Postanowienie z 6 października 2026 r., II OSK 1685/26

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 października 2026 r. sygn. akt II OSK 1685/26 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i odrzucił skargę uznając, że skarga kandydata wyłonionego w konkursie na stanowisko dyrektora Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach na bezczynność Zarządu Województwa Świętokrzyskiego – organizatora instytucji kultury, polegająca na nieprzedstawieniu warunków organizacyjno-finansowych, o których mowa w art. 16 ust. 12 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2024 r. poz. 87 ze zm.), jest niedopuszczalna. Czynność ta inicjuje bowiem procedurę negocjacyjną zmierzającą do zawarcia umowy cywilnoprawnej, a nie stanowi aktu ani czynności z zakresu administracji publicznej podlegającego kontroli sądu administracyjnego.

Sąd I instancji zobowiązał organ do przedstawienia kandydatowi warunków organizacyjno-finansowych instytucji kultury. Wskazano, że obowiązek wynikający z art. 16 ust. 12 powołanej ustawy ma charakter publicznoprawny, a jego niewykonanie może być przedmiotem skargi na podstawie art. 91 ust. 1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 581). Organ w skardze kasacyjnej zakwestionował dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej.

NSA nie podzielił stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Przyjęto, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kontroli sądowoadministracyjnej podlegają inne niż decyzje, postanowienia i akty prawa miejscowego akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Odwołując się do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13, Sąd wyjaśnił, że takie akty lub czynności muszą mieć charakter władczy i publicznoprawny, dotyczyć spraw indywidualnych oraz pozostawać w ścisłym i bezpośrednim związku z możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

W ocenie NSA przedstawienie kandydatowi warunków organizacyjno-finansowych instytucji kultury, przewidziane w art. 16 ust. 12 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, jest jedną z szeregu czynności zmierzających do zawarcia umowy określonej w art. 15 ust. 5 tej ustawy. Inicjuje ono procedurę negocjacyjną, w ramach której organizator i kandydat występują jako podmioty równorzędne, bez charakterystycznego dla stosunków administracyjnoprawnych władczego podporządkowania. Czynność ta nie ma zatem charakteru publicznoprawnego ani władczego, a także nie stanowi samodzielnego aktu lub czynności pozostającego w bezpośrednim związku z uprawnieniem lub obowiązkiem wynikającym z przepisów materialnego prawa administracyjnego.

W konsekwencji NSA uznał, że skarga na zaniechanie przedstawienia kandydatowi warunków organizacyjno-finansowych instytucji kultury nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. W sprawie wystąpiła zatem podstawa do odrzucenia skargi wymieniona w art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. brak właściwości sądu administracyjnego. Stanowi ona również przesłankę nieważności postępowania wymienioną w art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a. - droga sądowa jest niedopuszczalna. Z uwagi na powyższe, Sąd uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę na podstawie art. 189 w związku z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Odrzucenie skargi nastąpiło bez merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej.