939), Szefa Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP Ignacego Mościckiego (1931-1934), Ministra Spraw Zagranicznych Rządu RP na Uchodźstwie (1974-1976), oraz jego małżonki Natalii Hełczyńskiej z domu Kulczyckiej (1901-1979).

Msza święta żałobna z asystą honorową odbyła się o godz. 15:00 w kościele pw. św. Karola Boromeusza przy ulicy Powązkowskiej w Warszawie, po czym nastąpiło odprowadzenie do grobu rodzinnego na Starych Powązkach (kwatera 158, rząd 2, miejsca 28,29,30).

Naczelny Sąd Administracyjny w trakcie uroczystości był reprezentowany przez Prezesa Izby Finansowej sędziego NSA Jana Rudowskiego, Szefa Kancelarii Prezesa NSA Hieronima Kulczyckiego, kierownika Sekretariatu Izby Finansowej Dorotę Lato, dr. Krzysztofa Zaorskiego z Kancelarii Prezesa NSA.

W trakcie uroczystości odczytano list okolicznościowy Prezesa NSA Jacka Chlebnego. Przedstawiono w nim drogę życiową śp. prof. Bronisława Hełczyńskiego, jego działalność naukową oraz w ramach przedwojennego sądownictwa administracyjnego, sprawowane w kraju i na emigracji funkcje oraz najważniejsze osiągnięcia.  

W dniu 30 stycznia 2024 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego gościła Pani Wanda Plummer - córka prof. Bronisława Hełczyńskiego, wraz z najbliższą rodziną. Wizycie towarzyszyło otwarcie okolicznościowej wystawy pt. Bronisław Hełczyński (1890-1978) – działacz państwowy, sędzia, uczony, przybliżającej sylwetkę i osiągnięcia ostatniego Pierwszego Prezesa NTA.

Naczelny Sąd Administracyjny podczas spotkania reprezentował Prezes Izby Finansowej i Szef Kancelarii Prezesa NSA oraz pracownicy NSA, którzy przygotowali wystawę okolicznościową. Pani Wanda Plummer przedstawiła swoje osobiste refleksje na temat losów i działalności swojego Ojca. W trakcie spotkania Prezes Jan Rudowski wręczył Pani Wandzie Plummer medal okolicznościowy wybity z okazji 100. rocznicy utworzenia Najwyższego Trybunału Administracyjnego. Na jej ręce przekazano także list okolicznościowy Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, adresowany do Rodziny śp. prof. Bronisława Hełczyńskiego.

W dniu 25 stycznia 2024 r. Wiceprezes Naczelnego Sądu Administracyjnego – Prezes Izby Finansowej NSA sędzia Jan Rudowski wziął udział w uroczystości wręczenia aktów powołania do pełnienia urzędu na stanowiskach sędziowskich i asesorskich. Ślubowanie wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy, w związku z powołaniem do pełnienia urzędu, złożyła Maria Wiktoria Mikolik, powołana na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Panie i Panowie Sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, Koleżanki i Koledzy,

w dniu 3 stycznia 2024 r. otrzymałem „List otwarty Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego”. List został upubliczniony na stronie internetowej Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych i Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”. Chciałbym zwrócić Państwa uwagę na następujące okoliczności:

I. Ze zdziwieniem i troską przyjmuję wybraną przez Zarząd Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych formę komunikacji. Nie odmówiłbym spotkania z Przewodniczącą Zarządu Stowarzyszenia Panią Sędzią NSA Aleksandrą Wrzesińską-Nowacką, a także z pozostałymi Członkami Zarządu: Panią s. NSA w st. spoczynku Izabellą Kulig-Maciszewską oraz Paniami i Panami Sędziami Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: s. Renatą Detka (WSA w Kielcach), s. Pawłem Grońskim (WSA w Warszawie), s. Barbarą Kołodziejczak-Osetek (WSA w Warszawie), s. Jackiem Niedzielskim (WSA w Gorzowie Wielkopolskim) i s. Marią Zawadzką (WSA w Krakowie). Z Panią s. NSA Aleksandrą Wrzesińską-Nowacką wspólnie, w tym samym budynku, od wielu lat pełnimy służbę sędziowską.

