Prawo osoby adoptowanej do uzyskania odpisu urodzenia biologicznej matki – wyrok z 28 lipca 2026 r., II OSK  884/24

Skarżąca jako osoba pełnoletnia, adoptowana, wniosła o wydanie jej odpisu aktu urodzenia biologicznej matki. Organy odmówiły uwzględnienia wniosku, gdyż ich zdaniem strona wnioskująca nie wykazała w tym interesu prawnego w rozumieniu art. 45 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Wojewódzki sąd administracyjny  podzielił powyższe stanowisko, odwołując się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i całkowitej utraty przez przysposobioną naturalnego stanu cywilnego.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z tym poglądem uznając, że interes prawny w żądaniu odpisu aktu urodzenia biologicznej matki ma swoje oparcie w przepisach prawa materialnego tj. art. 30 i art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego. Państwo polskie zapewniło instrument prawny w realizacji tego prawa na gruncie aktów stanu cywilnego (art. 45 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego).  Prawo do poznania własnej tożsamości biologicznej jest konstytucyjnym prawem osobistym każdego człowieka. Również Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności chroni prawo do tożsamości. Prawo to ma na celu ochronę ściśle osobistego interesu w poznaniu i rozumieniu swej osoby. Osoba adoptowana ma prawo do wiedzy o swoim pochodzeniu, do uzyskania informacji o tożsamości swoich przodków. Prawo to jest niezależne od regulacji wynikających z prawa rodzinnego oraz utraty na skutek przysposobienia,  praw i obowiązków wynikających z pokrewieństwa.