Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 września 2025 r. oddalił skargę kasacyjną Gminy […] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 18 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 260/22 oddalającego skargę Gminy […] na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Kielcach z 11 kwietnia 2022 r. nr 7/2022 w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej gminy.

W motywach ustnych wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istota sprawy sprowadza się do negowania stanowiska, zgodnie z którym zobowiązanie finansowe zaciągnięte przez Gminę […] wobec spółki na podstawie umów opcji call zawartych w ramach realizowanego modelu sfinansowania zadania własnego powierzonego spółce […] polegającego na modernizacji i rozbudowie pływalni miejskiej, stanowią tytuł dłużny w rozumieniu art. 72 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r poz. 305 z późn.zm.), dalej "u.f.p.".

W rozpatrywanej sprawie przeanalizowano treść umów opcji call, a następnie dokonano oceny ich skutku ekonomicznego i stwierdzono, że tytuły dłużne obejmują zobowiązania wynikające ze stosunków prawnych – które nazwą odpowiadają tytułom dłużnym – oraz z innych – które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umów kredytów i pożyczek. Świadczeniem głównym inwestora o charakterze pieniężnym i podlegającym zwrotowi w całości był jednorazowy wkład pieniężny w wysokości […] zł za objęcie udziałów w spółce. Celem pozyskania środków było finansowanie realizacji zadania własnego Gminy. Na skutek zawarcia umów opcji call Gminie sprzedano udziały w spółce miejskiej nabyte uprzednio przez inwestora, jednakże w umowach tych wskazane zostały takie podstawy ustalenia ceny sprzedaży Gminie udziałów objętych przez inwestora, które uzależniają tę cenę od dwóch jej składowych, przy czym – co istotne – pierwszy z możliwych do wyodrębnienia elementów ceny sprzedaży udziałów jest stały, a drugi zmienny.
Stałym elementem ceny sprzedaży udziałów jest tzw. kwota podstawowa wynosząca […] zł za 1 udział. Natomiast zmiennym jest kwota waloryzacji. Kwota ta jest bowiem naliczana od kwoty podstawowej na podstawie określonej formuły – wzoru, przy założonej stopie referencyjnej będącej składnikiem stopy waloryzacji WIBOR 6M powiększonej o 3,00 punkty procentowe w stosunku rocznym.

Tym samym, zawarcie umów opcji call skutkuje obowiązkiem nie tylko zapłaty inwestorowi kwoty podstawowej, lecz również kwoty waloryzacji, która słusznie została uznana jako odpowiednik odsetek od wynagrodzenia głównego za korzystanie z kapitału. Kwota waloryzacji uwzględnia nie tylko zmianę wartości pieniądza w czasie, ale również zysk inwestora. Podjęcie tego rodzaju czynności gwarantuje zatem inwestorowi w efekcie ekonomicznym zwrot wartości udziału, powiększonej o umowną kwotę będącą w istocie prowizją (premią) oraz dodatkowej kwoty wynikającej z waloryzacji. A to oznacza, że opcje call w umowie spółki, które wymuszają wykup udziałów od prywatnego inwestora w zamian za długoletnie waloryzowane płatności, to w istocie forma kredytowania, więc ich łączną wartość należy uwzględniać przy wyliczaniu limitów dopuszczalnego zadłużenia.
Na podstawie zawartych umów opcji call Gmina jest zobowiązana do świadczenia na rzecz inwestora, które jest realizowane w 15 częściach, co świadczy o okresowości oraz podobnie jak w przypadku umowy kredytu, ustanowiono dla zawartych umów opcji call zabezpieczenie ich realizacji. Gdyby nie doszło do zapłaty przez Gminę ceny za konkretny pakiet udziałów, inwestor skorzystałby z oświadczenia o poddaniu się dobrowolnej egzekucji na podstawie art. 777 ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

W tym świetle, za uzasadnione należało uznać stanowisko o braku zachowania realistyczności wieloletniej prognozy finansowej objętej ocenianą uchwałą rady spowodowaną niezaliczeniem do długu zobowiązań wynikających z umów opcji call.

Link do orzeczenia