II. W piśmie sformułowano następujące oczekiwania wobec Prezesa NSA:

1) wycofanie ogłoszonych i niezakończonych konkursów na wolne stanowiska sędziowskie w wojewódzkich sądach administracyjnych i na stanowiska asesorów w tych sądach, a także zaniechanie ogłaszania nowych konkursów w tych sądach,

2) zaniechanie powoływania do składów orzekających sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym po 2018 roku,

3) wyłączenie z losowania do składów sądu mających rozpoznać wniosek, o którym mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sędziów, o których mowa w pkt 2,

4) zaniechanie losowania do składów sądu dyscyplinarnego sędziów, o których mowa w pkt 2.

Działania każdego organu, zarówno sądowego, jak i administracji publicznej, muszą znajdować podstawę prawną w obowiązujących przepisach prawa. Szkoda, że w piśmie zabrakło ich wskazania. Prezes NSA nie ma kompetencji odnośnie do wyżej wymienionych działań w pkt 2–4. Zauważam przy tym, że ewentualne podejmowane w tym zakresie czynności Prezesa NSA mogłyby również naruszać niezawisłość sędziów. Odnosząc się do udziału sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po 2018 roku w rozpoznaniu wniosku złożonego na podstawie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dodatkowo wypada zwrócić uwagę na możliwość zgłoszenia w sposób skuteczny żądania wyłączenia sędziego przez stronę postępowania albo samego sędziego (np. postanowienia NSA z 5 kwietnia 2023 r. i z 12 kwietnia 2023 r. w sprawie I FSK 2040/22). Odnośnie do pkt 1 w zakresie już prowadzonych konkursów na stanowiska asesorów i sędziów w wojewódzkich sądach administracyjnych, ich gospodarzem jest Krajowa Rada Sądownictwa. Obowiązujące przepisy nie przewidują „cofnięcia ogłoszenia” skutkującego wstrzymaniem albo zakończeniem toczącego się już postępowania o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego lub mianowanie na stanowisko asesora sądowego. Innym natomiast zagadnieniem jest możliwość i celowość wstrzymania postępowań z udziałem kandydatów na stanowiska sędziowskie lub asesorskie przez samą Krajową Radę Sądownictwa ze względu na potrzebę wykonania wyroku pilotażowego ETPC z 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce oraz wezwanie skierowane do członków Krajowej Rady Sądownictwa, które zostało zawarte w uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego w kontekście pozycji ustrojowej oraz funkcji Krajowej Rady Sądownictwa w demokratycznym państwie prawnym (M.P. z 2023 r. poz. 1457). Będąc – na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 1 Konstytucji – członkiem Krajowej Rady Sądownictwa nie brałem udziału w jej pracach ze względu na wątpliwości co do prawidłowości sędziowskiego składu Rady, które były formułowane w licznych orzeczeniach NSA (np. wyrok NSA z 6 maja 2021 r., II GOK 2/18), TSUE i ETPC. Z tych też względów rozważam potrzebę, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA, czasowego wstrzymania nowych obwieszczeń o wolnych stanowiskach asesorskich i sędziowskich w wojewódzkich sądach administracyjnych. Jednocześnie nie można nie zauważać, że postulowane w piśmie Stowarzyszenia – nawet czasowe – wyłączanie z pracy orzeczniczej sędziów, których powołano na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa złożony w 2018 r. i w latach następnych, będzie wiązać się z dodatkowymi obowiązkami orzeczniczymi pozostałych sędziów w celu zapewnienia stronom prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, gwarantowanego przez art. 45 Konstytucji, art. 6 EKPC i art. 47 KPP. Obywatele nie mogą ponosić negatywnych skutków spowolnienia tempa załatwienia ich spraw. Korzystna tendencja rozpoznawania większej liczby spraw niż wpływa do NSA, z której jesteśmy dumni, może zostać odwrócona. Naczelny Sąd Administracyjny w minionym roku wielkim wysiłkiem wszystkich sędziów opanował wpływ spraw i zmniejszył ich zaległość, i to pomimo znaczącego wzrostu ilości spraw wpływających do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do NSA w 2023 r. wpłynęły 24 644 sprawy, a zatem o blisko 1 200 więcej niż w 2022 r., w którym wpłynęło 23 448 spraw. Liczba skarg kasacyjnych w 2023 r. jest najwyższa w historii NSA i wynosi 19 645. W 2023 r. zostały załatwione 25 653 sprawy, dla porównania w 2022 roku załatwiono 21 530 spraw. Wymienione liczby przynoszą obywatelom nadzieję na rozpoznanie ich sporów z administracją w szybszym niż dotychczas terminie. Sprawność postępowania w wojewódzkich sądach administracyjnych, mierzona statystycznym średnim czasem rozpoznania sprawy, nie przekracza 5 miesięcy. Osiągnięcie tak bardzo dobrych wyników sprawności postępowania wymagało wiele trudu i osobistego Państwa zaangażowania, za co bardzo dziękuję.

W dniu 10 listopada 2023 r. w siedzibie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przeddzień 105. Rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, odbyła się konferencja „Wolna-Niepodległa”. Konferencję otworzył Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny, który przywitał zaproszonych gości, m. in. Dyrektora Zespołu Szkół Stenotypii i Języków Obcych Pana Arkadiusza Olejniczaka oraz Wicedyrektor Panią Aleksandę Lizurej, jak również gości zagranicznych: Pana Aleksandra Radicę i Panią Oksanę Romanowicz oraz ks. Witalija Porowczuka - przedstawicieli Harcerskiego Hufca "Wołyń" Harcerstwa Polskiego w Ukrainie i Ukraińskiej Skautowej Organizacji PŁAST z Kamieńca Podolskiego i Równego. 

Podczas konferencji Pan Minister Andrzej Dera - Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w imieniu Prezydenta RP wręczył zasłużonym pracownikom Naczelnego Sądu Administracyjnego odznaczenia państwowe – Medale za Długoletnią Służbę, nadawane za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej w służbie Państwa. Złoty medal otrzymał Pan Piotr Stodółkiewicz - główny specjalista w Wydziale Informatyki NSA.

Uczestnicy konferencji wysłuchali także wykładu pod tytułem „Odrodzona Rzeczpospolita - mozaika prawna, gospodarcza i kulturowa”. Wykład wygłosił Pan Profesor Grzegorz Nowik - Zastępca Dyrektora do Spraw Naukowych Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.

Warszawa. W dniach 25-29 września 2023 r. na stażu ogólnym w Naczelnym Sądzie Administracyjnym przebywali sędziowie z Austrii: David Kaspar - sędzia Krajowego Sądu Administracyjnego w Grazu oraz Peter Berger - sędzia Krajowego Sądu Administracyjnego w Salzburgu. Staż został zorganizowany w ramach programu wymiany stażowej Europejskiej Sieci Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (European Judicial Training Network, EJTN). Podczas stażu sędziowie zostali przyjęci przez Prezesa NSA Jacka Chlebnego, jak również przez Prezesa Izby Ogólnoadministracyjnej sędziego NSA Jerzego Siegienia i Przewodniczącą Wydziału II w tej Izbie sędzię NSA Małgorzatę Miron. Stażyści odbyli szereg spotkań roboczych z sędziami NSA: Piotrem Korzeniowskim (Izba Ogólnoadministracyjna), Romanem Wiatrowskim i Tomaszem Kolanowskim (Izba Finansowa) oraz Joanną Wegner (Izba Gospodarcza), pełniącą funkcję tutora w trakcie stażu, dzięki którym mieli okazję zapoznać się z praktycznymi aspektami funkcjonowania wszystkich Izb NSA.Goście wzięli udział w charakterze publiczności w rozprawach w Wydziale I i II Izby Ogólnoadministracyjnej NSA w sprawach dotyczących prawa o ruchu drogowym i ochrony zabytków, a także w Wydziale IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawach dotyczących cudzoziemców, m.in. dotyczących tymczasowej ochrony międzynarodowej. Odbyli również spotkania z Prezesem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - sędzią NSA Wojciechem Mazurem oraz Wiceprezesem tego Sądu sędzią WSA Pawłem Grońskim. Stażyści zapoznali się również z działalnością Biura Orzecznictwa NSA (podczas spotkania z Naczelnikiem Wydziału II sędzią NSA w st. spocz. Adamem Bącalem) oraz Wydziału Informacji Sądowej NSA, gdzie spotkali się z sędzią NSA Iwoną Bogucką - Zastępcą Przewodniczącego Wydziału Informacji Sądowej oraz jej współpracownikami.

Szanowni Państwo,

Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA rozpatruje każdego roku informację Prezesa o rocznej działalności Sądu. Przedstawiam dziś Państwu informację dotyczącą działalności NSA w 2022 roku. Ponieważ jest już prawie półrocze kolejnego roku, nie sposób zupełnie oderwać się od bieżących wydarzeń, do których będę również nawiązywał.

