Strona główna - Naczelny Sąd Administracyjny

W dniu 18 marca 2025 r. w Naczelnym Sądzie Administracyjnym odbyła się konferencja sędziów Izby Finansowej NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych pt. „Zmiany w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych obowiązujących od 1 stycznia 2025 r.”

Spotkanie otworzył Prezes Izby Finansowej NSA Jan Rudowski. Wprowadzeniem do referatów konferencyjnych była prezentacja najważniejszych zmian w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych obowiązujących od 1 stycznia 2025 r., przedstawiona przez Panią Monikę Derejko-Kotowską Dyrektor Departamentu Podatków i Opłat Stanowiących Dochód Jednostek Samorządu Terytorialnego. 

Kolejne zaprezentowane na konferencji referaty przedstawili: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski „Zmiany w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Bieżące problemy orzecznicze w zakresie podatku od nieruchomości”, Sędzia NSA  Paweł Borszowski „Nowa definicja budynku i budowli. Dostrzeżone problemy interpretacyjne”, Sędzia NSA Wojciech Stachurski „Skutki odroczonej derogacji przepisów prawa – uwagi na tle najnowszych wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sprawach dotyczących podatku od nieruchomości" 

W dniu 13 marca 2025 r. w siedzibie NSA odbyło się spotkanie robocze delegacji Najwyższego Sądu Kasacyjnego i Sprawiedliwości Rumunii oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Delegacjom przewodniczyli: ze strony rumuńskiej – Prezes Sądu, sędzia Corina Alina Corbu, ze strony polskiej – Wiceprezes NSA, sędzia Jerzy Siegień. Naczelny Sąd Administracyjny reprezentowali Hieronim Kulczycki, Szef Kancelarii Prezesa NSA i prof. Wojciech Sawczyn, członek Biura Orzecznictwa NSA. Tematem spotkania była organizacja i postępowanie przed sądami administracyjnymi w Polsce, dyskutowano także o podobieństwach i różnicach między rumuńskim a polskim modelem sądownictwa administracyjnego.

W dniu 3 marca 2025 r. w Naczelnym Sądzie Administracyjnym odbyła się konferencja sędziów Izby Ogólnoadministracyjnej NSA oraz wojewódzkich sądów administracyjnych pt. „Reforma systemu planowania i zagospodarowania przestrzennego - wyzwania dla sądownictwa administracyjnego.”

Spotkanie otworzył Prezes NSA Jacek Chlebny. Wykład inauguracyjny pt. „Prawny charakter planu ogólnego gminy” wygłosił sędzia NSA prof. dr hab. Tomasz Bąkowski. Kolejne zaprezentowane na konferencji referaty przedstawili: sędzia WSA w Warszawie delegowany do NSA Grzegorz Rząsa „Akty planowania przestrzennego jako przedmiot skargi do sądu administracyjnego”, sędzia WSA w Warszawie delegowany do NSA Mirosław Gdesz „Decyzja o warunkach zabudowy w okresie przejściowym i po wejściu w życie planu ogólnego” oraz Marek Wróbel Dyrektor Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Poznaniu i Katarzyna Derda Zastępca Dyrektora Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Poznaniu „Urbanistyczne aspekty sporządzania planu ogólnego”.

Uchwała

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 24 lutego 2025 r.

Na podstawie art. 47 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) uchwala się, co następuje:

§ 1.

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego zważywszy, że sędzia sądu administracyjnego rozstrzyga sprawy publiczne między państwem a obywatelem, a także ze względu na obowiązek zagwarantowania zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) prawa do rozpatrzenia sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, uznaje, że sędziowie sądów administracyjnych nie powinni brać udziału w procesie tworzenia prawa, zarówno w powołanych w tym celu komisjach, jak i jako autorzy opinii, niezależnie od otrzymywania z tego tytułu wynagrodzenia. Powyższe stanowisko Kolegium nie dotyczy organów reprezentujących Naczelny Sąd Administracyjny.

§ 2.

Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznając, że zasada trójpodziału władzy opiera się na założeniu odrębności i niezależności władzy sądowniczej od pozostałych władz i że zasada ta stanowi dla sędziego gwarancję niezawisłości, a dla stron postępowania – gwarancję bezstronnego rozpatrzenia sprawy, zwraca się do sędziów sądów administracyjnych o rozwagę w deklarowaniu dodatkowej aktywności na rzecz władzy ustawodawczej lub wykonawczej oraz udziału w debacie o charakterze politycznym. Zgodnie z art. 178 ust. 3 Konstytucji RP sędzia nie tylko nie może należeć do partii politycznej, związku zawodowego, ale także prowadzić działalności publicznej nie dającej się pogodzić z zasadami niezależności sądów i niezawisłości sędziów.

Stanowisko Kolegium Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie udziału sędziów sądów administracyjnych w debacie o charakterze politycznym (PDF)  pobierz (211 KB, PDF)

W dniu 15 lutego 2025 r. na portalu internetowym Konstytucyjny.pl opublikowany został tekst Pana Sędziego Sądu Najwyższego profesora Włodzimierza Wróbla: O sędziach i sądach w rozumieniu Konstytucji i w rozumieniu ustawy (https://konstytucyjny.pl/wlodzimierz-wrobel-o-sedziach-i-sadach-w-rozumieniu-konstytucji-i-w-rozumieniu-ustawy/). Zawarto w nim stwierdzenie, że szczególną grupą sędziów „ustawowych” są „sędziowie delegowani do orzekania w innym rodzaju sądów, niż ten, do którego zostali powołani. Np. sędziowie sądów powszechnych orzekający w Sądzie Najwyższym, czy sędziowie wojewódzkich sądów administracyjnych orzekający w NSA. Ich delegacje mają swoje źródło w decyzjach albo Ministra Sprawiedliwości albo administracji sądowej powoływanej przez tego ministra (prezesi sądów) a same te decyzje są uprawnieniem ustawowym a nie konstytucyjnym”. Z twierdzenia tego wynika, jakoby w sądownictwie administracyjnym Minister Sprawiedliwości był organem zarówno decydującym o delegacji sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, jak i powołującym prezesów sądów administracyjnych. Żadna z tych tez nie jest jednak prawdziwa i zgodna ze stanem prawnym, wynikającym z przepisów ustawy z 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, dalej: p.u.s.a.).

Delegować sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, na czas określony i za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, może Prezes NSA (art. 13 § 1 p.u.s.a.). Uprawnienie takie przysługuje Ministrowi Sprawiedliwości jedynie w odniesieniu do sędziego sądu powszechnego, delegowanego do pełnienia, na wniosek Prezesa NSA, obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym, takich sędziów sądów powszechnych delegowanych przez Ministra Sprawiedliwości w sądach administracyjnych jednak od dłuższego już czasu nie ma.

Podobnie, prezesa i wiceprezesa sądu w wojewódzkim sądzie administracyjnym powołuje Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego spośród sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego lub Naczelnego Sądu Administracyjnego, po zasięgnięciu opinii zgromadzenia ogólnego tego sądu (art. 21 § 1 p.u.s.a.), a prezes wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie administracji sądowej jest organem podległym Prezesowi NSA (art. 20 § 2 p.u.s.a.). Zgromadzenie ogólne składa się z sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego i  jest, obok prezesa sądu i kolegium sądu, organem sądu, w odróżnieniu od rozwiązań przyjętych w sądach powszechnych, w których zgromadzenie ogólne sędziów statusu takiego nie ma. Prezesa NSA powołuje natomiast Prezydent Rzeczypospolitej spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA.  Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA jest jednym z organów sądu i tworzą je sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Istnienie odrębnego sądownictwa administracyjnego ma swoje umocowanie w Konstytucji RP. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przepis art. 184 Konstytucji stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. W Konstytucji został także uregulowany sposób powoływania Prezesa NSA (art. 185).

Kontrolując administrację publiczną, a zatem działania władzy wykonawczej, sądy administracyjne muszą mieć zagwarantowaną niezależność organizacyjną i finansową od organów władzy wykonawczej. Przepisy ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych zawierają zatem rozwiązania odbiegające od przyjętych dla sądów powszechnych, jeżeli chodzi o uprawnienia Ministra Sprawiedliwości. Przypomnieć w związku z tym należy, że to Prezes NSA sprawuje zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów administracyjnych (art. 12 p.u.s.a), w odróżnieniu od sądów powszechnych, w których nadzór ten jest sprawowany przez Ministra Sprawiedliwości.

sędzia NSA Sylwester Marciniak

Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej

Naczelnego Sądu Administracyjnego

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Jacek Chlebny wziął udział w uroczystej inauguracji nowego roku orzeczniczego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, która odbyła się 31 stycznia 2025 r. w Strasburgu. Podczas uroczystości obecni byli reprezentanci sądów najwyższych 46 państw członkowskich Rady Europy oraz władz lokalnych, krajowych i międzynarodowych. Prezes NSA uczestniczył także w seminarium pt. „Ochrona praw człowieka w świecie sztucznej inteligencji, algorytmów i Big Data”.

Po seminarium odbyło się uroczyste posiedzenie Trybunału z udziałem Prezesa ETPCz Marko Bošnjaka oraz Christophe Soularda, Pierwszego Prezesa Sądu Kasacyjnego Francji.