Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że istotą sporu w sprawie była kwestia legitymacji organizacji społecznej do żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Klimatu z 20 marca 2020 r. zmieniającą koncesję nr 65/94 udzieloną 27 kwietnia 1994 r. przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego.

Zgodnie z art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), dalej jako k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
W ocenie NSA, skarżąca kasacyjnie Fundacja, składając wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem w postępowaniu zwykłym ostatecznej decyzji koncesyjnej nie wskazała okoliczności pozwalających przyjąć, że zostały spełnione obie wymagane przez art. 31 § 1 k.p.a. przesłanki uzasadniające jej udział w postępowaniu.

W ocenie NSA, wynikające ze statutu cele Fundacji, do których należą m.in.: ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego, realizowane m.in. przez uczestniczenie w postępowaniach administracyjnych i innych, w których mogą być naruszone interesy ochrony środowiska naturalnego, prawa konsumentów i inne interesy publiczne spełniają – w kontekście przedmiotu sprawy – pierwszą z dwóch przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. Jednak nawet gdy udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne ze względu na interes społeczny. Jak podkreślił NSA, udział organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony w postępowaniu administracyjnym nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych.

Zdaniem NSA, treść wniosku Fundacji, w którym w ramach przesłanki interesu społecznego wskazano (bardzo ogólnie) na negatywne oddziaływanie działalności zakładu górniczego na środowisko oraz na życie i zdrowie człowieka, nie uzasadniała spełnienia drugiej przesłanki z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. warunkującej umożliwienie żądania wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rozpoznawana sprawa dotyczy już istniejącego zakładu górniczego prowadzącego działalność. W ocenie NSA Fundacja – powołując się na interes społeczny – wybiórczo wskazała, jakie skutki przyniosłoby zakończenie eksploatacji złoża. Natomiast z wypowiedzi organu jasno wynika, że skutki te mogłyby wywołać katastrofalne następstwa, nie tylko w kontekście znaczenia społeczno-gospodarczego funkcjonowania kopalni, ale przede wszystkim z uwagi na zagrożenia dla bezpieczeństwa okolicznych mieszkańców związane m.in. z wystąpieniem zjawisk osuwiskowych.

Te okoliczności, zdaniem NSA, nie pozwalały na uwzględnienie wniosku Fundacji o wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania.

Link do orzeczenia