W Zgromadzeniu, na którym przedstawiana jest roczna informacja o działalności NSA, tradycyjnie bierze udział Prezydent Rzeczypospolitej Polski albo jego Przedstawiciel. Bardzo cieszę się z udziału w Zgromadzeniu Pana Ministra Andrzeja Dery.

Dziś po raz pierwszy w naszym Zgromadzeniu biorą udział Prezes TSUE prof. Koen Lenaerts i Pierwszy Rzecznik Generalny TSUE prof. Maciej Szpunar. Obecność Prezesa Trybunału i jego Pierwszego Rzecznika Generalnego traktuję jak jedną z rzeczywistych i bezpośrednich form dialogu pomiędzy Trybunałem Sprawiedliwości z sądami krajowymi. Dla mnie jest to również okazja do przedstawienia naszych osiągnięć i podzielenia się problemami i wyzwaniami, przed którymi stoi polskie sądownictwo administracyjne.

Szczegółowa analiza dorobku NSA i 16 wojewódzkich sądów administracyjnych w 2022 r. została przedstawiona w pisemnej informacji. Została ona doręczona przed Zgromadzeniem sędziom NSA, wojewódzkim sądom administracyjnym, przedstawicielom wszystkich środowisk prawniczych, w tym dziekanom wydziałów prawa i administracji oraz naczelnym i centralnym organom administracji publicznej, samorządowym kolegiom odwoławczym, a także innym podmiotom, których orzecznictwo podlega kontroli sądów administracyjnych.

Dziś zwrócę uwagę tylko na niektóre z ważnych dla sądownictwa administracyjnego problemów, między innymi, sprawności postępowania i dialogu z TSUE.

W 2022 r. do wojewódzkich sądów administracyjnych wpłynęło 77 118 skarg. Wojewódzkie sądy administracyjne załatwiły ponad 95 % rocznego wpływu.

Średni czas załatwienia sprawy w wojewódzkich sądach administracyjnych wyniósł niewiele ponad cztery miesiące, przy czym w terminie do 4 miesięcy załatwiono ponad połowę spraw (53,12%). To są bardzo dobre wyniki. Wobec tego, że ok. 70 proc. spraw kończy się prawomocnie w sądzie I instancji, to oznacza że prawo obywatela do sądu zostaje zaspokojone w tych sprawach w bardzo krótkim, kilkumiesięcznym terminie.

Wojewódzkie sądy administracyjne uwzględniły ponad 1/3 wniesionych skarg (33,39%). Podobny wskaźnik utrzymywał się w latach poprzednich. Można zatem stwierdzić, że w niemal w co trzeciej sprawie sąd administracyjny I instancji przyznawał obywatelowi rację w sporze z administracją.

Na liczbę wpływających spraw do NSA wpływ ma tzw. wskaźnik zaskarżalności orzeczeń wydanych w wojewódzkich sądach administracyjnych. Podobnie jak w latach poprzednich wyniósł ono około 24 %. Niemal zatem w co czwartej sprawie załatwionej w sądzie I instancji wniesiono środek zaskarżenia. Pamiętać przy tym należy o braku tzw. przedsądu w NSA, co oznacza, że każdy wniesiony środek zaskarżenia wywołuje skutek w postaci obowiązku pełnego rozpoznania sprawy. Wydaje się, że wysoka liczba wnoszonych skarg kasacyjnych wynika również ze stosunkowo niskich wpisów sądowych o charakterze stałym. Wypada przy tym zauważyć, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu wymaganego przed sądem I instancji a wysokość wpisów nie uległa zmianie od 20 lat.

W 2022 r. do NSA wpłynęło 17 879 skarg kasacyjnych, a ogółem razem z zażaleniami ponad 23 tys. spraw wpłynęło do NSA. Najwięcej spraw dotyczyło podatków – prawie 40 %. W latach sprzed pandemii wpływ skarg kasacyjnych i zażaleń utrzymywał się na w stabilnym poziomie ok. 22-25 tys. W ubiegłym roku wróciliśmy zatem do wpływu sprzed pandemii.

NSA rozpoznał 16 192 skarg kasacyjnych, czyli ponad 90 % wpływu.

