Panie i Panowie Sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, Koleżanki i Koledzy,

w dniu 3 stycznia 2024 r. otrzymałem „List otwarty Zarządu Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych do Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego”. List został upubliczniony na stronie internetowej Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych i Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”. Chciałbym zwrócić Państwa uwagę na następujące okoliczności:

I. Ze zdziwieniem i troską przyjmuję wybraną przez Zarząd Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Sędziów Sądów Administracyjnych formę komunikacji. Nie odmówiłbym spotkania z Przewodniczącą Zarządu Stowarzyszenia Panią Sędzią NSA Aleksandrą Wrzesińską-Nowacką, a także z pozostałymi Członkami Zarządu: Panią s. NSA w st. spoczynku Izabellą Kulig-Maciszewską oraz Paniami i Panami Sędziami Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: s. Renatą Detka (WSA w Kielcach), s. Pawłem Grońskim (WSA w Warszawie), s. Barbarą Kołodziejczak-Osetek (WSA w Warszawie), s. Jackiem Niedzielskim (WSA w Gorzowie Wielkopolskim) i s. Marią Zawadzką (WSA w Krakowie). Z Panią s. NSA Aleksandrą Wrzesińską-Nowacką wspólnie, w tym samym budynku, od wielu lat pełnimy służbę sędziowską.

II. W piśmie sformułowano następujące oczekiwania wobec Prezesa NSA:

1) wycofanie ogłoszonych i niezakończonych konkursów na wolne stanowiska sędziowskie w wojewódzkich sądach administracyjnych i na stanowiska asesorów w tych sądach, a także zaniechanie ogłaszania nowych konkursów w tych sądach,

2) zaniechanie powoływania do składów orzekających sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym po 2018 roku,

3) wyłączenie z losowania do składów sądu mających rozpoznać wniosek, o którym mowa w art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sędziów, o których mowa w pkt 2,

4) zaniechanie losowania do składów sądu dyscyplinarnego sędziów, o których mowa w pkt 2.

Działania każdego organu, zarówno sądowego, jak i administracji publicznej, muszą znajdować podstawę prawną w obowiązujących przepisach prawa. Szkoda, że w piśmie zabrakło ich wskazania. Prezes NSA nie ma kompetencji odnośnie do wyżej wymienionych działań w pkt 2–4. Zauważam przy tym, że ewentualne podejmowane w tym zakresie czynności Prezesa NSA mogłyby również naruszać niezawisłość sędziów. Odnosząc się do udziału sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa po 2018 roku w rozpoznaniu wniosku złożonego na podstawie art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dodatkowo wypada zwrócić uwagę na możliwość zgłoszenia w sposób skuteczny żądania wyłączenia sędziego przez stronę postępowania albo samego sędziego (np. postanowienia NSA z 5 kwietnia 2023 r. i z 12 kwietnia 2023 r. w sprawie I FSK 2040/22). Odnośnie do pkt 1 w zakresie już prowadzonych konkursów na stanowiska asesorów i sędziów w wojewódzkich sądach administracyjnych, ich gospodarzem jest Krajowa Rada Sądownictwa. Obowiązujące przepisy nie przewidują „cofnięcia ogłoszenia” skutkującego wstrzymaniem albo zakończeniem toczącego się już postępowania o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego lub mianowanie na stanowisko asesora sądowego. Innym natomiast zagadnieniem jest możliwość i celowość wstrzymania postępowań z udziałem kandydatów na stanowiska sędziowskie lub asesorskie przez samą Krajową Radę Sądownictwa ze względu na potrzebę wykonania wyroku pilotażowego ETPC z 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce oraz wezwanie skierowane do członków Krajowej Rady Sądownictwa, które zostało zawarte w uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego w kontekście pozycji ustrojowej oraz funkcji Krajowej Rady Sądownictwa w demokratycznym państwie prawnym (M.P. z 2023 r. poz. 1457). Będąc – na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 1 Konstytucji – członkiem Krajowej Rady Sądownictwa nie brałem udziału w jej pracach ze względu na wątpliwości co do prawidłowości sędziowskiego składu Rady, które były formułowane w licznych orzeczeniach NSA (np. wyrok NSA z 6 maja 2021 r., II GOK 2/18), TSUE i ETPC. Z tych też względów rozważam potrzebę, po zasięgnięciu opinii Kolegium NSA, czasowego wstrzymania nowych obwieszczeń o wolnych stanowiskach asesorskich i sędziowskich w wojewódzkich sądach administracyjnych. Jednocześnie nie można nie zauważać, że postulowane w piśmie Stowarzyszenia – nawet czasowe – wyłączanie z pracy orzeczniczej sędziów, których powołano na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa złożony w 2018 r. i w latach następnych, będzie wiązać się z dodatkowymi obowiązkami orzeczniczymi pozostałych sędziów w celu zapewnienia stronom prawa do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, gwarantowanego przez art. 45 Konstytucji, art. 6 EKPC i art. 47 KPP. Obywatele nie mogą ponosić negatywnych skutków spowolnienia tempa załatwienia ich spraw. Korzystna tendencja rozpoznawania większej liczby spraw niż wpływa do NSA, z której jesteśmy dumni, może zostać odwrócona. Naczelny Sąd Administracyjny w minionym roku wielkim wysiłkiem wszystkich sędziów opanował wpływ spraw i zmniejszył ich zaległość, i to pomimo znaczącego wzrostu ilości spraw wpływających do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do NSA w 2023 r. wpłynęły 24 644 sprawy, a zatem o blisko 1 200 więcej niż w 2022 r., w którym wpłynęło 23 448 spraw. Liczba skarg kasacyjnych w 2023 r. jest najwyższa w historii NSA i wynosi 19 645. W 2023 r. zostały załatwione 25 653 sprawy, dla porównania w 2022 roku załatwiono 21 530 spraw. Wymienione liczby przynoszą obywatelom nadzieję na rozpoznanie ich sporów z administracją w szybszym niż dotychczas terminie. Sprawność postępowania w wojewódzkich sądach administracyjnych, mierzona statystycznym średnim czasem rozpoznania sprawy, nie przekracza 5 miesięcy. Osiągnięcie tak bardzo dobrych wyników sprawności postępowania wymagało wiele trudu i osobistego Państwa zaangażowania, za co bardzo dziękuję.