Izba Finansowa była jedyną Izbą, która opanowała wpływ. Izba Finansowa jest praktycznie w pełni obsadzona i nie ma braków kadrowych, co odróżnia ją od pozostałych Izb.

W NSA na koniec 2022 roku - na 127 przyznanych etatów było 107 stanowisk sędziowskich obsadzonych. W dniu naszego Zgromadzenia ponad 20 etatów jest w dalszym ciągu nie obsadzonych.

Dostrzegając problem sprawności postępowania przed NSA, w drugiej połowie ubiegłego roku podjęliśmy działania zmierzające do poprawy szybkości postępowania, m.in. znacząco zwiększyła się liczba pracowników merytorycznych (asystentów) w Izbach, zmniejszyła się liczba sędziów w Biurze Orzecznictwa, Kolegium NSA podwyższyło tzw. pensum sędziego, czyli liczbę spraw przydzielanych sędziemu do rozpoznania jako sprawozdawcy.

Bardzo dziękuję sędziom za przyjęcie na siebie większego wysiłku i zrozumienie potrzeby przyspieszenia załatwiania spraw w NSA. Mamy już tego wymierne efekty. Obecnie wskaźnik sprawności postępowania w NSA wynosi około 16 miesięcy i to pomimo wzrostu wpływu spraw w stosunku do roku ubiegłego. Przypomnę, że jeszcze niedawno czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy wynosił ponad dwa lata.

Utrzymaniu dobrej sprawności postępowania musi towarzyszyć wparcie pracowników merytorycznych (asystentów sędziów). Rozwiązaniem alternatywnym byłoby zwiększenie liczby etatów sędziowskich, a tego chciałbym uniknąć.

Dotychczasową proporcję „jeden sędzia jeden asystent” uważam za minimalną i nie spełniającą już uzasadnionych oczekiwań wynikających z obciążenia sprawami i skalą ich trudności. Warunki lokalowe do stopniowego zwiększenia liczby asystentów powstaną w styczniu przyszłego roku w związku uzyskaniem przez NSA dodatkowej powierzchni biurowej zwolnionej przez WSA w Warszawie, który otrzyma nową siedzibę. Wierzę, że poprawią się również wówczas warunki pracy wszystkich sędziów NSA.

Dobre i realne prognozy sprawności postępowania mogą zostać zagrożone w razie przeniesienia spraw dyscyplinarnych i testowych sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych i wojskowych do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wejście w życie uchwalonej ustawy o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym będzie wiązać się ze spowolnieniem tempa załatwienia spraw obywateli, przedsiębiorców czy podatników. Nowelizacja zakłada załatwianie spraw testowych i dyscyplinarnych w krótkich, kilkunastodniowych terminach, a więc poza kolejnością. W konsekwencji obywatel będzie czekał dużo dłużej na rozpoznanie sprawy w NSA. Korzystna tendencja tempa rozpoznawania spraw w NSA, z której jesteśmy dumni, zostanie niestety odwrócona.

W 2022 r. polskie sądy administracyjne wystąpiły do TSUE z pytaniami prejudycjalnymi w 8 sprawach, w tym 5 pytań skierował NSA a 3 wojewódzkie sądy administracyjne. Cztery pytania sformułowano w Izbie Finansowej a jedno w Izbie Gospodarczej.

Formułowane pytania miały doniosłe znaczenie nie tylko dla krajowego porządku prawnego ale i prawa Unii.

Tytułem przykładu, warto zwrócić uwagę na pytanie prejudycjalne NSA z 23 lutego 2022 r., I FSK 1712/18, na które TSUE odpowiedział w dniu 20 kwietnia 2023 r. Pytanie dotyczyło kwalifikacji - jako dostawy albo usługi - świadczeń w  punktach ładowania pojazdów elektrycznych w świetle dyrektywy VAT (w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej). Trybunał, udzielając odpowiedzi, podzielił stanowisko prezentowane przez NSA i uznał tego rodzaju świadczenia dla użytkowników pojazdów elektrycznych za „dostawę towarów” w rozumieniu art. 14 ust. 1 powołanej dyrektywy 2006/112.

NSA odwoływał się również do art. 6 ust. 1 EKPC i orzecznictwa ETPC, między innymi, w sprawach dotyczących przewlekłości postępowań administracyjnych lub bezczynności organów administracji i zasądzanych z tego tytułu sum pieniężnych (art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a.), jak również w sprawach przewlekłości postępowań przed sądami administracyjnymi.

NSA odwołał się do art. 6 EKPC także w związku z rozpoznawaniem spraw na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisów covidowych i wyjaśnił, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu przez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym pod warunkiem umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie na piśmie.

Dla polskiego porządku prawnego istotne znaczenie mają uchwały NSA podejmowane w składach powiększonych, zazwyczaj siedmioosobowych, które ze względu na ich wiążący charakter zapobiegają powstawaniu rozbieżności w orzecznictwie. NSA w 2022 roku podjął łącznie 9 uchwał, w tym 2 w trybie abstrakcyjnym na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. Przykładem uchwały mającej doniosłe znaczenie prawne i społeczne była uchwała podjęta w Izbie Ogólnoadministracyjnej w dniu 30 czerwca 2022 r., I OPS 1/22.  NSA stwierdził, że dla stwierdzenie przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., konieczne jest istnienie normy prawa materialnego a nie wystarczą skutki wynikające z zawarcia umowy cywilnoprawnej.

Kognicja sądów administracyjnych, poza badaniem legalności ostatecznych rozstrzygnięć władczych organu obejmuje również kontrolę innych aspektów działalności administracji publicznej, m.in.: bezczynności i przewlekłości postępowania.  

Skarżącym przyznawano tytułem zadośćuczynienia od organów administracji publicznej z powodu ich bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania sumy pieniężne (3480) a organom wymierzano grzywny (218).

Sądy pierwszej instancji wymierzały organom grzywny za nieprzekazanie w terminie 30 dni akt sądowi w związku z wniesioną skargą [1].

Sądy administracyjne stosunkowo natomiast rzadko korzystają z możliwości sygnalizacji organowi wyższej instancji o stwierdzonych uchybieniach w toku rozpoznawania sprawy (art. 155 § 1 p.p.s.a., wydano 4 postanowienia sygnalizacyjne).

Szanowni Państwo,

Sądownictwo administracyjne w Europie, niezależne od zróżnicowanych form organizacyjnych albo przyznanych kompetencji, realizuje podobne zadania. Gwarantuje  rządy prawa, w których to prawo określa podstawę i granice władczego działania państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje w dialogu orzeczniczym TSUE i ETPC, utrzymuje żywe i bliskie stosunki ze wspólnotą europejskich sądów administracyjnych i sędziów tych sądów.

Dialog między Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej a Naczelnym Sądem Administracyjnym przynosi nam – sędziom administracyjnym – satysfakcję. Dialog, odbywający się za pomocą procedury odesłania prejudycjalnego, przyczynia się do rozwoju prawa UE i porządku krajowego.

Działalności NSA na forum europejskim nie ogranicza się do pytań  prejudycjalnych.

Od wielu lat NSA jest reprezentowany w Zarządzie Stowarzyszenia Rad Stanu i Najwyższych Sądów Administracyjnych Unii Europejskiej (ACA-Europe).

Nasz Sąd jest także członkiem Zarządu Międzynarodowego Stowarzyszenia Najwyższych Sądów Administracyjnych.

W ubiegłym roku gościliśmy w NSA wielu sędziów z państw członkowskich UE odbywających wizyty studyjne a nasi sędziowie odbywali staże zagraniczne i brali udział w licznych zagranicznych konferencjach i seminariach.

Miniony rok miał szczególne znaczenie dla sądownictwa administracyjnego, ponieważ 100 lat temu, ustawą z dnia 3 sierpnia 1922 r., został powołany Najwyższy Trybunał Administracyjny. Uroczyste obchody stulecia NTA z udziałem Prezydenta RP, przedstawicieli TSUE, najwyższych sądów administracyjnych i rad stanu państw członkowskich UE odbywały się na Zamku Królewskim w Warszawie. Przypomnę, że dla upamiętnienia 100-lecia NTA, w poczuciu więzi z jego sędziami, przygotowaliśmy publikację na temat konstytucyjnych wolności i praw we współczesnym orzecznictwie sądów administracyjnych.

Panie i Panowie Sędziowie NSA,

Dziękuję za wkład w orzecznictwo sądów administracyjnych i budowanie ich autorytetu.

Dziękuję także administracji sądowej za tworzenie dobrych warunków do funkcjonowania Sądu.